Darlledu traddodiadol yn y DU mewn perygl heb ad-drefnu radical, yn ôl rhybudd gan Ofcom

08 Rhagfyr 2020

Mae darlledu traddodiadol yn y DU yn annhebygol o oroesi yn y byd ar-lein, oni bai bod cyfreithiau a rheoleiddio darlledu'n cael eu hailwampio, a bod darlledwyr yn trawsnewid yn gyflymach ar gyfer yr oes ddigidol.

Daw'r canfyddiad o Sgrin Fach: Trafodaeth Fawr – adolygiad Ofcom o ddarlledu gwasanaeth cyhoeddus (PSB). Rydym yn edrych ar sut i gryfhau a chynnal PSB ar gyfer y ddeng mlynedd nesaf a’r tu hwnt, yn wyneb newidiadau digynsail i dechnoleg, cyllido ac ymddygiad gwylwyr.

Fe siaradom â chynulleidfaoedd o bob oedran a chefndir ym mhob cwr o’r DU. Rydym hefyd wedi cyfarfod â darlledwyr, gwasanaethau ffrydio, academyddion a dadansoddwyr yn y DU a thramor.

Dyma ein prif ganfyddiadau.

Sefydliad gwerthfawr sy'n wynebu heriau tyngedfennol

  • Mae cynnwys gwasanaethau cyhoeddus yn dal i fod yn bwysig iawn i bobl a chymdeithas. Mae pobl yn nodi mai newyddion dibynadwy a chywir yw'r agwedd bwysicaf ar gyfryngau gwasanaethau cyhoeddus. Mae mwy na saith o bob 10 o wylwyr yn ystyried bod newyddion rhanbarthol yn bwysig iddyn nhw. Mae’r holl wylwyr yn gwerthfawrogi gallu’r PSBs i ddod â chymdeithas at ei gilydd, drwy ddarllediadau o ddigwyddiadau a rhaglenni y mae miliynau yn eu gwylio ac maent yn rhoi gwerth uchel ar gynnwys sy’n cael ei wneud am y DU, ac yn ymfalchïo mewn gweld eu hardal eu hunain wedi’i chynrychioli ar y sgrin.

    Mae cynulleidfaoedd hefyd yn gwerthfawrogi cynnwys gwasanaeth cyhoeddus y maent yn annhebygol o ddod o hyd iddo unrhyw le arall. Y tu hwnt i'r PSBs, dim ond ychydig iawn o ddarlledwyr sy'n gwneud rhaglenni plant, addysg a chrefyddol gwreiddiol yn y DU, yn benodol ar gyfer y DU.

  • Mae darlledwyr gwasanaeth cyhoeddus yn ategu economi greadigol y DU. Mae PSBs yn gwario bron i £3 biliwn bob blwyddyn, gan sicrhau cryfder parhaus sector cynhyrchu'r DU, sy'n cael ei gydnabod a'i edmygu'n fyd-eang. Mae'r system yn cefnogi gweithlu medrus iawn ac yn helpu i ddatblygu doniau newydd, gan alluogi busnesau llwyddiannus i dyfu.
  • Ond mae darlledu gwasanaeth cyhoeddus mewn cyfnod tyngedfennol. Mae cynulleidfaoedd yn troi fwyfwy oddi wrth y sianeli Darlledu Gwasanaeth Cyhoeddus traddodiadol – y BBC, ITV, STV, Channel 4, S4C a Channel 5 – o blaid ffrydio byd-eang a gwasanaethau ar-lein. Y llynedd, dim ond 38% o wylio 16-34 oed (a 67% ymhlith yr holl oedolion) oedd yn gwylio cynnwys darlledu traddodiadol. Dywed un o bob pedwar o wylwyr gwasanaethau ffrydio y gallant ddychmygu peidio â gwylio teledu darlledu o gwbl ymhen pum mlynedd.

Gweledigaeth ar gyfer y dyfodol

Er mwyn helpu i ddiogelu'r manteision hanfodol hyn, mae Ofcom wedi defnyddio cyfoeth o ymchwil a thystiolaeth i nodi sut y gall darlledu gwasanaeth cyhoeddus aros yn berthnasol a chyrraedd pawb yn y dyfodol:

  • Rhaid ailwampio cyfreithiau a rheoleiddio. Mae'r rheolau a'r cyfreithiau sy'n ymwneud â darlledu gwasanaeth cyhoeddus yn dyddio i raddau helaeth o ddyddiau cynnar y rhyngrwyd – ac maent yn parhau i ganolbwyntio ar ddarlledu traddodiadol. Heb newidiadau radical a fydd yn cefnogi PSBs i symud o ddarlledu traddodiadol i fod ar-lein, gallai’r heriau sy'n eu hwynebu fynd yn ddifrifol.

