Mae'r cynnwys hwn ar gael yn Saesneg yn unig.

Darlledu Gwasanaeth Cyhoeddus: Adroddiad Blynyddol 2008

10 Ebrill 2008

Crynodeb Gweithredol

Mae gan Ofcom ddyletswydd i asesu’r darlledwyr gwasanaeth cyhoeddus dynodedig (DGC), gyda'i gilydd, o ran y ffordd y maent yn cyflawni’r dibenion gwasanaeth cyhoeddus a nodwyd yn Neddf Cyfathrebiadau 2003.

Dyma ail adroddiad cyfres flynyddol a fydd yn ceisio darparu sylfaen dystiolaeth ar gyfer monitro darpariaeth darlledu gwasanaeth cyhoeddus (DGC). Y BBC, ITV1, GMTV, Channel 4, Five, S4C a Teletestun yw’r darlledwyr DGC dynodedig. Mae’r adroddiad hwn yn rhoi cyfrif ffeithiol o oriau darlledu, ffigurau gwylwyr a barn cynulleidfaoedd y sianeli, yn hytrach nag adolygiad strategol o’r dirwedd DGC. Ei ddiben yw galluogi Ofcom a’i randdeiliaid i ddeall sefyllfa darpariaeth DGC yn y DU yn well, a sut y mae hyn wedi newid dros y pum mlynedd diwethaf.

Bydd yr adroddiadau blynyddol hyn yn rhoi sylfaen dystiolaeth ar gyfer perfformiad y darlledwyr gwasanaeth cyhoeddus yn y cyfnod sy’n ein harwain at newid i’r digidol. Mae ail Adolygiad DGC Ofcom yn mynd rhagddo ar hyn o bryd, ac yn hwnnw bydd Ofcom yn asesu darpariaeth DGC ac yn argymell ffyrdd o gynnal a chryfhau ansawdd darlledu gwasanaeth cyhoeddus . Mae data o’r adroddiad hwn wedi cael ei ddefnyddio’n helaeth yn yr adolygiad DGC.

Caiff prif ganfyddiadau’r ymchwil eu hamlinellu isod.

Golwg gyffredinol

  • Yn gyffredinol, mae cynulleidfaoedd yn credu bod dibenion cyhoeddus yn bwysig a bod y sianeli DGC gyda’i gilydd yn cyflawni’r rhain. Yn benodol, mae’r rhan fwyaf o bobl yn dal i deimlo bod y darlledwyr gwasanaeth cyhoeddus (DGC) yn darparu rhaglenni o ansawdd uchel ac sydd wedi'u gwneud yn dda; mae'r boddhad gyda rhaglenni newyddion a gwybodaeth yn arbennig o uchel.
  • Er bod boddhad â darpariaeth gyfredol DGC yn uchel yn gyffredinol ymhlith gwylwyr yn y DU, ceir rhai meysydd lle mae cynulleidfaoedd yn disgwyl mwy na’r hyn y maent yn ei gael ar hyn o bryd gan y pum prif sianel, yn enwedig rhaglenni ar gyfer y gwledydd a’r rhanbarthau, cynnwys Plant y DU, a meysydd arloesi, rhaglenni newydd sy’n cael eu gwneud yn y DU, cynnwys sy’n herio, ansawdd ac ymddiriedaeth.
  • Mae’r darlledwyr gwasanaeth cyhoeddus yn parhau i gomisiynu cynyrchiadau gwreiddiol o’r DU a ddarlledir am y tro cyntaf. Roedd nifer yr oriau o raglenni gwreiddiol o’r DU a ddarlledwyd am y tro cyntaf ar y pum prif sianel wedi codi 2% yn 2007 o’i gymharu â 2006, sydd wedi dod i’r fei yn bennaf oherwydd y categori Ffeithiol Arall. Serch hynny, mae’r buddsoddiad mewn rhaglenni gwreiddiol ar gyfer eu darlledu am y tro cyntaf wedi disgyn 10% mewn termau real rhwng 2003 a 2007.
  • Disgynnodd cyfran cynulleidfaoedd cyfun y prif sianeli DGC 3% yn 2007 o’i gymharu â 2006, er ei bod yn sefydlog mewn cartrefi cebl a lloeren, ac roedd y darlledwyr gwasanaeth cyhoeddus yn dal i gyfrif am oddeutu dwy ran o dair o’r gwylio yn 2007. Yn ystod oriau brig, roedd cyfran gyfun y prif sianeli DGC wedi disgyn oddeutu 3% yn 2007 i 61%.
  • Roedd gwylio rhaglenni Plant ar y sianeli DGC wedi codi am y tro cyntaf mewn dros bum mlynedd, o 84 awr y flwyddyn y plentyn i 88 awr, cynnydd o 5%. Perfformiad sianeli’r BBC i blant sy’n bennaf gyfrifol am hyn.

