Mae'r cynnwys hwn ar gael yn Saesneg yn unig.

Côd ymarfer y DU ar gyfer hunan reoleiddio ffurfiau newydd o gynnwys ar ffonau symudol

11 Awst 2008

Crynodeb Gweithredol

Mae’r defnydd o ffonau symudol yn gyffredin iawn ymysg plant[ (-1-)] ac mae saith y cant o blant 8-17 oed yn mynd ar y rhyngrwyd trwy gyfrwng ffôn symudol [ (-2-)]. Mae côd ymarfer DU ar gyfer hunan reoleiddio ffurfiau newydd o gynnwys ar ffonau symudol (’y Côd’) yn darparu cyfres o ymrwymiadau yn ymwneud â mynediad pobl ifanc i, a dosbarthiad cynnwys masnachol ffonau symudol. Cyhoeddwyd y Côd yn ffurfiol ym mis Ionawr 2004 a chyhoeddwyd y Fframwaith Dosbarthu yn deillio o hynny (‘Y Fframwaith’) ym mis Chwefror 2005. Mae’r holl brif weithredwyr ffonau symudol DU yn tanysgrifio i, ac yn cefnogi’r Côd a’r Fframwaith sydd yn gweithredu fel offerynnau hunan reoleiddio.

Mae cynnwys clywedol sydd ar gael ar ffonau symudol yn deillio o ddwy ffynhonnell. Darperir rhywfaint o gynnwys yn uniongyrchol gan y gweithredwr neu gan drydydd parti wedi’i gontractio (y cyfeirir ato yn y Côd fel ‘cynnwys masnachol’). Mae’r cynnwys hwn dan reolaeth gweithredwr y ffôn symudol, wedi’i orfodi trwy drefniadau contraction gyda’r crëwr/cyflenwr cynnwys. Y ffynhonnell arall o gynnwys sydd ar gael ar ffonau symudol yw’r rhyngrwyd. Maer cynnwys rhyngrwyd y tu allan i reolaeth gweithredwr ffonau symudol (a chyfeirir ato yn y Côd fel ‘cynnwys rhyngrwyd’).

Cyflawnwyd yr Adolygiad hwn o’r Côd gyda chefnogaeth y Swyddfa Gartref a Chynghrair Elusennau Plant ar gyfer Diogelwch Rhyngrwyd (CHIS),[ (-3-)] ac o ganlyniad i secondiad staff o Ofcom i’r NSPCC – aelod gweithredol o CHIS. Mae iddo statws gwerthusiad o’r Côd ac o Fframwaith yr IMBC a gynhelir yn annibynnol o’r diwydiant.

Ar y cyfan mae’r Côd yn effeithiol o ran cyfyngu ar fynediad pobl ifanc i gynnwys amhriodol ac mae’n enghraifft dda o hunan reoleiddio’r diwydiant. Yn seiliedig ar gyfweliadau gyda gweithredwyr a rhan ddeiliaid credwn fod y Côd a’r Fframwaith wedi’u deall a’u mabwysiadu gan bawb dan sylw.

Nodwn hefyd bod y diwydiant ffonau symudol wedi gwneud buddsoddiad sylweddol yn natblygiad a gweithrediad rheoliadau cynnwys ac wedi cymryd camau arwyddocaol i orfodi cydymffurfiad, gan fynd y tu hwnt i’r gofynion a nodir yn y Côd. Mae’r gweithredwyr ffonau symudol wedi sefydlu proses lle mae'r toriad cyntaf ar y Côd gan ddarparydd cynnwys masnachol yn esgor ar rybudd (cerdyn melyn) a gall unrhyw dorri pellach ar y Côd esgor ar sancsiwn (cerdyn coch). Gall methu cydymffurfio â’r Côd dro ar ôl tro arwain at ddirwyn busnes yn y dyfodol i ben. Mae’r cynllun cerdyn melyn/coch yn cael ei ystyried gan weithredwyr ffonau symudol a chyflenwyr cynnwys fel mecanwaith cydymffurfio hynod o effeithiol. Fe wnaethom nodi sylwadau gan ddarparwyr cynnwys oedd yn awgrymu bod gweithredwyr yn symud yn gyflym i flocio cynnwys yn enwedig lle mae amheuaeth ynglŷn â’i addasrwydd i gynulleidfa iau. Rhannu gwybodaeth yn ehangach i roi gwybod i weithredwyr am doriadau posibl gyda chydymffurfiant. Argymhellwn fod y diwydiant yn ystyried anfon yr holl wybodaeth i IMBC am y nifer o gardiau melyn a choch a gyflwynwyd a bod yr wybodaeth hon yn cael ei chyhoeddi ar wefan IMCB.

