Torri drwyddo – datgelu gwneuthuriad y diwydiant teledu

18 Medi 2019

  • Mae gweithwyr yn y byd teledu ddwywaith yn fwy tebygol o fod wedi mynychu ysgolion preifat
  • Dim ond lleiafrif o weithwyr sy’n dod o deuluoedd heb aelod mewn swydd broffesiynol
  • Cynnydd arafach ar amrywiaeth ers y llynedd, gyda phobl anabl yn dal i gael eu tangynrychioli'n sylweddol

Mae gogwydd cryf yn niwydiant teledu'r DU tuag at bobl sydd wedi cael addysg breifat, yn ôl ymchwil Ofcom ar amrywiaeth y sector.

Mae ein hadroddiad blynyddol Amrywiaeth a Chyfle Cyfartal yn y Diwydiant Teledu[1] yn edrych ar gefndir cymdeithasol ac economaidd y diwydiant teledu am y tro cyntaf eleni. Mae hefyd yn sôn am gynnydd cwmnïau o ran gwella sut maen nhw’n gwella cynrychiolaeth gweithwyr gan gynnwys menywod, pobl anabl a phobl o gefndiroedd lleiafrifoedd ethnig.

Mae’r ymchwil yn helpu Ofcom i ddiwallu ei ddyletswydd gyfreithiol, a bennir gan y Senedd, i hyrwyddo cyfle cyfartal mewn cyflogaeth yn y sector darlledu.

Mesur cefndir cymdeithasol

Roedd un deg pedwar o ddarlledwyr mawr – gan gynnwys y BBC, Channel 4 a Viacom (sy’n berchen ar Channel 5) – wedi rhoi gwybodaeth gychwynnol i Ofcom am amrywiaeth gymdeithasol ac economaidd eu sefydliadau. [2] Roedd hyn yn cynnwys y math o ysgolion a fynychwyd gan weithwyr y diwydiant, a galwedigaethau a chymwysterau eu rhieni pan roedden nhw’n tyfu fyny.

Mae hyn wedi caniatáu i Ofcom lunio darlun cychwynnol o amrywiaeth gymdeithasol ym myd teledu’r DU, ar sail yr ymatebion gan 10,188 o weithwyr yn y diwydiant – neu tua 30% o'r gweithlu teledu sydd yn y DU: [3]

  • Ysgolion. Ni all unrhyw weithiwr reoli lle neu sut cafodd ei addysgu. Ond mae’r dystiolaeth yn awgrymu bod y diwydiant teledu yn recriwtio pobl o gefndiroedd ysgolion preifat mewn ffordd anghymesur. Mae pobl sy’n gweithio yn y byd teledu ddwywaith yn fwy tebygol na pherson arferol o fod wedi bod mewn ysgol breifat. Roedd un deg pedwar y cant wedi bod mewn ysgolion lle’r oeddent yn talu ffioedd, dwbl y cyfartaledd cenedlaethol sef 7%. [4] Roedd 22% arall wedi bod i ysgolion y wladwriaeth sy’n dewis disgyblion am resymau academaidd, ffydd neu reswm arall. Roedd tua hanner (52%) wedi bod yn ysgolion y wladwriaeth nad oeddent yn dewis eu disgyblion.

  • Cefndir teuluol. Mae gweithwyr yn y byd teledu bron ddwywaith yn fwy tebygol na'r cyfartaledd o fod wedi cael eu magu mewn cartrefi lle’r oedd gan y sawl a oedd yn ennill y cyflog uchaf alwedigaeth broffesiynol (60% o’i gymharu â’r cyfartaledd cenedlaethol sef 33%).  [5] O’r prif ddarlledwyr a gymerodd ran, roedd y gogwydd hwn i’w weld amlycaf ymysg gweithwyr y BBC a Viacom – a oedd ddwywaith yn fwy tebygol o ddweud bod y sawl a oedd yn ennill y cyflog uchaf ar eu haelwyd pan roeddent yn blentyn mewn rôl broffesiynol – ac roedd hyn lleiaf amlwg ymysg staff Channel 4.  Mae gan dros hanner y rheini sy’n gweithio yn y diwydiant teledu rieni neu warcheidwaid sydd â chymwysterau lefel gradd neu uwch.

Mae’r adroddiad yn rhoi manylion y camau y mae darlledwyr yn eu cymryd i hyrwyddo cynhwysiant cymdeithasol yn eu sefydliadau – gan gynnwys cynnig prentisiaethau, interniaethau, lleoliadau profiad gwaith a chefnogaeth yn gynnar mewn gyrfa i bobl sydd o gefndiroedd incwm isel.

Amrywiaeth ehangach

Y llynedd, roedd hi’n galonogol gweld cynnydd darlledwyr ar amrywiaeth, yn enwedig o ran gwella eu dealltwriaeth o wneuthuriad eu gweithluoedd. Ond er bod gennym fwy o wybodaeth na thair blynedd yn ôl, ni fu newid amlwg ym mhroffil amrywiaeth y diwydiant teledu.