Pwysigrwydd a chyflawni dibenion a nodweddion ar sianeli DGC

Dibenion DGC

  1. Cyfrannu at ein dealltwriaeth o’r byd – Hysbysu ein hunain ac eraill a chynyddu ein dealltwriaeth o’r byd drwy newyddion, gwybodaeth a dadansoddiad o ddigwyddiadau a syniadau cyfredol
  2. Annog gwybodaeth a dysgu – Annog ein diddordeb a’n gwybodaeth am y celfyddydau, gwyddoniaeth, hanes a phynciau eraill drwy gynnwys sydd o fewn cyrraedd rhwydd ac sy’n gallu hybu dysgu anffurfiol
  3. Adlewyrchu hunaniaeth ddiwylliannol y DU – Adlewyrchu a chryfhau ein hunaniaeth ddiwylliannol drwy raglenni gwreiddiol ar lefel y DU, lefel genedlaethol a lefel rhanbarthol, gan ddwyn cynulleidfaoedd ynghyd ar adegau i rannu profiadau
  4. Cynrychioli amrywiaeth a safbwyntiau eraill - Ein gwneud yn ymwybodol o wahanol ddiwylliannau a safbwyntiau eraill drwy raglenni sy’n adlewyrchu bywydau pobl eraill a chymunedau eraill, yn y DU a'r tu hwnt

Nodweddion DGC

Ansawdd uchel – wedi’i gyllido’n dda ac wedi’i gynhyrchu’n dda
Gwreiddiol – cynnwys newydd o’r DU yn hytrach nag ailddarlledu neu brynu o wledydd eraill
Arloesol – creu syniadau newydd neu ailddyfeisio dulliau cyffrous, yn hytrach na chopïo hen rai
Heriol – gwneud i’r gwylwyr feddwl
Ymgysylltiol – parhau’n hygyrch ac yn ddeniadol i wylwyr
Ar gael yn eang – os caiff cynnwys ei gyllido’n gyhoeddus, mae angen i fwyafrif mawr o’r dinasyddion gael cyfle i’w wylio

