Mae'r Ddeddf Diogelwch Ar-lein yn caniatáu i sefydliadau cymwys sy'n cynrychioli defnyddwyr gwasanaethau ar-lein a reoleiddir neu'r cyhoedd godi 'uwch-gŵyn' gydag Ofcom. Dechreuodd y gyfundrefn uwch-gŵynion ar 1 Ionawr 2026.
Beth yw uwch-gŵyn?
Mae uwch-gŵynion yn caniatáu i sefydliadau cymwys ddod â thystiolaeth a ffeithiau cadarn i sylw Ofcom am nodweddion gwasanaethau ar-lein a reoleiddir neu ymddygiad y gwasanaethau hynny, sy'n arwain at risg sylweddol o niwed sylweddol ar-lein, neu effaith andwyol ar yr hawl i ryddid mynegiant, neu fel arall gael effaith andwyol sylweddol.
Mae’r gyfundrefn hon yn cynnig ffordd bwysig i sefydliadau allanol helpu Ofcom drwy nodi risgiau sylweddol i ddefnyddwyr y gwasanaethau hyn neu'r cyhoedd. Mae gan Ofcom gyfnod penodol i ystyried pob uwch-gŵyn a chyhoeddi ymateb.
Pwy all wneud uwch-gŵyn
Dim ond sefydliadau a all wneud uwch-gŵynion. Nid oes rhestr benodol o sefydliadau sy'n gallu cyflwyno uwch-gŵyn, ond mae meini prawf wedi'u nodi mewn deddfwriaeth i benderfynu pa sefydliadau sy'n gymwys i wneud cwyn trwy’r broses yma. I grynhoi, er mwyn gallu gwneud uwch-gŵyn, rhaid i sefydliad ddangos ei fod
- yn cynrychioli buddiannau pobl sy’n defnyddio gwasanaethau ar-lein a reoleiddir, y cyhoedd neu grŵp penodol o bobl
- gellir dibynnu arno i weithredu'n annibynnol ar wasanaethau ar-lein a reoleiddir
- yn cyfrannu'n sylweddol yn rheolaidd, fel arbenigwr, at drafodaethau cyhoeddus am unrhyw agwedd ar faterion diogelwch ar-lein
- gellir dibynnu arno i roi sylw i ganllawiau Ofcom ynghylch gwneud uwch-gŵynion
Gallwch ddod o hyd i ragor o fanylion nghanllawiau terfynol ar gyfer uwch-gŵynion.
Cwynion unigol
Os yw unigolyn yn dymuno codi cwyn am wasanaeth ar-lein, dylent godi hyn yn uniongyrchol gyda'r gwasanaeth ar-lein dan sylw yn gyntaf. Darparwyr gwasanaeth sydd yn y sefyllfa orau i ymateb i gŵynion unigol, ac os yw'n briodol, gweithredu.
Os yw unigolyn wedi gwneud hynny ac yn parhau i fod yn bryderus, gallant ddweud wrth Ofcom trwy ein porth cwynion ar-lein. Er bod Ofcom yn derbyn cwynion gan ddefnyddwyr, nid oes gennym y pŵer i weithredu ar neu ymchwilio i gŵynion unigol nac i gyfarwyddo gwasanaethau i gael gwared ar neu adfer cynnwys penodol.
Gwneud uwch-gŵyn derbyniol
Rhaid i sefydliadau sy'n dymuno cyflwyno uwch-gŵyn i Ofcom sicrhau ei fod yn cyflawni’r meini prawf sydd wedi’u gosod yn y ddeddfwriaeth
Yn gryno, rhaid i uwch-gŵyn:
- fod yn ysgrifenedig,
- darparu enw a chyfeiriad e-bost unigolyn sy'n cynrychioli'r sefydliad y gall Ofcom gysylltu ag ef,
- nodi nodwedd un neu ragor o wasanaethau a reoleiddir, neu ymddygiad un neu fwy o ddarparwyr gwasanaeth, neu'r cyfuniad o nodweddion o'r fath ac ymddygiad o'r fath, y mae'r gŵyn yn ymwneud ag ef,
- nodi’r gwasanaethau neu ddarparwyr gwasanaeth wedi’u rheoleiddio y mae'r uwch-gŵyn yn ymwneud â hwy,
- nodwch a yw'r uwch-gŵyn yn ymwneud â risg sylweddol o (i) achosi niwed sylweddol i ddefnyddwyr neu aelodau o'r cyhoedd, (ii) yn effeithio'n sylweddol andwyol ar yr hawl i ryddid mynegiant, (iii) effaith andwyol sylweddol arall (neu ryw gyfuniad o'r tri),
- cyd-fynd â thystiolaeth sy'n cefnogi'r honiadau a wneir,
- darparu digon o wybodaeth i Ofcom (a) allu gwirio bod unrhyw honiadau a wneir am y dystiolaeth yn y gŵyn yn gywir, gan gynnwys ffynhonnell y dystiolaeth ac unrhyw ganfyddiadau penodol a ddyfynnir yn y gŵyn, (ii) gallu gwerthuso a dehongli'r dystiolaeth honno, a (iii) bod yn fodlon bod y dystiolaeth yn berthnasol i'r gŵyn, yngyfredol ac yn wrthrychol,
- os yw'r gŵyn yn ymwneud ag un gwasanaeth a reoleiddir neu un darparwr neu fwy o wasanaethau a reoleiddir, dylai'r gŵyn honno hefyd esbonio pam mae'r gŵyn yn arbennig o bwysig neu fod y gŵyn yn ymwneud â'r effeithiau ar nifer fawr o ddefnyddwyr y gwasanaeth neu aelodau o'r cyhoedd.
Gallwch ddod o hyd i ragor o fanylion yng nghanllawiau terfynol ar gyfer uwch-gŵynion.
Beth sy'n digwydd ar ôl cyflwyno uwch-gŵyn
Byddwn yn cysylltu â chi i roi gwybod i chi am ganlyniad yr asesiad cymhwysedd o fewn 30 diwrnod. Mae'r terfyn amser ar gyfer yr asesiad cymhwysedd yn dechrau unwaith y byddwn yn derbyn y templed cyflwyno wedi'i gwblhau sy'n cynnwys cwyn a thystiolaeth.
Os yw'n bodloni'r gofynion derbynioldeb, byddwn fel arfer yn anfon ymateb i'r uwch-gŵyn o fewn 90 diwrnod, oni bai bod angen rhagor o wybodaeth arnom, ac yn yr achos hwnnw byddwn yn rhoi gwybod i chi am hyn.