Rhannu eich data ar-lein - beth mae angen i chi ei wybod

18 Gorffennaf 2019

Pan fyddwch chi ar-lein, byddwch chi fel arfer yn rhannu rhywfaint o wybodaeth amdanoch chi eich hun â’r gwefannau a’r gwasanaethau rydych chi’n eu defnyddio. Mae'r wybodaeth hon yn cael ei galw’n ddata hefyd.

Gellir defnyddio’r data hyn mewn sawl ffordd. Yn bennaf, defnyddir eich data i wella eich profiad ar-lein. Ond, mae’n ddefnyddiol gwybod am yr holl ffyrdd posib y gellir defnyddio eich data a sut mae diogelu eich data rhag cael eu defnyddio a’u rhannu mewn ffyrdd nad ydych chi’n fodlon arnyn nhw.

Pwrpas Ofcom yw i sicrhau bod cyfathrebiadau’n gweithio i bawb. Ein rhaglen Gwneud Synnwyr o’r Cyfryngau yw’r ffordd rydyn ni’n cyflawni ein dyletswydd i ymchwilio ac hyrwyddo llythrennedd y cyfryngau, yn cynnwys hybu dealltwriaeth o beth sy’n digwydd ar-lein. Mae deall sut a pham mae eich data yn cael ei gasglu a’i ddefnyddio yn eich helpu i wneud dewisiadau gwybodus ac aros yn ddiogel ar-lein. Gall yr esboniad cryno hwn eich helpu gyda hyn a hefyd cynnig awgrymiadau ynglŷn â sut gallwch chi gael cyngor os oes gennych bryderon.

Mae mynd ar-lein yn golygu gwneud penderfyniadau am eich data

Bob tro y byddwch chi’n mynd ar wefan, yn defnyddio ap ar eich ffôn neu dabled, neu hyd yn oed yn defnyddio teledu clyfar neu ddyfais arall yn eich cartref sy’n cysylltu â’r rhyngrwyd, rydych chi’n gwneud penderfyniadau ynghylch sut mae rhannu eich data, ac â phwy, er nad ydych chi’n meddwl am hynny o bosib.

Yn ogystal â’r adegau pan fyddwch chi’n rhoi data yn uniongyrchol ac yn fwriadol, er enghraifft, drwy lenwi ffurflen ar-lein, mae rhai gwefannau a gwasanaethau yn casglu data yn seiliedig ar sut rydych chi’n eu defnyddio. Pan fyddwch chi’n mynd ar dudalen, efallai y bydd eich porwr gwe yn llwytho darnau bychan o wybodaeth i lawr (sy’n cael eu galw’n ‘cwcis’) ac yn eu cadw. Mae modd defnyddio’r rhain i’ch adnabod chi wrth i chi fynd ar dudalennau gwahanol neu ar wefannau gwahanol.

Bydd llenwi ffurflen gais, sganio carden teyrngarwch neu chwilio’r we ar eich ffôn symudol, oll yn cyfrannu at eich hunaniaeth digidol.

Gall trydydd partïon brynu eich data hefyd.  Gall hyn ddigwydd pan fydd eich data ar gael yn gyhoeddus, neu pan fyddwch wedi rhoi caniatâd i gwmnïau sy’n casglu eich data i'w rhannu. Gellir prosesu eich data i ragfynegi gwybodaeth nad ydych chi wedi’i darparu hefyd, fel eich incwm neu eich diddordebau. Yn y DU, rhaid i ddarparwyr gwasanaethau ar-lein gael eich caniatâd chi neu resymau dilys eraill dros brosesu eich data personol o dan y Rheoliad Cyffredinol ar Ddiogelu Data.

Ni fyddai rhai gwasanaethau yn gweithio’n iawn heb eich data

Mae rhai gwefannau a gwasanaethau yn dibynnu ar eich data er mwyn gweithio’n dda. Gallai hyn fod yn rhwydwaith cymdeithasol sy’n storio’r manylion cyswllt rydych chi a’ch ffrindiau’n eu darparu er mwyn gallu cyfathrebu â’ch gilydd, neu siop ar-lein yn casglu eich cyfeiriad yn ystod trafodiad er mwyn gwybod ble i anfon y nwyddau, neu ap tacsis yn casglu eich lleoliad er mwyn gallu dweud wrth y gyrrwr ble i’ch nôl chi.

