Un o beirianwyr Ofcom ar antur i ganfod signal cyfyngder

17 Ionawr 2019

Pan mae pobl yn meddwl am awyren mewn helbul yn anfon signal cyfyngder, bydd hynny’n aml yn cael ei ddilyn gan arwr o Hollywood mewn clogyn yn achub y dydd. Ond roedd achos diweddar wedi galw am wasanaethau arwr mwy diymhongar o lawer – un o arbenigwyr sbectrwm Ofcom.

Cysylltir yn aml â pheirianwyr o dîm Sicrhau Sbectrwm Ofcom er mwyn helpu i olrhain tywysyddion radio brys sy’n anfon signalau o longau neu awyrennau.

Mae'r rhain yn cynnwys Tywysyddion Radio Dynodi Safle Brys (EPIRBs), sydd ar gychod a llongau a Throsglwyddyddion Lleoli Brys (ELTs), sydd ar awyrennau.

upside down plane crashed in a field

Weithiau bydd y tywysyddion hyn yn cael eu rhoi ymlaen mewn camgymeriad. Fodd bynnag, dros y penwythnos roedd achos go iawn lle’r oedd angen ein help arbenigol.

Ddydd Gwener 11 Ionawr, dywedodd nifer o awyrennau eu bod wedi derbyn signal cyfyngder wrth basio dros Gaerwysg hyd at 30,000 troedfedd. Fe roddon nhw wybod i’r Awdurdod Hedfan Sifil (CAA), ac fe gysyllton nhw â'r tîm yn swyddfa Ofcom yn Baldock, Swydd Hertford. Fe wnaethon nhw alw ar y Swyddog Peirianneg Sbectrwm, Andy Hayes, i fynd ar drywydd ffynhonnell y signal.

Chwilio ym mhob man

Yr unig gliw a gafodd Andy ynghylch y lleoliad posibl oedd ‘deg milltir i’r gogledd o Gaerwysg’. Felly, aeth allan gyda’i git derbyn signalau, gan yrru 100 milltir o gwmpas yr ardal i'r holl bwyntiau uchel yn ardal Caerwysg, gan gynnwys meysydd awyr Caerwysg a Dunkerswell. Ond nid oedd y derbynnydd yn codi’r signal.

Erbyn bore dydd Llun roedd yr Awdurdod Hedfan Sifil wedi derbyn rhagor o adroddiadau, a oedd nawr yn pwyntio at leoliad tua ‘deg milltir i’r dwyrain o Gaerwysg’. Siaradodd Andy â staff o'r tŵr ym Maes Awyr Caerwysg, a ddywedodd wrtho fod awyren ysgafn wedi syrthio mewn cae i’r dwyran o Gaerwysg yr wythnos flaenorol. Roedden nhw hefyd yn gallu rhoi brasamcan o'r lleoliad iddo.

Ofcom engineer next to crashed planeAeth Andy draw i'r ardal ac o’r diwedd daeth o hyd i signal gwan yn dod o leoliad gwledig iawn. Ar ôl siarad ag ychydig o drigolion lleol ac wedyn y ffermwr a oedd yn berchen ar y cae, fe yrrodd draw at safle'r ddamwain. Roedd awyren Cessna 195 glasurol o’r 1950au wedi gorfod glanio ar frys ond roedd hefyd wedi troi ben i waered wrth lanio. Diolch byth roedd y peilot wedi gallu cerdded i ffwrdd yn ddianaf.

Roedd yr awyren nawr ar gefn trelar (yn dal yn ben i waered) gyda’r adenydd wedi’u tynnu, yn disgwyl i gael ei symud. Drwy ddefnyddio dadansoddwr sbectrwm llaw, roedd Andy wedi gallu dod o hyd i’r trosglwyddydd yng nghefn yr awyren. Cafodd hwn ei dynnu a’i ddiffodd a’i gludo o’r safle i sicrhau na fyddai’n gallu anfon rhagor o rybuddion. Cafodd ei ddychwelyd i'r peilot wedyn.

Er bod y signalau cyfyngder hyn fel rheol yn cael eu rhoi ymlaen mewn camgymeriad, mewn achos  fel hyn, roedd y ddyfais wedi cael ei throi ymlaen pan roedd yr awyren wedi gwrthdaro yn ystod sefyllfa o gyfyngder go iawn. Yn ffodus nid oedd neb wedi cael anaf - ar wahân i awyren gwerth £100k a oedd wedi cael ei difrodi’n ddifrifol.