Nodwn y gellid dadlau bod elfennau a chydrannau allweddol gweithrediad y Côd a’r Fframwaith wedi dylanwadu ar Fframwaith Ewropeaidd dros y Defnydd Diogelach o Ffonau Symudol gan Bobl Ifanc a Phlant, yr Undeb Ewropeaidd , [ (-4-)][ (-5-)] .
Er mwyn sefydlu ansawdd yr wybodaeth a’r cyngor a roddir i ddefnyddwyr comisiynodd Ofcom gwmni ymchwil marchnad i gynnal ymarferiad ‘siopwr cudd’. Roedd yr ymarferiad hwn yn cynnwys ymweld â sampl o siopau manwerthu gweithredwyr rhwydwaith ffonau symudol ledled y wlad, ynghyd â siopau manwerthu annibynnol a thrwy ffonio llinellau cymorth cwsmeriaid y gweithredwyr. Rydym yn darganfod bod yr wybodaeth sydd ar gael am sut i gyfyngu mynediad i ddeunydd 18+ ar y cyfan yn wael – dim ond 15% o oedolion sydd yn defnyddio ffonau symudol ag sydd â phlentyn yn y cartref sydd yn ymwybodol o systemau dilysu oedran [ (-6-)]. Argymhellwn felly bod gweithredwyr ffonau symudol yn dwysau eu hymdrechion i sicrhau bod yr wybodaeth a gyflenwir gan fanwerthwyr, gwasanaethau cwsmeriaid a gwefannau yn hawdd i’w ddeall ac yn hawdd i gael gafael arno. Mae hyn yn neilltuol o bwysig lle mae’r gosodiad ar gyfer rheoliadau cynnwys wedi’i ddiffodd. Hefyd byddai rhagor o amlygrwydd ar wefannau gweithredwyr ac ymagwedd gydweithredol, fel y defnydd o negeseuon cyffredin cytûn, eiconograffi a therminoleg gwefan yn gwella cysondeb gwybodaeth i gwsmeriaid.

Er nad yw’r Côd yn ei gwneud yn ofynnol i weithredwyr ffonau symudol gofnodi’r nifer o gwynion a dderbyniwyd gan gwsmeriaid ynglŷn â mynediad i ddeunydd amhriodol roedd yr Adolygiad hwn yn gofyn am wybodaeth am y nifer o gwynion a dderbyniwyd ynglŷn â mynediad plant i ddeunydd 18+ gan weithredwyr ffonau symudol. Nid oedd y gweithredwyr ffonau symudol yn gallu cyflenwi data cwynion dibynadwy yn hyn o beth. Nid oes yr un o’r cwmnïau ffonau symudol yn benodol yn cofnodi cwynion a dderbynnir am bobl ifanc dan 18 oed sydd yn gallu cael gafael ar wybodaeth 18+ trwy gyfrwng eu gwasanaeth. Yn ôl pob tebyg nid yw systemau cyfrifiadur canolfannau galw gweithredwyr ffonau symudol wedi’u galluogi i gofnodi'r categori penodol hwn o gwynion oherwydd y nifer fechan o gwynion. Lle cafodd nifer cwynion eu hadrodd i’r Adolygiad hwn roeddent mewn ffigurau sengl dros gyfnod bywyd y Côd a’r Fframwaith. Nid oedd tystiolaeth am gwynion ynglŷn â mynediad amhriodol oedd angen cynnydd o fewn y busnes. Mae cwynion am fynediad amhriodol y tu allan i gylch gwaith Ofcom - byddai ymholiadau i Ofcom yn cael eu cyfeirio at y gweithredwyr ffonau symudol. Awgryma barn academaidd am blant yn adrodd am fynediad i ddeunydd 18+ i rieni/gofalwyr nad yw plant yn debygol o ddatgelu achlysuron o’r fath [ (-7-)]. Credwn nad yw nifer cwynion defnyddwyr i weithredwyr ffonau symudol yn ddigon dibynadwy i fesur gwir lefelau mynediad plant i ddeunydd 18+.

