Mae'r cynnwys hwn ar gael yn Saesneg yn unig.

Ofcom yn cyhoeddi ymgynghoriad ynghylch y rhestr o'r 'prif bleidiau'

08 Ionawr 2015

08 January 2015

Mae Ofcom wedi cyhoeddi ymgynghoriad heddiw ynghylch y pleidiau gwleidyddol mae'n eu rhestru fel 'prif bleidiau' cyn yr Etholiad Cyffredinol ym mis Mai 2015.

Mae'r rhestr o'r prif bleidiau yn bwysig er mwyn i Ofcom allu rheoleiddio'r sylw a roddir i'r etholiad, yn enwedig o ran mynnu bod y darlledwyr perthnasol yn dyrannu o leiaf dau Ddarllediad Gwleidyddol Etholiadol i bob prif blaid cyn etholiad.

ITV, STV, UTV, Channel 4, Channel 5, Classic FM, Talksport ac Absolute Radio ydy'r darlledwyr hyn. Mae Darllediadau Gwleidyddol Etholiadol ar y BBC yn cael eu rheoleiddio gan Ymddiriedolaeth y BBC ac mae'r rheini'n destun ymgynghoriad ar hyn o bryd.

Mae Ofcom yn adolygu ei restr o'r prif bleidiau er mwyn sicrhau ei bod yn adlewyrchu datblygiadau gwleidyddol yn y DU.

Y prif bleidiau

Dyma restr Ofcom o'r prif bleidiau ar hyn o bryd:

  • Y Blaid Geidwadol; y Blaid Lafur; a'r Democratiaid Rhyddfrydol ym Mhrydain Fawr.
  • Plaid Cymru yng Nghymru a Phlaid Genedlaethol yr Alban yn yr Alban.
  • Y Blaid Gynghreiriol; Plaid yr Unoliaethwyr Democrataidd; Sinn Fein; Y Blaid Lafur Ddemocrataidd a Chymdeithasol a Phlaid Unoliaethol Ulster yng Ngogledd Iwerddon.

Ar sail y dystiolaeth sydd ar gael, barn gychwynnol Ofcom yw nad oes dadl gref dros dynnu unrhyw un o'r pleidiau presennol oddi ar y rhestr o'r prif bleidiau.

Mae Ofcom hefyd wedi ystyried a ddylid ychwanegu pleidiau eraill at y rhestr. Ar sail y dystiolaeth sydd ar gael, mae Ofcom yn ymgynghori ynghylch a fyddai tair plaid yn gymwys i'w hychwanegu at y rhestr o'r prif bleidiau ar gyfer Etholiad Cyffredinol 2015. Sef:

  • y Blaid Werdd (gan gynnwys Plaid Werdd yr Alban)
  • Llais yr Uniolaethwyr Traddodiadol (TUV) yng Ngogledd Iwerddon; a
  • Phlaid Annibyniaeth y DU (UKIP).

Barn gychwynnol Ofcom yw y gallai UKIP fod yn gymwys i gael statws prif blaid yng Nghymru a Lloegr ar gyfer yr Etholiad Cyffredinol ac etholiadau lleol Lloegr ar 7 Mai 2015.

Mae'r dystiolaeth yn awgrymu nad yw'r Blaid Werdd (gan gynnwys Plaid Werdd yr Alban) na'r TUV wedi cael digon o gefnogaeth mewn etholiadau blaenorol nac mewn polau piniwn presennol i'w hychwanegu at restr prif bleidiau Ofcom ar gyfer etholiadau Mai 2015.

Tystiolaeth ar gyfer y newid arfaethedig i'r rhestr o'r prif bleidiau

Wrth benderfynu pa bleidiau i'w cynnwys ar y rhestr, bydd Ofcom yn asesu'r holl dystiolaeth gefnogol berthnasol gan gynnwys:

  • perfformiad mewn etholiadau blaenorol, gan gynnwys dadansoddiad o'r gyfran o'r bleidlais ochr yn ochr â'r seddi a enillwyd; a
  • data polau piniwn presennol.