    Rydym yn galw am fframwaith newydd i bennu nodau clir ar gyfer darlledwyr gwasanaeth cyhoeddus, gyda mwy o ddewis ynghylch sut y maent yn eu cyflawni, a chwotâu i ddiogelu meysydd hanfodol fel newyddion. Dylai fod yn ofynnol i gwmnïau ddisgrifio eu cynlluniau, eu mesur ac adrodd arnynt, gydag Ofcom yn eu dwyn i gyfrif.

    Rydym hefyd yn gwahodd sylwadau ar newidiadau i reolau a fydd yn sicrhau y caiff cynnwys PSB ei gario ar wahanol lwyfannau ar-lein. Yn y Flwyddyn Newydd byddwn yn lansio adolygiad o sut mae diwydiant cynhyrchu'r DU yn gweithredu.

  • Gallai cwmnïau eraill ddod yn ddarparwyr cyfryngau gwasanaeth cyhoeddus. Ochr yn ochr â'r cynnwys a ddarperir gan y PSBs sydd eisoes yn bodoli, gallai darparwyr newydd helpu i ddarparu cyfryngau gwasanaeth cyhoeddus yn y dyfodol.

    Gallai'r cynnwys newydd hwn ganolbwyntio ar grwpiau penodol o bobl neu fathau o r rhaglen. Gallai darparwyr newydd gynnig sgiliau, arbenigedd a phrofiad ar-lein gwahanol – gan arwain at fanteision ehangach i gynulleidfaoedd a'r economi.

  • Model newydd ar gyfer cyllido sefydlog. O ystyried pwysau ariannol, mae angen refeniw sefydlog ar gyfryngau gwasanaethau cyhoeddus i gefnogi cymryd risgiau creadigol, arloesi a chynllunio hirdymor effeithlon. Mater i'r Llywodraeth yw penderfyniadau cyllid cyhoeddus, felly rydym wedi nodi amrywiaeth o opsiynau, gan gynnwys cymariaethau rhyngwladol, sy'n amlinellu'r manteision a'r anfanteision. Mae'r rhain yn cynnwys modelau tanysgrifio llawn neu rannol. Mae potensial hefyd ar gyfer cyllid ar draws cyfryngau – fel cronfa cyfryngau lleol neu ranbarthol, cefnogi cydweithio rhwng teledu, radio, ar-lein a chyhoeddwyr y wasg i gryfhau newyddion lleol.
  • Gallai partneriaethau helpu PSBs i gystadlu – yn ogystal â chysylltu â chynulleidfaoedd. Gallai perthynas ddyfnach rhwng PSBs a chwmnïau eraill – yn enwedig ar lwyfannau ac o ran dosbarthu – eu helpu i gystadlu'n fwy effeithiol â rhanddeiliaid byd-eang, a chyrraedd cynulleidfaoedd ehangach. Gallai ymchwil a datblygu a rennir, data perfformiad a gweithgareddau swyddfa gefn hefyd leihau costau, gwella effeithlonrwydd a helpu arloesedd.

Mae ein darlledwyr traddodiadol ymhlith y gorau yn y byd. Ond mae teledu wedi bod yn dyst i newid ac arloesedd, gyda chynulleidfaoedd yn troi at wasanaethau ar-lein sydd â chyllidebau mwy hael.

"Ar gyfer popeth rydym wedi'i ennill, mae perygl i ni golli'r math o gynnwys rhagorol yn y DU y mae pobl yn ei werthfawrogi'n fawr. Felly mae angen diwygio'r rheolau ar frys, ac adeiladu system gryfach o gyfryngau gwasanaeth cyhoeddus a all ffynnu yn yr oes ddigidol.

"Gallai hynny olygu newidiadau mawr, fel ystod ehangach o gwmnïau sydd â'r dasg o ddarparu sioeau o ansawdd uchel a wnaed yn y DU, gyda’r DU yn eu cylch.

Y Fonesig Melanie Dawes, Prif Weithredwr Ofcom