  • Yn gyffredinol, mae cynulleidfaoedd yn credu bod dibenion cyhoeddus yn bwysig a bod y sianeli DGC gyda’i gilydd yn cyflawni’r rhain.
  • Mae’r rhan fwyaf o wylwyr y DU o’r farn mai datganiadau sy’n ymwneud â darparu rhaglenni sy’n cyfrannu at ddealltwriaeth pobl o’r byd yw elfennau pwysicaf DGC. Dyma’r meysydd lle mae perfformiad y darlledwyr ar ei orau hefyd, yn ôl sgoriau boddhad y gwylwyr, gydag oddeutu dwy ran o dair o’r rheini a ymatebodd yn fodlon â’r datganiadau sy’n ymwneud â’r diben hwn.
  • Mae gwylwyr ym mhob gwlad o’r farn bod Newyddion Rhanbarthol yn arbennig o bwysig, ynghyd â phortreadu pobl yn y gwledydd/rhanbarthau yn gadarnhaol i weddill y DU a darparu rhaglenni rhanbarthol heb fod yn rhaglenni newyddion. Mae’r rheini yn y gwledydd a ddatganolwyd yn teimlo bod portreadu bywydau yn y gwledydd yn gadarnhaol yn bwysig.
  • Er bod datganiadau sy’n ymwneud â rhaglenni ar gyfer y gwledydd a’r rhanbarthau a rhaglenni Plant yn uchel o ran pwysigrwydd, mae’r boddhad yn is o lawer, gyda bylchau sylweddol rhwng pwysigrwydd a boddhad yn awgrymu bod lle i wella yn y meysydd hyn.
  • O ran nodweddion darlledu gwasanaeth cyhoeddus, roedd o leiaf dwy ran o dair o’r rheini a ymatebodd yn teimlo bod y rhain yn bwysig. Roedd pobl yn teimlo mai dangos rhaglenni o ansawdd ac sydd wedi cael eu gwneud yn dda, ymddiriedaeth mewn sianeli a rhaglenni y mae gwylwyr eisiau eu gwylio oedd y nodweddion pwysicaf oll.
  • Serch hynny, ceir bylchau sylweddol rhwng pwysigrwydd a boddhad gan gynnwys ymddiriedaeth mewn sianeli, faint o raglenni newydd a wneir yn y DU ac arloesedd o ran dangos rhaglenni gyda syniadau newydd a dulliau gwahanol.
  • Dangos digon o raglenni newydd, wedi’u gwneud yn y DU yw un o’r nodweddion a gafodd y sgôr isaf a dyma le ceir un o’r ‘bylchau boddhad’ mwyaf rhwng canfyddiad pobl o’r pwysigrwydd a’r ddarpariaeth. Mae’n werth nodi hefyd bod arolwg pwls y BBC/Gfk wedi canfod bod rhaglenni a wnaed yn y DU yn fwy tebygol o lawer o ddysgu rhywbeth newydd i wylwyr, o gael eu trafod gan y gwylwyr ar ôl iddynt eu gwylio ac o gael eu hystyried fel rhaglenni a oedd yn ysbrydoli ac yn procio’r meddwl.
  • Y nodweddion eraill lle ceir bylchau sylweddol rhwng pwysigrwydd a darpariaeth yw heriol (dangos rhaglenni sy’n gwneud i mi stopio a meddwl) ac ansawdd (dangos rhaglenni o ansawdd uchel sydd wedi cael eu gwneud yn dda).

Cyfraniad sianeli unigol at ddibenion a nodweddion DGC

  • Roedd barn gwylwyr rheolaidd o bob un o’r sianeli wedi gwella yn 2007 o’i gymharu â 2006. Serch hynny, mae cryfderau’r pum prif sianel, o’u cymharu â’i gilydd, wedi aros yr un fath yn gyffredinol.
    • Mae diben 1 – cyfrannu at ein dealltwriaeth o’r byd – yn parhau i gael ei ddarparu’n arbennig o dda gan BBC One.
    • Mae BBC Two yn parhau i wneud y cyfraniad cryfaf at ddiben 2 - annog gwybodaeth a dysgu.
    • O ran diben 3 – adlewyrchu hunaniaeth ddiwylliannol y DU – credir mai BBC One ac ITV1 yw’r sianeli sy'n cynnig y sylw gorau i ddigwyddiadau cenedlaethol mawr a Dramâu ac Operâu Sebon y DU o ansawdd uchel. Mae’r gynulleidfa’n credu bod y sianeli hyn yn dal i ddarparu rhaglenni ar gyfer y gwledydd a’r rhanbarthau yn dda.
    • Mae diben 4 – cynrychioli amrywiaeth o safbwyntiau gwahanol – yn parhau i fod yn un o gryfderau Channel 4, yn ogystal â BBC One a BBC Two.
    • O ran nodweddion DGC, caiff bod yn arloesol dal ei gysylltu’n bennaf â BBC Two a Channel 4. Roedd pobl yn credu bod ansawdd rhaglenni orau ar sianeli’r BBC. Ystyrir mai BBC Two, BBC One a Channel 4 yw’r sianeli sydd fwyaf tebygol o ddarparu cynnwys heriol. Caiff Five ei chysylltu’n gryf â rhaglenni ymgysylltiol.
  • Cafodd BBC News 24 ei chynnwys yn arolwg Olrhain DGC am y tro cyntaf yn 2007. Caiff ei hystyried yn arbennig o gadarnhaol ymysg ei gwylwyr rheolaidd, ac er bod ei chryfder yn niben 1 - cyfrannu at ein dealltwriaeth o’r byd - cafodd sgôr cadarnhaol iawn ar gyfer yr holl ddibenion a nodweddion eraill hefyd.