Mewn perthynas â'r Blaid Werdd (gan gynnwys Plaid Werdd yr Alban), y TUV ac UKIP, mae'r dystiolaeth yn dangos:

Y Blaid Werdd (gan gynnwys Plaid Werdd yr Alban)

Nid yw'r blaid wedi cael cefnogaeth sylweddol mewn Etholiadau Cyffredinol yn y gorffennol. Mae'r Blaid Werdd wedi gwneud yn well mewn rhai mathau eraill o etholiadau, fel etholiadau Senedd Ewrop 2014, gan ennill 8.0% a 8.1% o'r bleidlais yn Lloegr a'r Alban.

O ran y dystiolaeth o gefnogaeth ar hyn o bryd, mae sgôr y blaid mewn polau piniwn ar draws Prydain Fawr wedi codi dros y misoedd diwethaf i 5.9% ym mis Rhagfyr 2014 (4.0% ar gyfartaledd yn ystod 2014).

TUV

Nid yw'r TUV wedi cael cefnogaeth sylweddol mewn Etholiadau Cyffredinol yn y gorffennol. Roedd y blaid wedi gwneud yn well yn etholiadau Senedd Ewrop 2014, gan ennill 12.1% o'r bleidlais yng Ngogledd Iwerddon. Serch hynny, nid yw wedi dangos cefnogaeth sylweddol mewn mathau eraill o etholiadau na chefnogaeth sylweddol mewn polau piniwn presennol.

UKIP

Nid yw UKIP wedi cael cefnogaeth sylweddol mewn Etholiadau Cyffredinol blaenorol, gan ennill 3.5% o'r bleidlais yn 2010 ac nid yw wedi ennill sedd Seneddol mewn Etholiad Cyffredinol.

Serch hynny, mae perfformiad UKIP mewn nifer o fathau pwysig eraill o etholiadau wedi bod yn gryfach. Yn benodol, enillodd UKIP ddwy sedd Seneddol mewn is-etholiadau diweddar.

Roedd UKIP wedi dangos lefel sylweddol o gefnogaeth yng Nghymru a Lloegr yn etholiadau Senedd Ewrop yn 2014 (27.6% Cymru, 29.2% Lloegr) ond roedd ei chyfran o'r bleidlais yn is yn yr Alban (10.5%). Roedd UKIP hefyd wedi dangos lefelau sylweddol o gefnogaeth yn etholiadau lleol Lloegr (15.7% yn 2014 a 19.9% yn 2013).

Mae data polau piniwn yn dangos bod UKIP yn cael lefelau sylweddol o gefnogaeth yng Nghymru a Lloegr ac mae'r polau hynny'n dangos bod y blaid hon yn drydedd ar ôl y Blaid Geidwadol a'r Blaid Lafur. Mae data polau piniwn yn yr Alban yn dangos llai o gefnogaeth ar hyn o bryd.

Y camau nesaf

Mae Ofcom yn gofyn am sylwadau ynghylch ei asesiad cychwynnol. Bydd yr ymgynghoriad ar agor tan ddydd Iau 5 Chwefror ac mae Ofcom yn disgwyl cyhoeddi datganiad, ac, os yw'n briodol, rhestr ddiwygiedig o'r prif bleidiau erbyn dechrau mis Mawrth 2015.

