Home > Cymraeg > Swyddfa’r Cyfryngau > Datganiadau i'r Wasg > ymchwil plant

03|10|07

Ymchwil Ofcom yn nodi natur newidiol rhaglennu plant

Mae’r Adolygiad yn gosod sialensiau a chreu trafodaeth ar ddyfodol teledu plant

Heddiw cyhoeddodd Ofcom yr adolygiad cynhwysfawr cyntaf yn y DU o’r farchnad teledu plant. Mae’r adolygiad yn asesu cyflwr cyfredol rhaglennu plant a’r rhagolygon ar gyfer cyflwyniad amrediad eang o gynnwys gwreiddiol ac o ansawdd uchel i blant yn y dyfodol.

• Mae astudiaeth Ofcom yn nodi newidiadau sylweddol yn y farchnad cyfryngau plant, yn cynnwys
  Mae mwy a mwy o gyfryngau ar gael i blant – mae gan bron i ddwy ran o dair o blant 12-15 oed fodd o gael gafael ar y rhyngrwyd a ffonau symudol tra bod ‘stacio cyfryngau’ yn dod yn gynyddol gyffredin – mae dros 80% o’r grŵp oedran hwn yn gwylio teledu yn rheolaidd tra’n defnyddio dyfeisiadau cyfryngau eraill;
• Rhwng 1998 a 2007 cynyddodd y nifer o sianeli arbennig i blant yn y DU o chwech i 25;
• Mae’n well gan blant o hyd rhaglennu wedi’u gwneud yn y DU, y mwyafrif wedi’u comisiynu gan y Darlledwyr Gwasanaeth Cyhoeddus. Tra bod rhaglenni plant yn y DU yn 17% o gyfanswm oriau plant, roeddent yn cyflwyno 38% o gyfran y gwylio.
• Mae mwy o gystadleuaeth wedi creu cyfran lai o wylio i ddarlledwyr gwasanaeth cyhoeddus (yn cynnwys sianeli plant y BBC), gan syrthio o 50% o wylio rhaglenni plant yn 2002 i 38% yn 2006 .
• Ond mae’r nifer o blant sydd yn gwylio rhaglennu plant wedi parhau yn gymharol sefydlog ac mae wedi cynyddu fel canran cyfanswm gwylio’r holl raglenni.
• Mae plant yn gwylio mwy o deledu plant a llai o raglennu wedi’u hanelu at oedolion – mae gwylio amser awyr plant wedi cynyddu o 27% i 30% o gyfanswm gwylio ers 2002.

Mae pwysau cynyddol ar y modelau cyllido ar gyfer darlledwyr gwasanaeth cyhoeddus masnachol traddodiadol i ddarparu rhaglennu gwreiddiol i blant. Mae’r darnio hwn yn adlewyrchu'r tueddiad ehangach a fydd yn cael ei ystyried yn Adolygiad Ofcom o Ddarlledu Gwasanaeth Cyhoeddus.

Mae adolygiad Ofcom wedi dadansoddi’r farchnad blant ac am y tro cyntaf mae’n darparu sylfaen dystiolaeth arwyddocaol ar gyfer trafodaeth wybodus am gyflwyniad Darlledu Gwasanaeth Cyhoeddus yn y dyfodol i blant. Mae dadansoddiad Ofcom yn codi materion i deledu plant sydd yn adlewyrchu'r rhai sydd yn wynebu Darlledu Gwasanaeth Cyhoeddus yn gyffredinol yn y DU.

Canfyddiadau allweddol o’r adolygiad:

• Mae rhieni yn gwerthfawrogi’r rôl y mae teledu plant yn ei chwarae mewn cymdeithas ac maent yn credu bod rhaglennu gwasanaeth cyhoeddus yn neilltuol o bwysig .
• Ond mae llai na hanner rheini yn meddwl bod dibenion a nodweddion rhaglennu gwasanaeth cyhoeddus ar hyn o bryd yn cael eu cyflwyno’n foddhaol. Yn enwedig o ran adlewyrchu amrediad o ddiwylliannau a barn ledled y DU
• Tra bod rhieni yn gymharol fodlon gyda’r ddarpariaeth ar gyfer plant cyn oedran ysgol a phlant iau, maent wedi nodi’n glir eu bod eisiau rhagor o ddrama a rhaglennu ffeithiol ar gyfer plant hŷn a phobl ifanc yn eu harddegau cynnar.
• Yn erbyn hyn, mae darpariaeth rhaglennu gwreiddiol o’r DU i blant yn y dyfodol, yn enwedig drama a ffeithiol, yn edrych yn gynyddol ansicr ac eithrio allbwn y BBC. Mae buddsoddiad y Darlledwyr Gwasanaeth Cyhoeddus masnachol - ITV1, GMTV, Channel 4 a Five - mewn rhaglennu gwreiddiol ar eu rhediad cyntaf wedi hanner mewn termau real ers 1998.
• A thra bod sianeli masnachol i blant (e.e. Disney Channel, Nickelodeon a Cartoon Network) yn comisiynu rhywfaint o raglennu DU, 10% yw hyn o gyfanswm buddsoddiad y DU mewn rhaglennu newydd.
• Mae gwariant y BBC wedi cynyddu dros y cyfnod, ond nid yw ei ymrwymiadau hir dymor i raglennu plant, fel y nodir yn ei drwyddedau gwasanaeth, yn ddigonol i warantu lefelau cyfredol o allbwn a gwariant.
• Mae rhieni yn gwerthfawrogi rhaglennu’r BBC yn fawr iawn ond mae’r dirywiad mewn rhaglennu masnachol yn codi cwestiynau ynglŷn ag ydy hi o fudd hir dymor i’r cynulleidfaoedd bod y BBC yn parhau i gryfhau ei sefyllfa fel y comisiynydd mwyaf o raglennu plant yn y DU yn gyffredinol. Mae rhieni yn gwerthfawrogi rhaglennu o amrediad o wahanol leisiau.
• Mae defnydd plant o’r cyfryngau yn parhau i newid yn gyflym gyda phlant hŷn ac yn enwedig pobl ifanc yn eu harddegau cynnar yn defnyddio’r rhyngrwyd a ffonau symudol fwy nag erioed o’r blaen ac yn gwylio llai o deledu.

Canfyddiadau Eraill

Darpariaeth rhaglenni plant

• Nid yw plant erioed o’r blaen wedi cael cymaint o raglennu plant ar eu cyfer. O lai na 1,000 o oriau'r flwyddyn yn yr 1950au a’r 1960au, tyfodd cyfanswm rhaglennu plant a ddarlledwyd ar draws pob sianel i dros 20,000 o oriau ym 1998 ac ers hynny mae wedi cynyddu bron i chwe gwaith i 113,000 oriau yn 2006.
• Ond erbyn 2006, 17% yn unig o’r rhaglenni oedd yn dod o’r DU ac 1% yn unig o’r cyfanswm oriau oedd y rhaglennu a wnaethpwyd yn y DU ac a ddarlledwyd am y tro cyntaf ar sianel DU.
• Mae canran yr allbwn sy’n cael ei ddarlledu gan y prif sianeli daearol Darlledu Gwasanaeth Cyhoeddus hefyd wedi syrthio dros gyfnod o amser. Erbyn 1998 27% o’r allbwn oedd yn dod o’r sianeli hyn. Erbyn 2004 roedd hyn wedi syrthio i 4%.
• Tra bod cyfanswm oriau rhaglenni plant gwreiddiol o’r DU wedi aros yn sefydlog ers 1998, mae hyn yn adlewyrchu cynnydd mawr yn yr oriau a ddarlledir gan y BBC. Syrthiodd yr oriau a ddarlledir gan ITV1 o 60% ac ar Five o 58%.
• Roedd 61% o’r rhaglenni plant a ddarlledwyd yn 2006 yn gartwnau, a thra bod hyn wedi parhau’n sefydlog dros y blynyddoedd diweddar, mae’r canran o ddrama wedi dirywio; o 17% o gyfanswm yr allbwn ym 1998 i 12% yn 2006. Mae canran rhaglennu cyn oedran ysgol wedi cynyddu o 10% o allbwn ym 1998 i 19% yn 2006. Roedd rhaglennu ffeithiol ac adloniant yn 9% o’r allbwn rhyngddynt yn 2006, i lawr o 13% ym 1998.