Allbwn sianeli DGC

  • Roedd allbwn darlledu rhaglenni gwreiddiol am y tro cyntaf ar y pum prif sianel wedi codi 2% yn 2007 i 34,141 awr, o ganlyniad yn bennaf i raglenni rhwydwaith gwreiddiol heb fod yn ystod oriau brig ar ffurf rhaglenni cwis ffonio-i-mewn hwyr min nos ar ITV1 a Five, a gynhyrchwyd yn fewnol neu a gomisiynwyd. Serch hynny, mae’r buddsoddiad mewn rhaglenni gwreiddiol a ddarlledir am y tro cyntaf wedi disgyn 10% mewn termau real o £3 biliwn yn 2003 i £2.7 biliwn yn 2007.
  • Roedd y twf mewn allbwn Ffeithiol ar y sianeli DGC dros y blynyddoedd diwethaf wedi parhau yn 2007, i 11,162 awr, i fyny o 10,570. Roedd y cynnydd mewn allbwn dros y flwyddyn ddiwethaf wedi digwydd oherwydd is-genres Ffeithiol ysgafnach, llai difrifol megis rhaglenni ar fformat Cylchgrawn, Hamdden a Hobïau ac Adloniant Ffeithiol.
  • Roedd faint o raglenni Ffeithiol Arbenigol gwreiddiol a ddarlledwyd am y tro cyntaf wedi cynyddu ychydig yn 2007 (oherwydd mwy o allbwn ar Five, BBC Two a BBC Four), ond nid i'r lefelau a welwyd yn 2005.
  • Roedd oriau rhaglenni Addysg ‘Ffurfiol’ wedi disgyn yn 2007. Roedd hyn o ganlyniad i ailddarlledu llai o raglenni ar gyfer ysgolion ar BBC Two a CBBC (gan fod rhaglenni Plant wedi’u disodli) a newid o ran faint a oedd yn cael ei ddarlledu dan Learning Zone y BBC.
  • Mae oriau rhaglenni Crefyddol a Chelfyddydol hefyd yn parhau i ddisgyn.

Gwylio sianeli DGC

  • Roedd cyfran cynulleidfa gyfun ym mhob cartref y pum prif sianel wedi parhau i ddisgyn yn 2007. Gwelwyd gostyngiadau yn ystod yr oriau brig (o 74% i 71%) a drwy'r dydd (o 67% i 64%). Roedd y gyfran ar gyfer aml-sianel wedi cynyddu ar draul y prif sianeli.
  • Ar draws y diwrnod i gyd roedd Channel 4 wedi cael y cwymp mwyaf yng nghyfran y gynulleidfa ac roedd ITV1 wedi cael y cwymp mwyaf mewn oriau brig.
  • Roedd cyfran gwylio’r prif pum sianel ar gebl a lloeren wedi aros yn sefydlog yn 2007, ar 48%. Serch hynny, roedd y gyfran gyfun ar Freeview wedi disgyn 4% arall i 67% yn 2007, o’i gymharu â 2006.
  • Er mwyn cystadlu yn yr amgylchedd digidol, mae'r pum prif sianel wedi datblygu portffolios sianeli digidol, sy'n gwneud yn iawn am gyfran is ar y rhiant sianel. Mewn cartrefi aml-sianel, mae teulu cyffredinol sianeli’r BBC a theulu sianeli ITV wedi cael cyfran sylweddol sef 31% a 22% y naill a’r llall. Cafodd teulu sianeli Channel 4 gyfran o 11% ac roedd Five wedi elwa o lansio ei phortffolio o sianeli gyda chynnydd bach yn ei chyfran gyffredinol o’r gynulleidfa yn 2007 i 6%.
  • Roedd y gymysgedd o genres a wyliwyd ar y pum prif sianel wedi aros yn debyg yn 2007 fel ag yn 2006 (o ran cyfran y gwylwyr).
  • Mae ffigurau gwylio blynyddol cyfartalog Comedi’r DU wedi disgyn 50% dros y pum mlynedd diwethaf, i wyth awr yn 2007. Yn 2003, roedd ychydig dros hanner holl wylwyr Comedi’r DU yn gwylio rhaglenni ar BBC One, ond yn 2007, roedd tri chwarter y gwylio ar y sianel hon.

