Neges y Cadeirydd - Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon Ofcom 2019/20


Lord Burns

Neges gan ein Cadeirydd, yr Arglwydd (Terry) Burns.

Wrth i gymdeithas ddod i delerau ag effaith Covid-19, mae'r cyfyngiadau symud ar draws Prydain a’r mesurau cadw pellter cymdeithasol wedi pwysleisio rôl hollbwysig rhwydweithiau band eang a symudol i gefnogi ein heconomi ac i sicrhau bod pobl yn gallu cysylltu â’i gilydd – ni waeth pa mor bell ydyn nhw oddi wrth ei gilydd.

Wrth wynebu’r heriau hyn, mae’r rhwydweithiau hynny wedi perfformio’n dda – gan adlewyrchu’n rhannol y camau y mae Ofcom, y Llywodraeth a’r diwydiant wedi’u cymryd dros y flwyddyn diwethaf i sicrhau gwell cysylltiadau band eang a symudol i bobl ar hyd a lled y DU.

Mae dros 95% o’r eiddo yn y DU yn gallu derbyn band eang cyflym iawn erbyn hyn, gydag oddeutu chwech o bob deg yn manteisio ar hynny. Mae’r dechnoleg ffeibr llawn ddiweddaraf yn cyrraedd 12% o eiddo, ac mae’r ffigur hwnnw’n cynyddu’n gyflym. Hefyd, mae nifer y cartrefi a’r swyddfeydd sy’n methu cael cysylltiad band eang teilwng mewn unrhyw ffordd wedi gostwng i oddeutu 190,000.

Ym mis Mawrth, roddem wedi cyflwyno gwasanaeth band eang cyffredinol Llywodraeth y DU, gan roi’r hawl i bob cartref a busnes wneud cais am gysylltiad teilwng.

O ran gwasanaethau symudol, roeddem wedi paratoi i arwerthu tonnau awyr newydd i gefnogi'r galw cynyddol am ddata ar ffonau clyfar, ac i fraenaru'r tir ar gyfer gwasanaethau 5G arloesol.

Rydym hefyd wedi bod yn canolbwyntio eleni ar sicrhau tegwch i gwsmeriaid ffôn, band eang a theledu drwy dalu – yn enwedig y rheini sydd mewn sefyllfa fwy bregus oherwydd oedran neu amgylchiadau ariannol. Mae’r bobl hyn wedi bod yn flaenoriaeth i Ofcom erioed; ac wrth i filiynau o bobl fregus deimlo holl effaith Covid-19, rhaid rhoi blaenoriaeth i anghenion y bobl hynny.

Eleni, roeddem wedi llwyddo i sicrhau bod darparwyr band eang mwyaf y DU yn gostwng prisiau ar gyfer cwsmeriaid sydd gyda nhw ers tro – llawer ohonynt yn bobl hŷn – ac wedi cyflwyno mesurau diogelu ychwanegol ar gyfer pobl fregus.

Mae Ofcom eisiau i bawb gael bargen deg. Roeddem wedi cyflwyno rheolau ym mis Chwefror a oedd yn mynnu bod yr holl gwsmeriaid yn cael gwybod pan fydd eu contract ar fin dod i ben, ac yn cael gweld y prisiau gorau sydd ar gael iddynt. Fel y gwnaed gyda band eang, roeddem wedi adolygu prisiau gwasanaethau symudol ac wedi sicrhau bod yr holl brif ddarparwyr – heblaw am Three – yn ymrwymo i ostwng prisiau ar gyfer cwsmeriaid sydd gyda nhw ers tro. Roeddem hefyd wedi’i gwneud yn haws o lawer i newid darparwr symudol gyda dim ond neges destun syml.

Yn sgil hynny, mae miliynau o gwsmeriaid yn debygol o arbed arian dros y blynyddoedd nesaf. Ond mae angen i bobl gael eu gwarchod hefyd rhag camgymeriadau a allai gostio arian iddynt. Roeddem wedi rhoi dirwyon eleni, gan gynnwys dirwy o £1.4m i Giffgaff, cwmni gwasanaethau symudol, am godi gormod ar gwsmeriaid, a dirwy o £245,000 i BT ar ôl iddo godi gormod ar rai cwsmeriaid EE am wneud ymholiadau rhifau ffôn.

