Adroddiad Blynyddol 2020/21 – Neges gan y Cadeirydd


Maggie CarverMaggie Carver

I Ofcom, yn 2020 roedd yn drawiadol gweld pa mor gyflym y newidiodd y pandemig trychinebus sut mae pobl yn cyfathrebu – mewn ffyrdd a allai barhau.

Pan ddechreuodd cyfyngiadau gweithio a phan aeth ffonau swyddfeydd yn dawel yn 2020, gwelwyd cynnydd o 45% yn yr amser a dreuliwyd ar alwadau symudol. Rhwydweithiau band eang preswyl oedd asgwrn cefn economi ddigidol y Deyrnas Unedig a’i system addysg. Mae faint o ddata sy’n llifo dros brif rwydwaith band eang y Deyrnas Unedig wedi dyblu.

O dan y cyfnod clo, treuliodd y wlad ddwywaith yr amser yn gwylio gwasanaethau ffrydio. Cynyddodd niferoedd parseli draean i ddiwallu anghenion siopa ar-lein y Deyrnas Unedig. Ymatebodd ein cwmnïau a’n rhwydweithiau yn wych, gyda gweithwyr allweddol telathrebu, technoleg, post a darlledu yn ein cadw mewn cysylltiad, yn rhoi’r wybodaeth ddiweddaraf i ni ac yn ein diddanu ni.

Felly mae byd heb wasanaethau cyfathrebu o’r radd flaenaf – a oedd, hyd yn oed cyn y pandemig, yn ganolog i’n bywydau personol a’n bywydau gwaith – yn ymddangos yn amhosibl i’w ddychmygu. Mae gwaith Ofcom wedi cynnwys ymateb i ofynion newidiol defnyddwyr, cefnogi ein diwydiannau drwy’r argyfwng, a chynllunio ar gyfer byd ar ôl y pandemig sy’n dibynnu ar rwydweithiau cryf a chyfryngau dibynadwy.

Achosodd Covid-19 i amgylchiadau llawer o bobl newid yn sydyn – yn aml oherwydd profedigaeth neu galedi ariannol. Gan hynny, roedd hi’n bwysig bod Ofcom yn parhau â’i raglen Tegwch i Gwsmeriaid, gan sicrhau ymrwymiadau gan gwmnïau band eang i adolygu prisiau ar gyfer pobl agored i niwed. Fe wnaethom y broses o newid darparwr symudol yn haws drwy atal ffonau rhag cael eu cloi i rwydwaith; gwella hawliau contract cwsmeriaid telathrebu; a sicrhau bod cwsmeriaid anabl yn gallu cael gafael ar ddewis o wasanaethau.

Fe wnaethom hefyd gwblhau ein hadolygiad mawr o farchnadoedd band eang cyfanwerthol, gan nodi amrywiaeth o fesurau i hybu cystadleuaeth a buddsoddiad mewn rhwydweithiau ffeibr llawn. Mae’r penderfyniadau hynny wedi eu cynllunio i osod y sylfeini ar gyfer rhwydweithiau telathrebu newydd sy’n gallu gwasanaethu teuluoedd, busnesau, ysgolion a chyrff cyhoeddus am genedlaethau i ddod, gan ddod â manteision economaidd a chymdeithasol band eang gwibgyswllt i bawb ledled y Deyrnas Unedig.

Mae cael signal symudol da yr un mor bwysig. Felly fe wnaethom sicrhau bod rhagor o donnau awyr ar gael i greu darpariaeth ychwanegol ac i gefnogi 5G; ac fe wnaethom fonitro cynnydd gweithredwyr tuag at eu hymrwymiad i ddod â galwadau da a darpariaeth data i 90% o ddaearyddiaeth y Deyrnas Unedig.

Rhoddodd y pandemig hefyd bwys o'r newydd ar ddarlledu dibynadwy a reoleiddir. Mewn blwyddyn adrodd pan gododd cwynion darlledu’n sylweddol, fe wnaethom flaenoriaethu ein gwaith gorfodi mewn meysydd niweidiol fel cymell troseddu, iaith casineb, cam-drin a chamwybodaeth am Covid-19.

Mae gwaith Ofcom yn bwysicach nag erioed: gan addasu i newid er mwyn i'n rheolau barhau i ddiogelu defnyddwyr cyfathrebiadau rhag niwed, cefnogi'r cynnwys maent yn ei werthfawrogi a galluogi'r gwasanaethau sydd eu hangen arnynt.

Trodd gwylwyr a gwrandawyr yn eu heidiau at ein darlledwyr gwasanaeth cyhoeddus yn ystod cyfnod cynnar y pandemig, sy’n brawf o’u pwysigrwydd parhaus ar adegau o arwyddocâd cenedlaethol.

Ond mae’r darlledwyr hynny’n wynebu cystadleuaeth a tharfu na welwyd mo’u tebyg o’r blaen. Felly, yn ogystal â’n hadroddiad rheolaidd ar y BBC, ym mis Rhagfyr 2020, fe wnaethom gyhoeddi ein hadolygiad o gyfryngau gwasanaeth cyhoeddus, gan ymgynghori ar gynlluniau i foderneiddio’r system a sicrhau ei dyfodol.

Mae’r ffordd mae pobl yn defnyddio’r post hefyd yn newid yn gyflym. Fe wnaethom gynnal adolygiad cynhwysfawr o’r hyn mae pobl a busnesau ei angen gan y gwasanaeth yn y dyfodol, wrth i ni baratoi i ddiweddaru ein gwaith rheoleiddio i adlewyrchu gostyngiad yn nifer y llythyrau a diogelu’r gwasanaeth cyffredinol.

Mae’r holl feysydd hyn yn adlewyrchu grym technoleg, tueddiadau cymdeithasol a syniadau busnes newydd i drawsnewid y ffordd rydym yn cyfathrebu – thema o darfu a newid sydd wedi cael ei hatgyfnerthu a’i chyflymu gan argyfwng Covid-19.

Drwy gydol y cyfnod hwnnw, ac yn y blynyddoedd nesaf, mae gwaith Ofcom yn bwysicach nag erioed: gan addasu i newid er mwyn i’n rheolau barhau i ddiogelu defnyddwyr cyfathrebiadau rhag niwed, cefnogi’r cynnwys maent yn ei werthfawrogi a galluogi’r gwasanaethau sydd eu hangen arnynt.

Mae wedi bod yn fraint i mi oruchwylio’r gwaith hwnnw fel Cadeirydd dros dro Ofcom ers mis Ionawr, yn dilyn penderfyniad ein cyn gadeirydd, yr Arglwydd Terry Burns, i gamu i lawr. Arweiniodd Terry ein Bwrdd gydag ymroddiad a medrusrwydd am dair blynedd, ac fe hoffwn i – ochr yn ochr â’n Bwrdd a phawb yn Ofcom – ddiolch o galon iddo am ei wasanaeth.

Maggie Carver CBE
Cadeirydd dros dro