Mae'r cynnwys hwn ar gael yn Saesneg yn unig.

Ffordd o Fyw Digidol: Pobl 60 oed a throsodd

14 Mai 2009

Crynodeb gweithredol

Diben yr adroddiad hwn yw rhoi gorolwg o lythrennedd yn y cyfryngau ymysg oedolion 60 oed a throsodd yn y DU. Nod yr adroddiad yw cefnogi pobl sydd yn gweithio yn y maes hwn i ddatblygu a hyrwyddo llythrennedd yn y cyfryngau ymysg y grŵp hwn. Mae’n seiliedig ar raglen ymchwil llawer mwy – Archwiliadau Llythrennedd yn y Cyfryngau Ofcom a gyhoeddwyd yn 2008 .

Mynediad a defnydd rheolaidd o’r cyfryngau

O’u cymharu â’r boblogaeth oedolion yn gyffredinol mae oedolion dros 60 oed a throsodd yn llai tebygol o fod yn byw mewn cartrefi gyda theledu digidol a’r rhyngrwyd ac maent yn llai tebygol o ddefnyddio dyfeisiadau cyfryngau newydd yn rheolaidd fel ffonau symudol, chwaraewyr MP3 a chonsolau gemau. Yn groes i hynny mae’r defnydd rheolaidd o gyfryngau mwy traddodiadol fel teledu a radio yn uwch na’r lefel ar gyfer oedolion yn gyffredinol a’r rhain yw’r cyfryngau pwysicaf i oedolion hŷn.

Mae oedolion 60 oed a throsodd heb fynediad i’r rhyngrwyd gartref yn llai tebygol na’r boblogaeth oedolion yn gyffredinol i ddweud y byddant yn cael mynediad y flwyddyn nesaf, yn bennaf oherwydd rhesymau gwirfoddol yn berthynol i’r canfyddiad o ddiffyg angen ymysg y grŵp hwn. Ond, ymysg y rhai a roddodd reswm anwirfoddol dros beidio â bwriadu cael mynediad rhyngrwyd yn y cartref, mae pobl hŷn yn wahanol i’r boblogaeth oedolion yn gyffredinol oherwydd eu bod yn fwy tebygol o roi rhesymau’n berthynol i ddiffyg dealltwriaeth o’r rhyngrwyd neu sut i ddefnyddio cyfrifiadur ac maent yn llai tebygol o roi rhesymau’n berthynol i fforddiadwyaeth.

Mae gwahaniaethau allweddol yn y nifer sydd yn manteisio ar y cyfryngau diweddaraf a’r bwriad o fanteisio ar y rhyngrwyd o fewn y boblogaeth oedolion 60 oed a throsodd. Mae’r gwahaniaethau hyn yn berthynol i oedran: mae oedolion yn eu chwedegau ddwywaith mor debygol ag oedolion dros 70 oed i fod yn ddefnyddwyr rhyngrwyd cyfredol neu debygol. Yn yr un modd tra bod y rhan fwyaf o oedolion yn eu chwedegau yn defnyddio ffonau symudol mae hyn yn berthynol i lai n hanner y rhai 70 oed a throsodd.

Dewis cyfryngau a’r defnydd o’r gwahanol swyddogaethau

Mae dewis cyfryngau ymysg oedolion 60 oed a throsodd wedi’i arwain gan gyfryngau traddodiadol a ffonau symudol yw’r unig enghraifft o’r cyfryngau newydd a ddefnyddir yn rheolaidd gan leiafrif sylweddol o’r holl oedolion 60 oed a throsodd.

Mae oedolion hŷn yn llai tebygol o fod â rhyngrwyd yn y cartref; mae’r oedolion hŷn hynny sydd yn defnyddio’r rhyngrwyd yn ei ddefnyddio ar gyfer llai o weithgareddau ac am lai o amser yn ystod wythnos nodweddiadol, o’i gymharu ag oedolion yn gyffredinol. Ond i rai mathau o weithgarwch rhyngrwyd mae’r canran o oedolion hŷn sydd yn cynnal gweithgarwch yn wythnosol yn gymharol gyda holl ddefnyddwyr rhyngrwyd: trafodion (fel bancio ar-lein) newyddion a gweithgarwch cyhoeddus/dinesig.

Cyllido a rheoleiddio

Yn gyffredinol mae ymwybyddiaeth o gyllido a rheoleiddio ymysg oedolion hŷn yn uwch ar gyfer y cyfryngau mwy traddodiadol fel teledu a radio ac yn is ar gyfer y cyfryngau diweddaraf; ffonau symudol, gemau a’r rhyngrwyd.

Hyder, pryderon a barn

Mae oedolion hŷn sydd yn defnyddio’r rhyngrwyd yn llai hyderus na defnyddwyr rhyngrwyd yn gyffredinol wrth ddarganfod yr hyn y maent ei eisiau ar-lein, wrth ddefnyddio elfennau creadigol sydd ar gael iddynt ac wrth allu dweud a yw gwefan yn onest a dibynnol ai peidio.

Tra bod gan y boblogaeth yn gyffredinol bryderon am y rhyngrwyd yn bennaf mae oedolion hŷn yn pryderu fwyaf am deledu.

Mae oedolion hŷn sydd yn defnyddio’r rhyngrwyd yn llai tebygol o wneud unrhyw farn am wefan cyn nodi manylion personol o’i gymharu â defnyddwyr rhyngrwyd yn gyffredinol, maent yn llai hapus i nodi rhai manylion personol ar-lein, yn llai tebygol o ddefnyddio gwefannau newydd ac yn llai tebygol o gynnal gwiriadau cyn defnyddio’r gwefannau newydd hynny y maent yn ymweld â nhw.

Dysgu

Mae pobl hŷn yn llai tebygol na’r boblogaeth oedolion yn gyffredinol i fod â diddordeb mewn dysgu am dechnoleg ddigidol. Mae diddordeb mewn dysgu rhagor yn bennaf yn gyfyngedig i oedolion yn eu chwedegau yn hytrach nag i’r rhai sydd yn 70 oed neu drosodd. O fewn y boblogaeth o oedolion 60 oed a throsodd mae gwrywod yn fwy tebygol o fod â diddordeb mewn dysgu am dechnoleg ddigidol nag ydy benywod - mae’r gwahaniaeth hwn rhwng rhyw yn amlwg hefyd o fewn y boblogaeth oedolion yn gyffredinol.

Ar wahân i ddewis dysgu trwy ffrindiau a theulu, nid oes gan oedolion hŷn ar y cyfan ddull y byddai’n well ganddynt ddysgu am dechnoleg ddigidol.