Mae gwarchod pobl rhag niwed yn rhan ganolog o waith Ofcom – nid dim ond ym maes telegyfathrebu, ond ym maes darlledu hefyd. Eleni roeddem wedi cynnal mwy o ymchwiliadau i raglenni teledu a radio er mwyn rhoi sylw i broblemau fel iaith casineb a thrin unigolion yn annheg. Cofnodwyd 82 achos lle’r oedd ein rheolau wedi cael eu torri. Roeddem wedi rhoi amryw o ddirwyon, gan gynnwys dirwy o £200,000 i RT, sianel deledu ar gyfer newyddion, am beidio â dangos didueddrwydd dyladwy; a dirwyon o £100,000 a £200,000 i gyn-ddeiliaid trwydded Peace TV a Peace TV Urdu, am ddarlledu iaith casineb a chynnwys tramgwyddus iawn.

Wrth gwrs, mae’r rhan fwyaf o ddarlledwyr yn gweithio’n galed i gynnal y safonau uchel sy’n golygu bod ein diwydiannau creadigol yn ennyn eiddigedd ar hyd a lled y byd. Ond, mae’r diwydiant wedi wynebu heriau eithriadol eleni, wrth i Covid-19 effeithio ar refeniw hysbysebu ac atal llawer o raglenni rhag cael eu cynhyrchu. Mae cefnogi’r diwydiant darlledu yn y DU yn dal yn un o’n blaenoriaethau, a phrofwyd gwerth y diwydiant unwaith eto gyda ffigurau gwylio a gwrando uchel yn ystod y pandemig.

Fel darlledwr cyhoeddus mwyaf y DU, mae gan y BBC rôl ganolog i’w chwarae. Eleni, dangosodd ein hadolygiad o ddarpariaeth newyddion y gorfforaeth – a’n hadroddiad blynyddol ar ei pherfformiad – fod amrywiaeth ac ansawdd cynnwys y BBC yn dal i daro’r nod ar gyfer miliynau o bobl. Ond, mae’n rhaid i’r BBC ddenu mwy o bobl iau, ac ymdrechu i gynrychioli cymdeithas y DU yn ei chyfanrwydd yn ei raglenni.

Roedd ein canfyddiadau ynghylch y BBC yn seiliedig ar ymchwil ymysg gwylwyr a gwrandawyr. Mae gwrando ar safbwyntiau ac anghenion pobl wrth iddyn nhw newid yn dal yn gwbl sylfaenol i’n gwaith rheoleiddio ym mhob sector.

Er enghraifft, rydym hefyd wedi cynnal arolwg mawr o anghenion a blaenoriaethau defnyddwyr gwasanaethau post – wrth i nifer y llythyrau leihau, a nifer y parseli barhau i gynyddu. Wrth i fwy a mwy o barseli gael eu danfon, roedd gweithwyr post yn ganolog i'r gwaith o gadw ein heconomi i symud eleni, gyda’r rhan fwyaf o weithgarwch gwerthu yn digwydd ar-lein o ganlyniad i’r cyfyngiadau symud; a bydd ein hymchwil defnyddwyr yn helpu i siapio'r ffordd y byddwn ni’n rheoleiddio’r Post Brenhinol yn y dyfodol, mewn cyfnod o newid mawr i'r diwydiant.

Y Fonesig Melanie Dawes sy’n arwain ein gwaith, ac roedd yn bleser gennyf ei chroesawu fel ein Prif Weithredwr newydd ym mis Mawrth. Mae gan Melanie gyfoeth o brofiad, yn fwyaf diweddar fel Ysgrifennydd Parhaol yn y Weinyddiaeth Tai, Cymunedau a Llywodraeth Leol, lle’r oedd hefyd yn Hyrwyddwr Amrywiaeth a Chynhwysiant ar gyfer y Gwasanaeth Sifil.

Bydd Melanie yn goruchwylio gwaith mewn meysydd pwysig – yr ymateb i Covid-19 yn ogystal â pharatoi at gylch gwaith newydd posib i fynd i’r afael â niwed ar-lein, a helpu ein sector i addasu wrth i'r DU ymadael â’r Undeb Ewropeaidd.

Mewn byd o newid, ansicrwydd a chyfleoedd newydd, nid yw nodau sylfaenol Ofcom wedi newid: hybu gwasanaethau gwell i gartrefi a busnesau, diogelu pobl rhag niwed, a sicrhau bod cyfathrebiadau’n gweithio i bawb.