Hanner oedolion y DU yn gweld honiadau ffug am y coronafeirws

09 Ebrill 2020

Mae bron hanner y bobl sydd ar-lein yn y DU wedi dod ar draws gwybodaeth ffug neu gamarweiniol am y coronafeirws (Covid-19) yn ystod yr wythnos diwethaf, yn ôl ymchwil gan Ofcom.

Rydyn ni’n cynnal ymchwil bob wythnos i helpu i ddeall sut mae pobl yn derbyn ac yn defnyddio’r wybodaeth yn ystod y pandemig.

Mae ein canlyniadau o’r wythnos gyntaf ‘dan gyfyngiadau symud’ yn dangos mai’r darn mwyaf cyffredin o wybodaeth ffug am y coronafeirws yw’r honiad y gall yfed mwy o ddŵr ei olchi o’r corff. Cafodd hwn ei weld gan 35% o’r oedolion sydd ar-lein. Cafodd honiadau y gellir lleddfu’r coronafeirws drwy garglo dŵr hallt, neu drwy osgoi bwyd a diodydd oer gan bron i chwarter (24%) o’r oedolion sydd ar-lein.

Ymhlith y bobl sydd wedi gweld gwybodaeth ffug am y feirws, mae dwy ran o dair yn dweud eu bod yn gweld hyn bob dydd. Mae ein hymchwil hefyd yn dangos y canlynol:

  • Mae’r rhan fwyaf o bobl (55%) yn anwybyddu honiadau ffug am y coronafeirws.
  • Mae llawer o bobl (40%) yn cael trafferth gwybod beth sy’n wir neu’n gelwydd am y feirws.
  • Mae pobl ifanc yn glynu’n llai tynn at y cyngor swyddogol.

Some common false claims about the coroanvirus include 'Drinking more water can flush out the infection' (seen by 35% of adults online) and 'It can be treated by avoiding cold food and drink' (seen by 24% of adults online).

Cael newyddion am y pandemig

Mae pobl yn fwyaf tebygol o droi at wasanaethau teledu, radio ac ar-lein y BBC i gael y newyddion diweddaraf am y pandemig (82%), yna darlledwyr eraill (56%); ffynonellau swyddogol megis Sefydliad Iechyd y Byd, y GIG a’r Llywodraeth (52%); y cyfryngau cymdeithasol (49%); papurau newydd (43%); a ffrindiau a theulu (42%). Dim ond 15% oedd yn defnyddio grwpiau negeseuon caeedig, fel WhatsApp a Facebook Messenger, i gael gwybodaeth.

Mae pobl yn dibynnu’n fawr ar deledu darlledu i gael y newyddion diweddaraf am y coronafeirws. Roedd niferoedd gwylio rhaglenni newyddion dyddiol ar draws yr holl sianeli wedi cynyddu 92% ym mis Mawrth 2020 o’i gymharu â Mawrth 2019. Datganiad Prif Weinidog y DU ar 23 Mawrth yw’r rhaglen sydd wedi cael y nifer mwyaf o wylwyr yn 2020 hyd yma; ar draws y chwe sianel y cafodd ei ddarlledu arnynt, ar gyfartaledd roedd 28 miliwn o bobl yn ei wylio.

Where people in the UK get news and information about the coronavirus

Ffynonellau dibynadwy

Swyddogion cyhoeddus yw’r ffynonellau mwyaf dibynadwy i gael newyddion am y coronafeirws. O’r bobl sy’n eu defnyddio, mae o leiaf 9 person o bob deg yn ymddiried yn yr wybodaeth sy’n cael ei darparu gan y GIG (95%), Sefydliad Iechyd y Byd (94%), eu gwasanaethau iechyd lleol (91%), gwyddonwyr swyddogol (90%), a Llywodraeth y DU (89%).

Mae pobl yn ymddiried mewn darlledwyr traddodiadol yn fawr hefyd: mae 83% o bobl yn ymddiried yng nghynnwys teledu’r BBC a Channel 4, ac yn dilyn hynny mae ITV (82%) a Sky (75%). Y cyfryngau cymdeithasol a grwpiau negeseuon caeedig oedd y ffynonellau newyddion yr oedd pobl yn ymddiried lleiaf ynddynt i gael gwybodaeth am y pandemig (21% a 26% yn y drefn honno).

Datrys y dryswch am Covid-19

Mae mynediad at ffynonellau newyddion a gwybodaeth cywir, credadwy a dibynadwy yn bwysicach nag erioed. Felly, gyda chymorth Panel a Rhwydwaith Ofcom, sef Gwneud Synnwyr o’r Cyfryngau, rydyn ni wedi casglu cyfres o ffynonellau i roi adnoddau defnyddiol i bobl er mwyn iddynt allu dod o hyd i newyddion a gwybodaeth am Covid-19.

Mae llawer o’r rhain yn canolbwyntio ar chwalu’r camsyniadau cyffredin neu’r honiadau niweidiol am y coronafeirws. Hefyd, mae awgrymiadau defnyddiol am sut i ddod o hyd i gynnwys dibynadwy; sut i wahaniaethu rhwng ffaith a ffuglen; a sut i ganfod pwy sy’n gwneud yr honiadau.

Rydyn ni hefyd wedi cynnwys adran i deuluoedd, i helpu rhieni gyda dealltwriaeth feirniadol eu plant yn ystod y cyfnod yma.