DIWEDD

NODIADAU I OLYGYDDION

  1. Mae Ofcom yn ymgynghori ynghylch ei restr o'r 'prif bleidiau' ar gyfer yr Etholiad Cyffredinol, etholiadau llywodraeth leol Lloegr (mewn rhai rhannau o Loegr) ac etholiadau maerol Lloegr (yn Bedford; Caerlŷr; Mansfield; Middlesbrough; a Torbay). Bydd yr etholiadau hyn yn cael eu cynnal ar 7 Mai 2015.
  2. Mae Rheol 6.2 Cod Darlledu Ofcom ("y Cod") yn datgan bod angen rhoi pwysau priodol i'r sylw darlledu a gaiff y prif bleidiau yn ystod cyfnod yr etholiad. O dan Reolau Ofcom ar Ddarllediadau Pleidiau Gwleidyddol a Refferenda (“Y Rheolau ar Ddarllediadau Pleidiau Gwleidyddol a Refferenda”) rhaid i'r holl brif bleidiau gael cynnig o leiaf dau Ddarllediad Gwleidyddol Etholiadol ar wasanaethau Sianel 3 (ITV, STV a UTV), Channel 4, Channel 5, Classic FM, Talksport ac Absolute Radio. Mae'r Cod a'r Rheolau ar Ddarllediadau Pleidiau Gwleidyddol a Refferenda hefyd yn rhoi'r rheolau ar gyfer trin pleidiau cofrestredig eraill.
  3. Mae gan Ofcom reolau caeth ar waith i ddarlledwyr er mwyn sicrhau bod sylw teg yn cael ei roi yn ystod y cyfnod cyn yr Etholiad Cyffredinol. Rhaid i ddarlledwyr sicrhau bod pob sylw, gan gynnwys unrhyw ddadleuon posibl rhwng yr arweinwyr, yn cydymffurfio â'r rheolau sy'n ymwneud â bod yn ddiduedd ac etholiadau, fel y nodir yn y Cod.
  4. Y darlledwyr sy'n gyfrifol am benderfynu ar strwythur, fformat ac arddull y sylw a roddir i'r etholiad fel dadleuon rhwng arweinwyr. Mae'r penderfyniad ynghylch pa arweinwyr fydd yn cael eu cynrychioli mewn unrhyw ddadleuon etholiadol posibl yn fater golygyddol i'r darlledwyr drwy gytundeb â'r pleidiau gwleidyddol sy'n cymryd rhan.
  5. O dan y Memorandwm Cyd-ddealltwriaeth rhwng Ofcom ac Ymddiriedolaeth y BBC, mae'n rhaid i wasanaethau'r BBC sy'n derbyn ffi'r drwydded gydymffurfio â'r Cod Darlledu: "i'r graddau nad yw safonau o'r fath yn ymwneud â chywirdeb na natur ddiduedd cynnwys unrhyw raglen sy'n cael ei chynnwys yng Ngwasanaethau Darlledu Cyhoeddus y BBC yn y DU. Ymddiriedolaeth y BBC sy'n gyfrifol am gywirdeb a natur ddiduedd rhaglenni yng Ngwasanaethau Darlledu Cyhoeddus y BBC". Mewn perthynas â Darllediadau Gwleidyddol Etholiadol o dan Siarter a Chytundeb 2006 y BBC, mae Ymddiriedolaeth y BBC yn rheoleiddio'r meini prawf ar gyfer Darllediadau Gwleidyddol ar wasanaethau'r BBC. Ar hyn o bryd mae Ymddiriedolaeth y BBC yn ymgynghori ynghylch meini prawf arfaethedig y BBC ar gyfer Darllediadau Gwleidyddol ar gyfer etholiadau 2015. I gael manylion am yr ymgynghoriad, edrychwch ar http://www.bbc.co.uk/bbctrust/have_your_say/peb_criteria.
  6. Awdurdod S4C sy'n paratoi'r polisi ar gyfer darllediadau gwleidyddol a refferenda ar S4C. Wrth lunio'r polisi hwn, mae Awdurdod S4C yn ystyried y penderfyniadau sydd wedi cael eu gwneud yn y Grŵp Cyswllt Darlledwyr (fforwm cynrychioliadol ar gyfer darlledwyr gwasanaeth cyhoeddus yn y DU - BBC, ITV, Channel 4, Five ac S4C), safbwyntiau'r Comisiwn Etholiadol a'r rheolau sydd wedi cael eu llunio gan Ofcom o dan adran 33 o Ddeddf Cyfathrebiadau 2003.