Dirwy o £50m i’r Post Brenhinol am dorri cyfraith cystadleuaeth

14 Awst 2018

Mae Ofcom wedi rhoi dirwy o £50,000,000 i’r Post Brenhinol am achos difrifol o dorri cyfraith cystadleuaeth, ar ôl i’r cwmni gam-fanteisio ar ei safle cryf drwy wahaniaethu yn erbyn ei unig brif gystadleuydd o ran dosbarthu llythyrau.

Caiff y gosb hon ei rhoi o ganlyniad i ymchwiliad i gŵyn a gyflwynwyd i Ofcom gan Whistl (un o gwsmeriaid cyfanwerthol y Post Brenhinol) Roedd y gŵyn yn ymwneud â newidiadau a wnaed gan y Post Brenhinol i gytundebau ei cwsmeriaid cyfanwerthol ar ddechrau 2014 yn cynnwys cyflwyno cynnydd ym mhrisau cyfanwerthol.

Ar y pryd, roedd Whistl yn ehangu’r busnes er mwyn cystadlu’n uniongyrchol â’r Post Brenhinol drwy ddosbarthu llythyrau busnes (neu ‘bost swmp’) i gyfeiriadau mewn rhai rhannau o’r DU. Whistl oedd y cwmni cyntaf i herio monopoli’r Post Brenhinol o ran dosbarthu post swmp ar raddfa fawr.[1]

Roedd y newidiadau i brisiau yn 2014 yn golygu y byddai’n rhaid i unrhyw un o gwsmeriaid cyfanwerthol y Post Brenhinol oedd am geisio cystadlu ag ef drwy ddosbarthu llythyrau i rai rhannau o’r wlad, fel yr oedd Whistl, dalu prisiau uwch yn yr ardaloedd sy’n weddill – lle’r oedd yn defnyddio’r Post Brenhinol ar gyfer dosbarthu.

Ar ôl cael gwybod am y prisiau newydd hyn, gohiriodd Whistl ei gynlluniau i ymestyn y gwasanaethau dosbarthu i ardaloedd newydd.[2]

Canfu ein hymchwiliad fod camau gweithredu’r Post Brenhinol yn gyfystyr â gwahaniaethu gwrth-gystadleuol yn erbyn cwsmeriaid, fel Whistl, a oedd yn ceisio dosbarthu post swmp.

Dywedodd Jonathan Oxley, Cyfarwyddwr Grŵp Cystadleuaeth Ofcom: “Torrodd y Post Brenhinol y gyfraith drwy gam-fanteisio ar ei safle cryf o ran dosbarthu post swmp.

“Mae’n rhaid i bob cwmni gadw at y rheolau. Roedd ymddygiad y Post Brenhinol yn annerbyniol, ac roedd yn golygu nad oedd defnyddwyr y gwasanaeth post yn cael manteision posibl a allai ddeillio o gystadleuaeth effeithiol.”

Newidiadau i brisiau’r Post Brenhinol

Ym mis Ionawr 2014, cyflwynodd y Post Brenhinol hysbysiadau contract i newid ei brisiau cyfanwerthol i weithredwyr post eraill gael mynediad at ei rwydwaith dosbarthu.

Mae’r gwasanaethau hyn, sy’n cael eu galw’n ‘bost mynediad’ yn werth £1.5bn y flwyddyn i’r Post Brenhinol.[3] Maent yn cynnwys gweithredwyr mynediad fel Whistl yn casglu ac yn didoli post swmp gan sefydliadau mawr - fel cyfriflenni banc, biliau cyfleustodau a gwybodaeth gan gynghorau - cyn eu trosglwyddo i’r Post Brenhinol gwblhau’r dosbarthu.[4]

Nid oedd gan unrhyw gwmni a oedd yn dymuno casglu post swmp unrhyw ddewis ond defnyddio gwasanaethau post mynediad y Post Brenhinol i ddosbarthu cyfran fawr o’r llythyrau hyn.

Roedd newidiadau i brisiau’r Post Brenhinol yn 2014 yn cynnwys gwahanol gynlluniau prisiau ar gyfer cwsmeriaid cyfanwerthol, yn dibynnu ar a oeddent yn gallu cyrraedd targedau o ran swmp post ar gyfer ardaloedd a oedd yn cwmpasu’r DU gyfan.