Gwylio rhaglenni plant

• Mae dros 70% o blant yn hawlio bod ganddynt deledu yn eu hystafell wely. Maent yn gwario ychydig dan 16 awr yr wythnos ar gyfartaledd yn gwylio teledu. Mae gan dros 90% o gartrefi gyda phlant deledu digidol.
• Mae plant yn gwylio mwy o deledu wrth iddynt fynd yn hŷn ond maent yn defnyddio mwy ar y rhyngrwyd hefyd, sydd yn cynyddu i ddwy ran o dair o’r amser a dreuliant yn gwylio teledu erbyn y maent yn ddeuddeg oed. Ymysg plant rhwng 5 - 7 oed, mae 66% yn hawlio mai teledu yw’r gweithgarwch cyfryngau y byddent yn ei golli fwyaf. Mae hyn yn syrthio i 27% ymysg plant 12-15 oed; byddent yn colli defnyddio’r rhyngrwyd a ffonau symudol cymaint hefyd.
• Mae gwylio wedi darnio. Yn 2006, roedd 82% o wylio plant wedi’i neilltuo i wylio sianeli plant (fel CBBC, Disney Channel a Nickelodeon), a dim ond 18% yn troi at y prif sianeli daearol Darlledu Gwasanaeth Cyhoeddus
• O ganlyniad i hyn mae cynulleidfaoedd i raglenni unigol wedi syrthio. Hanner can mlynedd yn ôl roedd Pinky & Perky yn denu cynulleidfa o dros ddeg miliwn. Erbyn 1976 roedd gan Basil Brush, hoff sioe blant y flwyddyn honno, dros 8 miliwn o wylwyr. Erbyn 2006 roedd y rhaglen blant gyda’r graddfeydd uchaf, Newsround, yn denu ychydig dros 2 filiwn, un rhan o bump o wylwyr 1956.

Barn rhieni a phlant

• Mae rhaglenni plant yn bwysig i rieni ac mae 81% yn cytuno bod gan deledu plant rôl gymdeithasol bwysig i’w chwarae a dywed 96% y dylai’r prif sianeli ddarparu amrywiaeth o raglenni plant.
• Mae rhieni yn credu’n gryf y dylai rhaglennu plant gyflwyno dibenion a nodweddion darlledu gwasanaeth cyhoeddus; mae 85% yn credu y dylai rhaglenni plant helpu plant i ddysgu a datblygu, mae 80% yn credu y dylent gynyddu ymwybyddiaeth plentyn o wahanol fathau o bobl a safbwyntiau gwahanol ac mae 785 yn credu y dylent gynrychioli gwahanol ddiwylliannau a barn ledled y DU.
• Mae boddhad o ran cyflwyno'r dibenion hyn fodd bynnag yn llawer is, ac mae llai na hanner rhieni yn credu bod dibenion Darlledu Gwasanaeth Cyhoeddus yn cael eu cyflwyno gan ddarlledwyr gwasanaeth cyhoeddus yn y DU

Diwydiant teledu plant

• Mae’r farchnad teledu plant yn y DU yn mynd trwy newid marchnad debyg i’r hyn sydd yn digwydd mewn gwledydd fel Ffrainc, yr Almaen, Canada ac Awstralia gyda thwf yn y nifer o sianeli neilltuol i blant yn cyfrannu at ddirywiad yng nghyfran y prif sianeli.
• Mae refeniw cyffredinol i ddarlledwyr plant masnachol yn y DU wedi syrthio o £178m yn 2001 i£141m yn 2006, dirywiad o 21%, gyda refeniw hysbysebu i lawr o 36% yn ystod yr un cyfnod.
• Ar yr un pryd, syrthiodd gwariant ar raglennu gwreiddiol ar eu rhediad cyntaf i blant ar draws yr holl ddarlledwyr o amcangyfrif o £127m mewn termau real ym 1998 i £109m yn 2006 (14%). Cyrhaeddodd uchafbwynt yn 2002 ar £163m ond mae wedi dirywio o un rhan o dair ers hynny.

Ymateb i’r adolygiad hwn

Mae’r canfyddiadau cyffredinol o’r adolygiad hwn yn dangos nad yw dibenion cyhoeddus ar gyfer rhaglennu plant yn cael eu diwallu mewn rhai meysydd. Er mwyn ystyried hyn ymhellach mae Ofcom yn croesawu barn ar y prif gwestiynau sydd yn codi o’i adolygiad, sydd ar gael ar-lein. Y dyddiad cau ar gyfer ymatebion yw 20 Rhagfyr 2007.