  • Mae pobl anabl yn dal yn cael eu tangynrychioli, heb unrhyw welliant ers y llynedd. Mae cyfran y gweithwyr yn y diwydiant sy’n diffinio eu hunain fel pobl anabl wedi aros yn 6% – sy’n dal yn is o lawer na chyfartaledd oed gweithio'r DU, sef 18%. O’r pum prif ddarlledwr, Channel 4 (11%) a’r BBC (10%) sydd gan y gynrychiolaeth fwyaf o bobl anabl, yn cael eu dilyn gan Viacom (8%). ITV (4%) a Sky (3%) sydd â’r isaf.
  • Mae’r gynrychiolaeth o leiafrifoedd ethnig yn dal yn isel ar lefelau uwch. Nid yw cyfran y gweithwyr o gefndiroedd lleiafrifoedd ethnig sydd mewn swyddi uwch reolwyr wedi codi llawer, gan godi o 7% i 8%. Mae cyfran y bobl o gefndiroedd lleiafrifoedd ethnig sy'n gweithio ar draws y diwydiant teledu yn dal yn 13%.[7]

  • Mae menywod yn dal yn cael eu tangynrychioli ar lefelau uwch. Mae cyfran y menywod yn y diwydiant teledu wedi disgyn i 45%, sy’n is na 47% ar draws poblogaeth gweithio’r DU. Nid yw cyfran y menywod sydd mewn swyddi uwch reolwyr wedi codi llawer, gan godi o 41% i 42%. Mae dynion dros 50 oed yn dal yn fwy tebygol o gael eu cyflogi mewn teledu na menywod o'r un oed (19% o'i gymharu â 14%).

Yn ôl Sharon White, Prif Weithredwr Ofcom: “Rydyn ni eisiau diwydiant teledu lle caiff gwahaniaethau eu dathlu a lle mae'r drws ar agor i bawb. Ond mae’r dystiolaeth yn dangos nad ydyn ni’n symud yn ddigon cyflym at gynhwysiant llawn, ac ni allwn ganiatáu i’r cynnydd arafu.

“Rhaid i ddarlledwyr ailddyblu eu hymdrechion i ddeall eu gweithluoedd, edrych ar yr hyn sy’n gweithio a cheisio’n galetach i ddenu’r bobl fwyaf talentog i’r byd teledu - beth bynnag fo’u nodweddion neu beth bynnag fo’u cefndiroedd.”

Y camau nesaf ar gyfer y diwydiant teledu ac Ofcom

Erbyn 2020, mae Ofcom yn galw ar y diwydiant teledu i wneud y canlynol:

  • lleihau’r bylchau o ran gwybodaeth am amrywiaeth, gan gynnwys o ran symudedd cymdeithasol;
  • gwella cynrychiolaeth pobl anabl yn sylweddol drwy gynlluniau recriwtio wedi’u targedu a rhaglenni datblygu gyrfa;
  • gweithio i sicrhau bod eu gweithlu’n adlewyrchu poblogaeth weithio’r ardal lle maen nhw wedi’u lleoli;
  • mynd ati’n rheolaidd i werthuso pa mor effeithiol yw’r mentrau sydd ganddyn nhw ar waith, i safon gyson uchel, i asesu beth sy’n gweithio; a
  • gweithio gydag Ofcom a darlledwyr eraill i drafod ffyrdd newydd a chreadigol o hyrwyddo cyfle cyfartal.

Mesurau Ofcom

Mae Ofcom yn cymryd amryw o gamau yn y meysydd hyn, gan gynnwys:

  • ceisio cael rhagor o bwerau i’n caniatáu i ni gasglu gwybodaeth gan ddarlledwyr ar amrywiaeth ehangach o nodweddion amrywiaeth;
  • gweithio gyda Phanel Cynghori ar Amrywiaeth Ofcom[8] er mwyn gwella ein dealltwriaeth o’r agenda amrywiaeth; a
  • dadansoddi effaith gwasanaethau ffrydio teledu fel Netflix ac Amazon Prime Video ar gyfansoddiad y diwydiant;

Byddwn hefyd yn trefnu digwyddiad ar gyfer y diwydiant er mwyn cael meddwl o’r newydd am amrywiaeth a rhannu’r arfer orau.