Rhaglenni Plant

  • Roedd y patrwm am i lawr o ran faint o raglenni Plant a ddarlledir wedi parhau yn 2007. Serch hynny, cafodd mwy o raglenni eu dangos ar BBC Two, CBBC a CBeebies, er bod hyn o ganlyniad i ailddarllediadau i raddau helaeth.
  • Roedd nifer yr oriau o raglenni Plant gwreiddiol a ddarlledwyd am y tro cyntaf ar sianeli DGC wedi disgyn traean yn 2007 o’i gymharu â’r flwyddyn flaenorol.
    • Roedd allbwn gwreiddiol rhaglenni plant ITV1 a ddarlledwyd am y tro cyntaf wedi disgyn o 158 awr i 106 awr. Roedd hyn yn adlewyrchu strategaeth ITV1 i symud rhaglenni Plant o’r cyfnod prynhawn yn ystod dyddiau’r wythnos i rannau eraill o’r amserlen.
    • Er i’r BBC gynyddu ei fuddsoddiad mewn rhaglenni gwreiddiol a ddarlledir am y tro cyntaf i blant, roedd nifer yr oriau wedi disgyn o 1,276 yn 2006 i 803 awr yn 2007. Roedd hyn yn rhannol o ganlyniad i newidiadau yn strategaeth comisiynu’r BBC a oedd yn cwtogi niferoedd y sioeau rhad sy’n rhedeg am gyfnod hir ac roedd yn anelu at gynhyrchu llai o raglenni ond rhaglenni gwell. Bu newid yn yr amserlen hefyd yn 2007 a oedd yn golygu nad oedd rhaglenni’n cael eu darlledu ar yr un pryd ar draws sianeli, ac felly nid oeddent yn cael eu cyfri fel rhaglenni gwreiddiol a oedd yn cael eu darlledu am y tro cyntaf ar gyfer pob sianel.
  • Roedd gwylio rhaglenni Plant ar y sianeli DGC wedi codi o 84 awr y flwyddyn y plentyn i 88 awr, cynnydd o 5%. Roedd cyfran y rhaglenni Plant a oedd yn cael gwylio ar sianeli digidol y BBC wedi codi (o gyfran o 21% yn 2006 i 24% yn 2007) ar draul yr aml-sianeli masnachol.
  • Mae rhieni plant o bob oed yn dal i ystyried bod DGC Plant yn bwysig. Serch hynny, dyma le ceir un o’r bylchau mwyaf rhwng boddhad a phwysigrwydd, gyda dim ond ychydig dan hanner yr holl rieni o’r farn bod y sianeli DGC yn perfformio’n dda.

Teletestun

  • Roedd cyrhaeddiad Teletestun a Ceefax analog wedi disgyn yn arw rhwng 2004 a 2006 ar draws y pum prif sianel ac roedd y gostyngiad hwn wedi parhau ar draws pob sianel rhwng 2006 a 2007, er bod hynny’n arafach. Ar hyn o bryd mae’r gwasanaeth analog yn fwy poblogaidd gyda gwylwyr na’r gwasanaeth teledu daearol digidol, hyd yn oed mewn cartrefi sydd â theledu digidol.
  • Ychydig dros draean o boblogaeth y DU (36%) a honnodd iddynt ddefnyddio Teletestun ac roedd y rheini a oedd yn defnyddio’r gwasanaeth yn rheolaidd yn gadarnhaol yn ei gylch.
  • Er gwaethaf y gostyngiad hwn mewn cyrhaeddiad, mae’r gwasanaeth Teletestun yn dal i gael ei werthfawrogi ymysg ei ddefnyddwyr ffyddlon. Honnir mai tudalennau Newyddion rhanbarthol/cenedlaethol (55%) a Newyddion y DU (51%) yw’r tudalennau yr edrychir arnynt amlaf, ynghyd â’r Tywydd (66%) a Chwaraeon (55%), ar sail y rheini a oedd yn defnyddio’r gwasanaeth o leiaf unwaith y mis.

S4C

  • Mae gwylwyr rheolaidd rhaglenni Cymraeg S4C yn cysylltu’r sianel yn bennaf â diben DGC 1, sy'n ymwneud â darpariaeth Newyddion ac â diben 3, sy’n ymwneud ag allbwn rhanbarthol/cenedlaethol.
  • Roedd cyrhaeddiad wythnosol rhaglenni Cymraeg ar S4C yn 20% yn 2007; sy’n is na’r ffigur yn 2006 ac sy’n parhau’r patrwm tymor hir o gyrhaeddiad wythnosol is rhaglenni Cymraeg S4C.