Mae eich data yn helpu i wella a phersonoli gwasanaethau

Gallai gwasanaethau ar-lein ddefnyddio eich data fel rhan o’r broses o wella neu bersonoli’r gwasanaethau rydych chi’n eu defnyddio. Er enghraifft:

  • pan fyddwch chi’n caniatáu i beiriannau chwilio wybod eich lleoliad, efallai y byddant yn ei ddefnyddio i’ch helpu chi i ddod o hyd i siopau neu wasanaethau yn eich ardal leol;
  • drwy gofnodi’r hyn rydych wedi’i wylio, ei hoffi neu wrando arno’n flaenorol, gall rhai gwasanaethau ar-lein wneud argymhellion i chi ar sail eich diddordebau; neu
  • mae rhai gwasanaethau ar-lein yn defnyddio eich data i wneud gwelliannau, er enghraifft drwy wneud pethau’n haws eu defnyddio.

Gall gwasanaethau ar-lein ddefnyddio’ch data i wneud gwelliannau neu i roi argymhellion personol i chi.

Defnyddir eich data er mwyn targedu rhai hysbysebion ar-lein

Mae rhai gwefannau, apiau neu wasanaethau yn dangos hysbysebion i ddefnyddwyr. Gall y rhain helpu gwefannau i wneud arian, sydd weithiau’n golygu y gall pobl eu defnyddio am ddim.

Fel rheol, bydd yr hysbysebion y byddwch yn eu gweld wedi cael eu dewis yn arbennig ar eich cyfer chi, gan ddefnyddio eich data i ganfod pa hysbysebion sydd fwyaf tebygol o apelio i chi. Gall hyn gynnwys gwybodaeth am gynnyrch rydych wedi’i brynu’n flaenorol, gwefannau rydych wedi ymweld â nhw, cynhyrchion rydych wedi edrych arnyn nhw a hyd yn oed rhagfynegiadau am eich diddordebau.

Hysbysebion wedi'u targedu yw’r enw am hyn, sy’n golygu bod gwahanol bobl yn debygol o weld gwahanol hysbysebion ar-lein, ac weithiau gall ymddangos fod yr un hysbyseb yn codi ble bynnag y byddwch chi ar-lein.

Mae hysbysebion sydd wedi’u targedu yn golygu bod gwahanol bobl yn debygol o weld gwahanol hysbysebion ar-lein, wedi’u seilio ar eu gweithgareddau ar-lein.

Rheoli eich data

Os oes gennych chi bryderon am rannu eich data, gall deall eich hawliau fod o fudd. Swyddfa'r Comisiynydd Gwybodaeth yw corff annibynnol y DU sydd wedi’i sefydlu i gynnal hawliau gwybodaeth.  Mae gwybodaeth a allai helpu ar gael ar y taflenni ‘Your Data Matters’ (Saesneg yn unig).

Rhagor o wybodaeth

Mae nifer o wefannau allanol yn darparu cyngor am ddata a allai fod yn ddefnyddiol i chi.

  • Mae gwefan Personal Data (Saesneg yn unig) Which? yn cynnwys canllawiau ar eich hawliau diogelu data; sut mae stopio negeseuon nad ydych am eu derbyn; a sut mae rheoli eich gosodiadau preifatrwydd.
  • Mae Ysgol Economeg Llundain wedi lansio pecyn cymorth sydd wedi’i anelu at bobl iau, sef My Data and Privacy Online (Saesneg yn unig). Mae’n cynnwys gwybodaeth am ba ddata personol sy’n cael eu casglu a pham, a’r camau y gallwch eu cymryd i warchod eich preifatrwydd ar-lein.
  • Mae’r NSPCC ac O2 wedi dod at ei gilydd i lansio awgrymiadau a chyngor ar gadw plant yn ddiogel ar-lein (Saesneg yn unig) gan gynnwys sut mae siarad â phlant a phobl ifanc am fod yn ymwybodol o’r hyn y maen nhw’n eu rhannu; sut mae gosod dulliau rheolaeth i rieni a sut gall rhieni gael yr wybodaeth ddiweddaraf am yr apiau a’r gemau y gall eu plant fod yn eu defnyddio ar hyn o bryd.
  • Mae gwefan Internet Security (Saesneg yn unig) Age UK yn darparu cyngor i bobl hŷn ac mae’n cynnwys pynciau fel sgamiau ar-lein; sut mae diogelu eich cyfrifiadur; a sut mae diogelu eich preifatrwydd ar rwydweithiau cymdeithasol.