Rheolau newydd i amddiffyn pobl mewn rhaglenni teledu a radio

29 Gorffennaf 2019

Mae Ofcom yn cynnig rheolau newydd heddiw i sicrhau bod pobl sy’n cymryd rhan mewn rhaglenni teledu a radio’n cael gofal iawn gan ddarlledwyr.

Mae gennym ni reolau’n barod sy’n rhoi cyfrifoldebau ar ddarlledwyr o ran y bobl sy’n cymryd rhan yn eu rhaglenni, a mesurau diogelu penodol ar gyfer pobl dan 18 oed.

Ond dros y blynyddoedd diwethaf mae mwy o onestrwydd a phryder wedi bod mewn cymdeithas am iechyd meddwl a llesiant. Rydyn ni hefyd wedi gweld cynnydd graddol yn y cwynion ynghylch pryder am les a llesiant pobl sy’n cymryd rhan mewn rhaglenni.

Yn y cyd-destun hwn, rydym wedi bod yn adolygu ein mesurau amddiffyn ar gyfer y rheini sy’n cymryd rhan mewn rhaglenni.

Mesurau diogelu newydd

Heddiw rydym yn cynnig ychwanegu dwy reol newydd at ein ‘Cod Darlledu’ i amddiffyn lles a llesiant pobl sy’n cymryd rhan mewn rhaglenni teledu a radio. Byddai’r rhain yn cynnwys rhaglenni realaeth, rhaglenni dogfen, newyddion a materion cyfoes, rhaglenni ffonio mewn, rhaglenni cwis, cystadlaethau talent a mathau eraill o raglenni ffeithiol ac adloniant, ond dim dramâu, comedïau sefyllfa nac operâu sebon.

Dyma'r rheolau sy’n cael eu cynnig:

  • Rhaid defnyddio gofal dyladwy gyda lles, llesiant ac urddas pobl sy’n cymryd rhan mewn rhaglenni.
  • Rhaid peidio ag achosi gofid neu bryder heb gyfiawnhad drwy gymryd rhan mewn rhaglenni neu drwy ddarlledu’r rhaglenni hynny.

Mae’r rheolau hyn yn adlewyrchu'r ffaith y gall gwahanol fathau a gwahanol lefelau o gefnogaeth fod yn briodol, gan ddibynnu ar y rheini sy’n cymryd rhan, fformat rhaglen a natur y cyfraniad.

Rydym hefyd eisiau sicrhau na fydd y rheolau arfaethedig newydd yn golygu y bydd rhaglenni’n llai tebygol o gynnwys pobl agored i niwed, gan fod budd cyhoeddus clir i’w cynrychioli ar deledu ac ar radio.

Canllawiau i gefnogi’r rheolau

Rydym yn bwriadu cyhoeddi canllawiau i helpu darlledwyr i ddehongli a defnyddio'r rheolau newydd, ac rydym yn ymgynghori heddiw ynghylch yr egwyddorion a ddylai fod yn y canllawiau hynny.

Er enghraifft, gallai’r canllawiau gynnwys yr hyn y dylai darlledwyr ei wneud er mwyn gofalu am bobl sy’n cymryd rhan yn eu rhaglenni cyn, yn ystod ac ar ôl cynhyrchu'r rhaglen. Byddent hefyd yn ystyried agweddau fel defnyddio synhwyrydd celwyddau.

Mae’r rheolau a’r canllawiau arfaethedig wedi cael eu dylunio i sicrhau bod darlledwyr yn defnyddio safon gofal gyson gyda phobl sy’n cymryd rhan mewn rhaglenni.

Dywedodd Tony Close, Cyfarwyddwr Safonau Cynnwys Ofcom: “Mae’n rhaid i ddarlledwyr ofalu’n iawn am y bobl sy’n cymryd rhan mewn rhaglenni teledu a radio, a byddai’r rheolau hyn yn sicrhau bod hynny’n digwydd.

“Rhaid i’r mesurau diogelu newydd hyn fod yn effeithiol. Felly rydym yn gwrando’n ofalus ar bobl sy’n cymryd rhan mewn rhaglenni, ar ddarlledwyr, ar gynhyrchwyr ac ar seicolegwyr cyn i ni lunio’r fersiynau terfynol.”

Pa reolau sydd eisoes yn bodoli i amddiffyn pobl mewn rhaglenni?

  • Ar hyn o bryd mae Cod Darlledu Ofcom yn mynnu bod darlledwyr yn darparu gofal dyladwy, a’u bod yn osgoi unrhyw ofid neu bryder diangen, i gyfranogwyr o dan 18 oed. Caiff hyn ei ategu gan ganllawiau manwl ar y mesurau y dylai darlledwyr eu cymryd i ddiogelu plant dan 18 oed cyn, yn ystod ac ar ôl cynhyrchu’r rhaglen.
  • Mae’r Cod yn mynnu bod darlledwyr yn diwallu ‘safonau a dderbynnir yn gyffredinol’ yn eu rhaglenni. Mae hyn yn cynnwys darparu cyd-destun i osgoi neu i leihau tramgwydd a allai gael ei achosi pan fydd rhaglenni’n codi cywilydd, yn achosi gofid neu’n amharu ar urddas rhywun.
  • Mae’r Cod hefyd yn golygu bod modd i bobl gael iawn os ydynt wedi ymddangos mewn rhaglenni ac yn gwrthwynebu portread annheg neu dresmasu ar eu preifatrwydd heb gyfiawnhad.

I gael gwybod mwy, edrychwch ar Reolau 1.28, 1.29, 2.3 ac Adrannau Saith ac Wyth o’r Cod Darlledu.