- Mae’r corff gwarchod yn gosod rheolau i danio cam olaf yr ymgyrch i gyflwyno ffeibr llawn
- Mae miliynau o aelwydydd a busnesau ar fin cael cysylltiadau cyflymach a gwell, gan ddatgloi enillion economaidd ledled y DU
- Mae’r drws ar agor i ddadreoleiddio Openreach yn raddol – ond dim ond os bydd cystadleuaeth
Bydd sicrhau argaeledd band eang ffeibr llawn bron ym mhobman yn gosod y sylfeini ar gyfer cynyddu cynhyrchiant ledled y DU, yn ôl Ofcom, sydd heddiw wedi cwblhau cynlluniau ar gyfer galluogi cystadleuaeth a buddsoddiad pellach yn y sector.
Mae'r cyhoeddiad heddiw, sy'n adeiladu ar ein diwygiad yn 2021 o sut rydym yn rheoleiddio Openreach, yn nodi'r rheolau y mae'n rhaid iddo eu dilyn am y pum mlynedd nesaf, i weld ffeibr llawn yn cael ei gyflwyno gan amrywiaeth o gwmnïau trwy ei gam olaf.
Mae gan bron i wyth o bob 10 (78%) o gartrefi bellach fynediad at fand eang ffeibr llawn, i fyny o lai na chwarter bum mlynedd yn ôl. Mae’r newid cyflym hwn yn golygu mai’r DU yw un o’r adeiladwyr cyflymaf y seilwaith hwn yn Ewrop.
Yn ôl cynlluniau gan rwydweithiau band eang y DU, gyda'r gefnogaeth gywir bydd ffeibr llawn yn cyrraedd bron i 29 miliwn o eiddo erbyn diwedd 2027, sy'n cyfateb i ymhell dros naw o bob 10 [1].
Gyda thua un rhan o bump o'r wlad dal heb fynediad at ffeibr llawn, bydd pob cysylltiad wedi'i uwchraddio yn golygu cartref neu fusnes a all wneud mwy ar-lein.
Boed hynny’n aelwyd brysur le gall pawb fod ar-lein ar yr un pryd, ffatri sy'n gallu olrhain ei archebion yn ddi-dor ac awtomeiddio ei pheiriannau, neu fusnes digidol newydd sy'n gallu profi fersiynau newydd o'i ap ar unwaith, mae band eang gwell yn helpu i roi gynyddu cynhyrchiant yn y DU.
Mae rheolau newydd Ofcom hefyd yn dod wrth i AI drawsnewid busnesau’n gyflym ledled y wlad trwy leihau faint o amser sydd ei angen i gyflawni ystod o dasgau.
Gan fod y dechnoleg angen cysylltiad rhyngrwyd cyflym, dibynadwy i weithio ar raddfa fawr, bydd cyflwyno ffeibr llawn yn hanfodol ar gyfer cefnogi cynhyrchiant ym mhob cwr o'r DU.
Dywedodd Cyfarwyddwr Grŵp Seilwaith a Chysylltedd Ofcom, Natalie Black: "Mae heddiw yn garreg filltir bwysig wrth greu Prydain fwy cysylltiedig a chynhyrchiol.
"Bum mlynedd yn ôl, fe wnaethom roi rheolau newydd ar waith i ysgogi cystadleuaeth rhwng rhwydweithiau a'u hannog i adeiladu band eang ffeibr llawn, sydd bellach yn cyrraedd bron i wyth o bob 10 o gartrefi a swyddfeydd ledled y wlad.
"Ond nid yw ein cenhadaeth wedi'i chwblhau eto, ac rydym yn creu'r amodau cywir ar gyfer cyflwyno ffeibr yn ei gam olaf.
"Mae ein hadolygiad o'r rheolau wedi bod yn ymgymeriad helaeth a chymhleth o ystyried natur y farchnad, ac rydym yn gwerthfawrogi'r ymgysylltiad ystyriol gan y sector."
Hwb band eang i Brydain
Ers i Ofcom gyflwyno fframwaith rheoleiddio newydd yn 2021 i ysgogi cystadleuaeth rhwng gwahanol rwydweithiau band eang, mae cyflwyno ffeibr wedi bod yn stori o lwyddiant seilwaith.
Mae gan y mwyafrif helaeth o'r DU (87%) bellach fynediad at rwydwaith sy'n gallu defnyddio Gigabit, ac mae’r ddarpariaeth ffeibr llawn yn 78%, o'i gymharu â dim ond 6% yn 2018. Gyda diwydiant yn buddsoddi biliynau bob blwyddyn er mwyn dod â band eang gwell i gymunedau ledled y wlad, mae'r cyflwyniad bellach yn cyrraedd ei gamau terfynol.
Ond mae rhagor o waith i’w wneud, ac er mwyn gwireddu potensial cynhyrchiant ffeibr llawn ar gyfer economi'r DU, rhaid i gymaint o'r wlad â phosibl cael mynediad ato.
Ac wrth edrych i’r dyfodol, y cam nesaf yw sicrhau bod cwsmeriaid yn manteisio ar ffeibr llawn, gyda mwy na hanner y rhai sy'n gymwys i uwchraddio eto i wneud y newid. Mae pob cofrestriad newydd yn helpu i gysylltu'r wlad a phweru ei chynhyrchiant.