DIWEDD

NODIADAU I OLYGYDDION

  1. Ochr yn ochr â'r prif adroddiad cryno, rydym wedi cyhoeddi:
    • adroddiad ‘In-Focus’ sy’n darparu dadansoddiad manwl ychwanegol o ddata am amrywiaeth a mentrau ar draws pob un o’r deg prif ddarlledwr, gan gynnwys y prif bump;
    • pecyn sleidiau o dablau data yn dangos proffiliau darlledwyr unigol ar gyfer y nodweddion gorfodol a gwirfoddol, ynghyd â dadansoddiad o gyfanswm y cyflogeion yn y DU yn ôl lefel swydd, rôl swydd a phob un o'r nodweddion; ac
    • adroddiad cyntaf Ofcom ar amrywiaeth gweithwyr llawrydd yn y diwydiant teledu.
    • Mae hyb amrywiaeth ar-lein Ofcom yn darparu rhagor o wybodaeth am y fethodoleg sydd y tu ôl i’n hadroddiadau, gan gynnwys y sail gyfreithiol dros fynnu’r wybodaeth hon gan ddarlledwyr.
  2. Roedd un deg pedwar o ddarlledwyr wedi darparu data economaidd-gymdeithasol, gyda rhai wedi darparu mwy na’r lleill: BBC Global News Limited, BBC UK Public Television Services, BBC Worldwide Limited, Bloomberg L.P., Blue Ocean International Media Group Limited, Channel 4, Immediate Media TV Limited,  Media Liberty Ltd, Phoenix Chinese News and Entertainment Limited, S4C, Shorts International Limited , Turner Broadcasting, TV Today Network, Viacom International Media Networks.
  3. O’r 10,188 o gyflogeion y mae gennym ddata economaidd-gymdeithasol ar eu cyfer, roedd y rhan fwyaf yn gweithio yn y BBC (8,370, neu 60% o’i gyflogeion), Viacom (814, neu 65% o’i weithlu) neu Channel 4 (694 neu 72% o’i staff). Nid oedd ITV na Sky wedi gallu darparu unrhyw ddata am symudedd cymdeithasol ar hyn o bryd.

Data economaidd-gymdeithasol a gasglwyd gan y pum prif ddarlledwr

Galwedigaeth y sawl a oedd yn ennill y cyflog uchaf

Math o ysgol

Cymhwyster rhiant / gwarcheidwad

BBC

OEDD

OEDD

OEDD

Viacom

OEDD

OEDD

OEDD

Channel 4

OEDD

NAC OEDD

NAC OEDD

ITV

NAC OEDD

NAC OEDD

NAC OEDD

SKY

NAC OEDD

NAC OEDD

NAC OEDD

  1. Daw’r cyfartaledd cenedlaethol gan Ymddiriedolaeth Sutton.
  2. Roeddem wedi holi ynghylch galwedigaeth y sawl a oedd yn ennill y cyflog uchaf yn aelwyd y cyflogai pan roedd y cyflogeion yn 14 oed.Dyma brif ddangosydd symudedd cymdeithasol y darlledwyr y cytunwyd arno, fel yr argymhellwyd gan The Bridge Group. Mae categorïau proffesiynol yn cynnwys swyddi fel uwch reolwyr, athrawon, nyrsys, gweithwyr cymdeithasol, cerddorion, swyddogion heddlu, cyfrifyddion, cyfreithwyr, ymarferwyr meddygol a gwyddonwyr.

    Dadansoddiad o gefndir y teulu
 

Poblogaeth gweithio’r DU

Y diwydiant teledu yn y DU

BBC

C4

Viacom

Proffesiynau

33%

60%

61%

50%

61%

Canolradd

29%

13%

13%

22%

13%

Dosbarth gweithiol

38%

26%

26%

28%

26%

  1. Ar draws diwydiant y DU, mae darlledwyr nawr yn casglu data am ethnigrwydd 89%o gyflogeion, sydd wedi codi o 88% llynedd; crefydd neu gred 59%, sydd wedi codi o 56% llynedd; oed 88%, sydd wedi codi o 86% llynedd; cyfeiriadedd rhywiol 65%, sydd wedi codi o 59% llynedd; anabledd 71%, sydd wedi codi o 69% llynedd; a rhyw 100%, sydd wedi codi o 99% llynedd. Er gwaethaf yr ymdrechion hyn gan ddarlledwyr i gau’r bylchau data nid oes gennym wybodaeth o hyd am oed, cyfeiriadedd rhywiol na chrefydd neu gred ar gyfer cyfran fawr o gyflogeion y diwydiant. Felly, rydyn ni wedi ysgrifennu at y Llywodraeth yn gofyn am bwerau newydd i gasglu gwybodaeth ar y nodweddion hyn.
  2. Viacom sydd â’r gyfran fwyaf o gyflogeion o gefndiroedd lleiafrifoedd ethnig sef 20% wedi’i ddilyn gan Channel 4 ar 19% (sydd ill dau 1 pwynt canran yn uwch na’r llynedd). Fel y llynedd, roedd 15% a 13% o’r cyflogeion yn Sky a’r BBC yn y drefn hynny o gefndir lleiafrifoedd ethnig. Roedd cyfran y cyflogeion o gefndiroedd lleiafrifoedd ethnig wedi codi 1 pwynt canran yn ITV i 10%.
  3. Cafodd Panel Amrywiaeth Ofcom ei sefydlu ym mis Mawrth 2019. Dyma’r aelodau: Ellen E Jones, awdur, newyddiadurwr a beirniad teledu; Adrian Lester OBE, actor; Ian Manborde, Swyddog Cydraddoldeb ac Amrywiaeth yn Equity; Anjani Patel, Pennaeth Amrywiaeth yn Pact; David Proud, actor; a Dr Yvonne Thompson CBE, Cadeirydd presennol y Radio Academy.

9. Gwybodaeth am amrywiaeth yn y diwydiant teledu