Ym mis Medi 2007 cyhoeddodd Ofcom y cylch gwaith ar gyfer ei ail adolygiad statudol o ddarlledu gwasanaeth cyhoeddus yn gyfan gwbl. Daethpwyd â’r ail adolygiad Darlledu Gwasanaeth Cyhoeddus yn ei flaen o ganlyniad i natur newidiol gyflym darlledu yn y DU, y mae’r dystiolaeth yn yr adroddiad hwn yn ei gadarnhau. Bwriadwn gyhoeddi ymatebion rhanddeiliaid i’r adroddiad hwn ochr yn ochr â chyhoeddiad cyfnod cyntaf yr adolygiad Darlledu Gwasanaeth Cyhoeddus, ynghyd ag ymagwedd arfaethedig tuag at deledu plant yng nghyd-destun ehangach Darlledu Gwasanaeth Cyhoeddus

Wrth nodi’r canfyddiadau hyn mae Ofcom hefyd yn cydnabod bod nifer o faterion a godwyd yn yr adolygiad hwn hefyd yn fater yn y pen draw i’r Llywodraeth ei ystyried a lle mae’n briodol, Ymddiriedolaeth y BBC. Bydd Ofcom yn gweithio gyda nhw i asesu’r dewisiadau.

Y camau nesaf

Mae’r amseru ar gyfer y cam nesaf yn nyfodol rhaglennu teledu plant a’r cysylltiadau gyda’r adolygiad Darlledu Gwasanaeth Cyhoeddus fel â ganlyn:

20 Rhagfyr 2007: dyddiad cau ar gyfer ymatebion;

Gwanwyn 2008: cyhoeddi Cyfnod 1 Adolygiad DGC, yn cynnwys amlinelliad o gynigion ar gyfer ymagwedd arfaethedig tuag at raglennu plant yng nghyd-destun yr adolygiad DGC;

Hydref 2008: cyhoeddi Cyfnod 2 adolygiad DGC (dewisiadau polisi)

Yn gynnar yn 2009: datganiad adolygiad DGC terfynol

Dywedodd Prif Weithredwr Ofcom, Ed Richards: “Mae’r astudiaeth gynhwysfawr hon yn amlygu’r dirywiad mewn cynhyrchu teledu plant masnachol wedi’i gwneud gartref a’r chwyldro o ran defnydd pobl ifanc o’r cyfryngau. Mae’r farchnad wedi’i newid gan gynnydd mewn cystadleuaeth a darnio cynulleidfa. Mae’n ddealladwy bod rhieni yn bryderus a bellach rydym angen trafodaeth genedlaethol ar ba fesurau, os o gwbl, y gellir neu y dylid eu cymryd.”

Diwedd

NODIADAU I OLYGYDDION

1. Yn ôl Adran 264 o Ddeddf Cyfathrebiadau 2003 mae’n ofynnol i Ofcom adrodd ar y graddau y mae’r darlledwyr gwasanaeth cyhoeddus teledu cyfredol – BBC, ITV, Channel 4, S4C, Five a Teletestun – gyda’i gilydd wedi cyflawni dibenion Darlledu Gwasanaeth Cyhoeddus (DGC) gyda golwg ar gynnal a chryfhau ansawdd DGC i’r dyfodol. Mae hyn yn cynnwys asesiad o argaeledd o fewn y gwasanaethau hynny o swm ac amrediad addas o raglenni gwreiddiol ac o ansawdd uchel i blant a phobl ifanc.
2. Datblygwyd Dibenion a Nodweddion DGC yn ystod Adolygiad DGC 2004 Ofcom. Mae’r Dibenion DGC fel â ganlyn: Hysbysu ein dealltwriaeth o’r byd – hysbysu ein hunain ac eraill a chynyddu ein dealltwriaeth o’r byd trwy newyddion, gwybodaeth a dadansoddiad o ddigwyddiadau a syniadau cyfoes;
   Annog gwybodaeth a dysgu – annog ein diddordeb mewn a’n gwybodaeth am y celfyddydau, gwyddoniaeth, hanes a phynciau eraill trwy gynnwys sydd yn hygyrch ac sydd yn gallu annog dysgu anffurfiol;
   Adlewyrchu hunaniaeth ddiwylliannol y DU - adlewyrchu a chryfhau ein hunaniaeth ddiwylliannol trwy raglennu gwreiddiol ar lefel DU, cenedlaethol a rhanbarthol, ar adegau dod â chynulleidfaoedd at ei gilydd i rannu profiadau;
   Cynrychioli amrywiaeth a gwahanol safbwyntiau – ein gwneud yn ymwybodol o wahanol ddiwylliannu a safbwyntiau gwahanol trwy raglenni sydd yn adlewyrchu bywydau pobl a chymunedau eraill, yn y DU a thu hwnt.
3. Ofcom yw’r rheoleiddiwr a’r awdurdod cystadleuaeth annibynnol ar gyfer diwydiannau telegyfathrebiadau’r DU gyda chyfrifoldebau ar draws teledu, radio, telegyfathrebiadau a gwasanaethau cyfathrebiadau di-wifr.
   
   

   Back to top