Darperir y Fframwaith Dosbarthu Cynnwys ar ran y diwydiant ffonau symudol gan y Corff Dosbarthu Ffonau Symudol Annibynnol (IMCB), is-gwmni cyfyngedig o’r rheoleiddiwr ffonau prif bremiwm PhonepayPlus. Hyd yn hyn nid yw IMCB wedi derbyn yr un gwyn gan y cyhoedd am unrhyw gynnwys o natur sydd yn cael ei gwmpasu gan y Côd, sydd wedi’i dderbyn trwy gyfrwng ffonau symudol. Ond y sail ar gyfer cwyno yw bod rhaid i ddefnyddwyr yn y lle cyntaf adrodd am eu pryder i’w gweithredwr ffôn symudol y mae ganddynt gontract gyda nhw. Dim ond pan nad oes datrysiad boddhaol i’r gwyn y caiff y cwsmer ei gyfeirio at yr IMCB gan wasanaethau cwsmeriaid gweithredwr y ffôn symudol. Mae’r IMCB yn ystyried ei hun yn bennaf fel corff sydd yn wynebu’r diwydiant ac nid yw’n hyrwyddo ymwybyddiaeth o’i fodolaeth nac o’i swyddogaethau i’r cyhoedd (ar wahân i’w wefan) ac nid yw chwaith yn hysbysebu ei swyddogaeth cwynion i aelodau o’r cyhoedd.

O dan ei gylch gwaith [ (-8-)], mae’r IMCB wedi ymrwymo i gyhoeddi adroddiadau blynyddol a chrynodebau o adroddiadau ac mae’n cyhoeddi crynodeb o wybodaeth am ei waith fel rhan o Adroddiad Blynyddol Payphone Plus. I sicrhau eglurder a hyder yn ei weithredu argymhellwn fod yr IMCB yn ymrwymo i gyhoeddi adroddiadau blynyddol a chofnodion cyfarfodydd y bwrdd ar wefan IMCB.

Nid oedd yr adolygiad hwn yn gwerthuso effeithlonrwydd technoleg hidlo gweithredwyr ffonau symudol. Argymhellwn, er mwyn cynnal hyder yn y defnydd o’r Côd a’r Fframwaith bod y diwydiant yn ystyried gwerthusiad annibynnol rheolaidd o raddfeydd cynnwys masnachol ffonau symudol ac o hidlo cynnwys rhyngrwyd ffonau symudol. Argymhellwn fod yr IMCB yn comisiynu’r archwiliadau hyn ac yn cyhoeddi’r canfyddiadau ar ei wefan.

Nodwn fod y gweithredwyr ffonau symudol wedi datgan eu bod yn bwriadu cynnal adolygiad o’r Côd ac wedi cyhoeddi ymgynghoriad er mwyn casglu mewnbwn i’w hadolygiad. Argymhellwn fod ystyriaeth yn cael ei roi i adolygiad rheolaidd o’r Côd i sicrhau ei fod yn effeithiol wrth fynd i’r afael â sialensiau newydd.

Mae’r trefniadau cyfredol yn blocio mynediad i ddeunydd 18+ i gwsmeriaid nad yw eu hoedran wedi’i ddilysu. Gyda nifer cynyddol o blant iau yn defnyddio ffonau symudol sydd yn gallu cael gafael ar gynnwys AV efallai y bydd angen i weithredwyr ffonau symudol ystyried os yw system ddeuol yn 18 oed yn darparu amddiffyniad digonol rhag cynnwys amhriodol i ddefnyddwyr iau, neu a ddylid ystyried system fwy gronynnog.

Footnotes:

1.-Archwiliad Llythrennedd Cyfryngau Ofcom:darganfu Adroddiad ar lythrennedd cyfryngau plant y DU fod 52% o blant 9 oed yn defnyddio ffonau symudol gan gynyddu i 95% o blant 15 oed UK children’s media literacy

2.-Plant, Pobl Ifanc a Chynnwys Ar-lein, Ofcom Hydref 2007

3.-Wedi’i ffurfio yn 2000 mae Cynghrtair Elusennau Plant ar gyfer Diogelwch ar y Rhyngrwyd (CHIS) yn cynnwys saith o elusennau plant y DU. Mae CHIS yn cynghori ac yn ymgyrchu ar amrediad o faterion amddiffyn plant yn deillio o’r defnydd o ryngrwyd a ffonau symudol.

4.-Gweithredwyr ffonau symudol yn cytuno ar sut i ddiogelu plant sydd yn defnyddio ffonau symudol” - http://ec.europa.eu/information_society/newsroom/cf/itemlongdetail.cfm?item_id=3153 - 06/02/2007

5.-Fframwaith Ewropeaidd dros y Defnydd Diogelach o Ffonau Symudol ymysg Pobl Ifanc a Phlant - http://www.gsmworld.com/gsmeurope/documents/eur.pdf - Chwefror 2007

6.-Archwiliad Llythrennedd Cyfryngau, Ofcom 2008

7.-UK Children Go Online Sonia Livingstone & Magdalena Bober - Gorffennaf 2004, Tudalen 6 “Actions on seeing online pornography”

8.-Tudalen 3, Atodiad 2 “Côd ymarfer DU ar gyfer hunan reoleiddio ffurfiau newydd o gynnwys ar ffonau symudol”