Pam mae plant yn treulio amser ar-lein

04 Chwefror 2019

Mae’r amser y mae plant yn ei dreulio ar-lein wedi sefydlogi ar ychydig dros ddwy awr y diwrnod, wrth i astudiaeth newydd gan Ofcom ddarganfod y rhesymau pam y mae pobl ifanc yn cael eu denu at wasanaethau fideo fel Netflix a YouTube.

Mae plant yn y DU (rhwng 5 a 15 mlwydd oed) bellach yn treulio oddeutu 20 munud yn fwy ar-lein, mewn diwrnod arferol, nac y maent o flaen set deledu – ychydig dros ddwy awr ar-lein, ac ychydig dan ddwy awr yn gwylio’r teledu – yn ôl astudiaeth flynyddol Ofcom ar eu defnydd o gyfryngau.

Mae Plant yn y DU (5-15 oed) bellach yn gwario tua 20 munud yn ychwanegol ar-lein, mewn diwrnod arferol, na beth ydyn nhw o flaen set deledu.Er i’r amser a dreulir gan blant ar-lein beidio â chynyddu am y tro cyntaf yn 2018 – amcangyfrif o 2 awr ac 11 munud y diwrnod ar gyfartaledd, sef yr un faint â’r flwyddyn flaenorol – yr oedd cyfartaledd yr amser a dreulir yn gwylio’r teledu bob dydd wedi gostwng bron i 8 munud o un flwyddyn i’r llall, i amcangyfrif o 1 awr 52 munud.

YouTube yw’r prif gyrchfan ar-lein ymysg plant o hyd, gyda phedwar allan o bump o blant wedi ei ddefnyddio. Mae bron i hanner o blant, a thraean o’r cyn oed ysgol sef 3-4 oed, bellach yn gwylio gwasanaethau tanysgrifio ar-alwad fel Netflix, Amazon Prime Video a Now TV.

Ymhlith y rhai hynny sy’n gwylio YouTube a rhaglenni Teledu, sef agos i hanner o blant rhwng 8-11 oed a phlant hŷn oed 12-15, mae’n well ganddyn nhw wylio YouTube. Fodd bynnag, mae dros draean yn cael yr un mwynhad o’r naill brofiad a’r llall.

Hoff ddewis plant o ran gwylio rhaglenni ar y teledu o'i gymharu â fideos YouTube (2017/2018)

Hoff ddewis plant o ran gwylio rhaglenni ar y teledu o'i gymharu â fideos YouTube (2017/2018)

Bywyd ar y sgrin fach

I helpu deall pam fod plant yn cael eu denu at gynnwys ar-lein, eleni y mae Ofcom wedi cynnal astudiaeth ansoddol o arferion gwylio plant.

Cynigiodd panel o 40 o fechgyn a merched rhwng 4 a 16 oed ar draws y DU ddyddiaduron a chyfweliadau ynghylch beth yr oeddynt yn ei wylio a pham.  Gwnaeth yr astudiaeth ganfod y canlynol:

  • YouTube sydd ar y brig, yn cael ei ddilyn gan Netflix. Yr oedd yn llawer gwell gan blant yn yr astudiaeth wylio YouTube (yr oedd bron yr holl blant yn ei wylio’n ddyddiol) a Netflix, nac unrhyw lwyfannau eraill.
  • Mae teledu byw yn cael ei arwain gan rieni, ac yn aml wedi’i neilltuo ar gyfer amser teulu Yr oedd y rhan fwyaf o’r plant yn yr astudiaeth yn gwylio teledu byw wedi’i amserlennu, er mai dim ond nifer fechan a oedd yn gwneud hynny bob dydd. Yn aml yr oedd gwylio teledu byw yn cael ei drefnu gan rieni, gan alluogi'r teulu i ddod ynghyd i wylio operâu sebon, cwisiau neu raglenni yr oedd yn rhaid eu gwylio fel Strictly Come Dancing neu The X-Factor.
  • Dewis a rheolaeth. Dywedodd llawer o’r plant eu bod yn gwerthfawrogi YouTube a Netflix am ddarparu rheolaeth unionsyth dros yr hyn y maent yn ei wylio, a mynediad at gynnwys diddiwedd, wedi’i bersonoli, fe ymddengys. Yr oedd plant yn gwerthfawrogi argymhellion y llwyfan o ran cynnwys ac yn rhoi gwerth ar dderbyn hysbysiadau gan y sianeli y maent wedi tanysgrifio iddynt. Yr oedd yn well gan rai ohonynt wylio cynnwys yn breifat, boed hynny ar eu dyfeisiau personol neu ar ben eu hunain yn eu hystafell wely.
  • Mae plant yn troi at YouTube ar gyfer tri pheth:
    • Fideos synhwyraidd. Roedd llawer o blant yn mwynhau fideos a oedd yn cynnwys chwarae gyda llysnafedd, neu’n agor anrhegion.
    • Hobïau a diddordebau brwd. Yr oedd llawer o blant yn gwylio fideos yn ymwneud â’u diddordebau all-lein fel cerddoriaeth neu bêl-droed. Yr oedd rhai yn cael yr un boddhad drwy wylio eraill yn cymryd rhan mewn gweithgareddau hyn i’r graddau eu bod yn dweud nad oeddynt bellach yn cymryd rhan yn y gweithgareddau hyn eu hunain.
    • Flogwyr a chymuned. Yr oedd llawer o blant yn gwylio ‘flogwyr’ neu bobl ar YouTube, yn aml yn creu cysylltiad â nhw drwy rannu brwdfrydedd am weithgareddau fel chwaraeon neu grefftau, a mwynhau dod yn rhan o’r gymuned sy’n eu ‘dilyn’.

Yn ôl Yih-Choung Teh, Cyfarwyddwr Grŵp Strategaeth ac Ymchwil at Ofcom: Mae plant wedi dweud wrthym yn eu geiriau eu hunain pam eu bod yn rhoi mwy o sylw i gynnwys ar-lein. Gall y sylwadau hyn helpu i hysbysu rhieni a llunwyr polisïau wrth iddynt ystyried rôl y rhyngrwyd ym mywyd eu plant.

“Mae’r ymchwil hon hefyd yn tynnu sylw at yr her i ddarlledwyr y DU o ran cystadlu am sylw plant. Ond mae’n amlwg fod plant heddiw yn dal i werthfawrogi rhaglenni teledu gwreiddiol sy’n adlewyrchu eu bywydau a’r munudau hynny o deledu oriau brig sy’n parhau’n rhan annatod o fywyd teuluol.”

Rheoli amser ar y sgrin

71% o blant rhwng 12 a 15 oed sy'n berchen ar ffon symudol ac sy'n cael mynd a'r ffon i'r gwely. Mae hynny'n cyfateb i 62% o'r holl blant rhwng 12 a 15 oed. 61% o blant rhwng 12 a 15 oed sy'n berchen ar dabled ac yn cael mynd a'r tabled i'r gwely. Mae hynny'n cyfateb i 31% o'r holl blant rhwng 12 a 15 oed.Mae ymchwil genedlaethol, feintiol hefyd wedi canfod fod plant hŷn yn ei chael yn anoddach i reoli’r amser a dreuliant ar y sgrin, nac yr oeddent y llynedd.

Yr oedd cyfran y rhai rhwng 12 a 15 oed a oedd yn cytuno eu bod yn ei chael yn anodd cymedroli eu hamser ar y sgrin wedi cynyddu i draean (35%), i fyny o chwarter (27%) y flwyddyn flaenorol. Yr oedd saith o bob deg o blant hŷn (71%) yn cael caniatâd i fynd â’u ffôn symudol i’r gwely.

Ond er gwaethaf yr heriau hyn, yr oedd oddeutu dwy ran o dair o rai rhwng 12 a 15 oed (63%) yn ystyried eu bod, yn y pen draw yn ‘cael cydbwysedd da rhwng amser ar y sgrin a gwneud pethau eraill’.