Yn ymarferol, petai cwmni’n dymuno dosbarthu post swmp i rai rhannau o’r wlad, fel Whistl, byddai’n rhaid iddo dalu tua 0.25c (1.2%) yn fwy fesul llythyr i’r Post Brenhinol na’r cwmnïau a oedd yn defnyddio'r Post Brenhinol i ddosbarthu ledled y DU. Fel hyn, roedd y Post Brenhinol yn ceisio codi prisiau uwch am yr un gwasanaethau.

Cwynodd Whistl wrth Ofcom fod newidiadau i brisiau’r Post Brenhinol yn anghyfreithlon, ac ym mis Chwefror 2014, fe wnaethom agor ymchwiliad i’r mater o dan Ddeddf Cystadleuaeth 1998.[5]

Canfyddiadau Ofcom

Roedd y newidiadau i brisiau y rhoddodd y Post Brenhinol wybod amdanynt yn gwahaniaethu yn erbyn ei gystadleuwyr ym maes dosbarthu post swmp. I bob diben, defnyddiodd y Post Brenhinol ei safle fel darparwr gyda monopoli ar wasanaethau dosbarthu fwy neu lai i gosbi unrhyw gwsmer cyfanwerthol a oedd yn ceisio cystadlu ag ef ym maes dosbarthu post swmp.

Roedd yn rhesymol ystyried bod ymddygiad y Post Brenhinol yn debygol o arwain at anfantais gystadleuol i gwmnïau eraill, a chyfyngu ar gystadleuaeth o’r foment y cafwyd gwybod am y newidiadau i'r prisiau. Byddai'r gwahaniaeth rhwng y cynlluniau prisiau wedi cael effaith sylweddol ar elw cystadleuydd dosbarthu, gan ei gwneud yn sylweddol anoddach i gwmnïau newydd ddod i’r farchnad ddosbarthu post swmp.

Fel rhan o’n hymchwiliad, fe wnaethom ddadansoddi dogfennau mewnol y Post Brenhinol yng nghyswllt y newidiadau i’r prisiau. Mae’r rhain yn dangos bod y newidiadau’n rhan o strategaeth fwriadol i gyfyngu ar gystadleuaeth ym maes dosbarthu fel ymateb uniongyrchol i’r bygythiad o gystadleuaeth gan Whistl.

Felly, mae Ofcom wedi canfod fod Post Brenhinol wedi torri Adran 18 y Ddeddf Cystadleuaeth ac Erthygl 102 y Cytuniad ar Weithrediad yr Undeb Ewropeaidd, sy’n gwahardd cwmni rhag cam-fanteisio ar ei safle cryf. O ganlyniad i hyn, rydym wedi rhoi cosb o £50 miliwn iddo.

Y DIWEDD

NODIADAU I OLYGYDDION

Gwahanol gamau dosbarthu post

  1. Dechreuodd Whistl ddosbarthu post swmp yn Llundain yn 2012. Roedd y cwmni’n bwriadu ehangu ei weithrediadau dosbarthu er mwyn cwmpasu tua 40% o holl gyfeiriadau’r DU erbyn 2018. Wrth ddatblygu’r rhwydwaith dosbarthu newydd hwn, roedd angen y Post Brenhinol ar Whistl o hyd i ddosbarthu llythyrau, ond dim ond yn yr ardaloedd hynny o’r DU lle nad oedd yn cyflwyno ei weithrediadau dosbarthu ei hun.
  2. Gadawodd Whistl y farchnad ddosbarthu post swmp ym mis Mehefin 2015.
  3. Ffynhonnell: Diweddariad monitro Ofcom ar y farchnad bost 2016-17 (PDF, 1.9 MB), ffigur 5.2.
  4. Yn 2014, dosbarthodd y Post Brenhinol tua 13 biliwn o lythyrau a llythyrau mawr. Roedd y rhan fwyaf o'r rhain yn disgyn i'r categori ‘post swmp’. Whistl yw’r gweithredwr post swmp gweithredol mwyaf yn y DU, ac yn 2014, roedd wedi ymdrin â bron i 4 biliwn o lythyrau.
  5. Ar ôl i ni benderfynu agor ymchwiliad, gohiriodd y Post Brenhinol y broses o roi nifer o’r newidiadau i’r prisiau yr oedd wedi rhoi gwybod amdanynt, oherwydd gofyniad o dan gontract i atal unrhyw newidiadau pe byddai ymchwiliad rheoleiddiol. Ar yr un pryd, cyhoeddodd Ofcom ei fod am adolygu’r fframwaith rheoleiddio ar gyfer prisiau mynediad, oherwydd ein pryderon ynghylch cystadleuaeth, er mwyn sicrhau bod prisiau mynediad yn cael eu pennu’n briodol yn y dyfodol.