Rheoleiddio marchnad ddeinamig
Daw'r cyhoeddiad heddiw wrth i'r farchnad band eang newid yn gyflym, a bydd fframwaith ein rheoleiddio yn aros yn ei le i ddarparu sefydlogrwydd a sicrwydd.
Mae gan bobl fwy o ddewis rhwng darparwyr band eang nag erioed o'r blaen - mae gan tua thri chwarter fynediad at o leiaf ddau rwydwaith, a gall bron i draean o'r wlad ddewis rhwng tri. Mae hyn wedi golygu gwasanaethau gwell am brisiau deniadol.
Ond mae Openreach yn dal i gadw pŵer sylweddol yn y farchnad ac nid ydym wedi cyrraedd y pwynt lle gallwn gael gwared ar reoleiddio yn gyfan gwbl.
Rydym am weld cystadleuaeth yn parhau i ddatblygu, ac felly rydym yn cynnal rheolau ynghylch gostyngiadau a bargeinion a allai gyfyngu ar fuddsoddiad a datblygu cystadleuaeth gynaliadwy.
Pan fyddwn yn ystyried y cynigion hyn, bydd ein dull yn parhau i fod yn seiliedig ar dystiolaeth ac yn ystyried cyflwr y farchnad trwy ddadansoddiad arbenigol. Wrth i gystadleuaeth ddatblygu, efallai y bydd senario yn y dyfodol lle gallwn lacio ein sefyllfa ar gynigion Openreach.
Er mwyn rhoi mwy o eglurder, rydym wedi darparu canllawiau newydd sy'n esbonio sut rydym yn ystyried ceisiadau o'r fath.
Pileri ar gyfer cynnydd
Er mwyn ysgogi buddsoddiad pellach a chynnal momentwm ar gyfer y cyflwyniad, rydym heddiw wedi cyhoeddi sut y byddwn yn rheoleiddio'r marchnadoedd band eang cyfanwerthu rhwng Ebrill 2026 a Mawrth 2031.
Mae ein penderfyniadau yn cynnwys:
- Cefnogi cystadleuaeth. Bydd cystadleuwyr Openreach yn parhau i gael mynediad i'w ddwythellau a'i bolion am brisiau teg, sy'n seiliedig ar gost, sy'n golygu y gallant roi eu rhwydweithiau eu hunain ar waith yn gyflym ac yn economaidd ledled y DU.
- Diogelu ansawdd y gwasanaeth. Mewn rhannau llai dwys o'r DU, lle mae'n annhebygol o wynebu cystadleuaeth, rydym yn cyflwyno safonau wrth gefn newydd ynghylch cyflymder ac ansawdd atgyweiriadau a gosodiadau ar gyfer gwasanaethau ffeibr llawn Openreach. Mewn mannau eraill, rydym yn disgwyl i gystadleuaeth yrru ansawdd gwasanaeth.
- Gweithredu ar fforddiadwyedd. Byddwn yn capio'r pris enwol y gall Openreach ei godi ar ddarparwyr manwerthu fel Vodafone neu Sky - sy'n prydlesu ei seilwaith - am gyflymder lawrlwytho hyd at 80Mbit/s, yn hytrach na 40Mbit/s ar hyn o bryd. Bydd prisiau cynhyrchion cyflymder uwch yn parhau i fod heb eu rheoleiddio, felly bydd gan ddarparwyr gymhelliant i fuddsoddi mewn rhwydweithiau a all ddarparu cyflymderau cyflymach.
- Cau'r rhwydwaith copr. Fel rhan o drawsnewid i rwydweithiau ffeibr llawn a chau hen gyfnewidfeydd ffôn yn raddol, ni ddylai Openreach orfod ysgwyddo costau diangen ar gyfer rhedeg dau rwydwaith ar yr un pryd. Byddwn yn symud rheoleiddio yn raddol i ffwrdd o wasanaethau copr i wasanaethau ffeibr llawn, gan roi hyblygrwydd i Openreach annog cwsmeriaid i fudo oddi ar ei hen rwydwaith copr [2].
- Edrych i'r dyfodol. Os yw cystadleuaeth gynaliadwy yn dal i ddod i'r amlwg yn 2031, pan fydd ein hadolygiad nesaf yn cael ei gynnal, rydym yn disgwyl rheoleiddio mewn ffordd sy'n ei gefnogi. Pe bai angen i ni osod rheolaethau prisiau ar Openreach yn y dyfodol, byddai'n cael y cyfle i ennill enillion uwchlaw cost ei fuddsoddiad dros amser. Fel arall, os bydd cystadleuaeth effeithiol yn dod i'r amlwg erbyn ein hadolygiad nesaf, ni fydd angen i Ofcom reoleiddio y tu hwnt i fynediad i ddwythellau a pholion.
Bydd penderfyniadau heddiw yn dod i rym o 1 Ebrill 2026.
Nodiadau i Olygyddion
- Ffynhonnell: Data o rwydweithiau a gyhoeddwyd yn Cysylltu’r Gweledydd – Osodiadau Rhwydwaith Cynlluniedig Ofcom.
- Ochr yn ochr â'n penderfyniadau heddiw, rydym yn ymgynghori ar yr amodau penodol ar gyfer pryd y dylid dileu amddiffyniadau prisiau ar wasanaethau copr.