Mae'r cynnwys hwn ar gael yn Saesneg yn unig.

Adran Deg: Cyfathrebiadau Masnachol mewn Rhaglenni Radio

03 Ebrill 2017

(Ymhlith yr eitemau deddfwriaeth perthnasol y mae, yn benodol, adrannau 319(2)(f), (i) a (j), 319(4)(e) ac (f) a 321 o Ddeddf Cyfathrebiadau 2003, rheoliad 3(4)(d) o Reoliadau Amddiffyn y Defnyddiwr Rhag Masnachu Annheg 2008, adran 21(1) o Ddeddf Gwasanaethau a Marchnadoedd Ariannol 2000, paragraff 3 o Ddeddf Rheoliadau Argymhellion Buddsoddi (Cyfryngau) 2005, Erthygl 10 o’r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol), a Siarter a Chytundeb y BBC.

Mae Cymal 49 Cytundeb y BBC yn darparu i wasanaethau'r BBC a ariennir gan ffi’r drwydded gael eu hariannu’n rhannol gan rai dulliau cyllido eraill. Gan fod yr adran hon yn berthnasol i wasanaethau darlledu’r BBC yn y DU a ariennir gan ffi’r drwydded a gwasanaethau rhaglenni ar-alwad y BBC, rhaid i gynnwys o’r fath gydymffurfio â’r rheolau yn yr Adran hon.

Mae’r adran hon o’r Cod yn berthnasol i radio yn unig (gan gynnwys rhaglenni sain yn unig ar Wasanaeth Rhaglenni Ar-alwad y BBC).

[1] Mae Adran Naw y Cod (Cyfeiriadau Masnachol mewn Rhaglenni Teledu) yn berthnasol i deledu yn unig.

Egwyddor

Sicrhau tryloywder cyfathrebiadau masnachol fel ffordd o sicrhau diogelwch defnyddwyr.

Rheolau

Rheolau Cyffredinol

10.1     Os yw rhaglen yn destun trefniant masnachol, neu’n gysylltiedig â threfniant masnachol, rhaid dwyn sylw at hynny mewn modd priodol, er mwyn sicrhau bod y trefniant masnachol yn amlwg i’r gwrandawyr.

10.2     Rhaid gwahanu hysbysebion sbot yn glir oddi wrth raglenni.

10.3     Ni chaniateir dim cyfeiriad masnachol, na deunydd sy’n awgrymu trefniant masnachol, mewn, neu’n union cyn ac ar ôl bwletinau newyddion neu gyflwyniadau gan y ddesg newyddion.

Nid yw’r rheol hon yn berthnasol i:

  • gyfeiriad at gyflenwr newyddion er mwyn nodi bod y cyflenwr hwnnw’n ffynhonnell newyddion
  • meysydd ffeithiol arbenigol nad ydynt yn fwletinau newyddion nac yn gyflwyniadau gan y ddesg newyddion, ond a all gael eu cynnwys mewn rhaglenni o’r fath, neu’n union cyn neu ar eu hôl;
  • defnyddio gwasanaethau cyfradd premiwm (e.e. ar gyfer arolygon darlledwyr/gorsafoedd); a
  • cyfeiriadau sy’n hyrwyddo cynhyrchion a/neu wasanaethau’r darlledwr a/neu’r orsaf ei hun (e.e. gwefan y rhaglen/darlledwr/gorsaf neu ddigwyddiad gan y darlledwr/gorsaf).

10.4     Ni chaniateir dim cyfeiriad masnachol na deunydd sy’n awgrymu trefniant masnachol mewn gwasanaethau radio sydd wedi’u hanelu’n bennaf at blant neu mewn rhaglenni plant sy’n cael eu cynnwys mewn unrhyw wasanaeth.

Nid yw’r rheol hon yn berthnasol i:

  • gredydau ar gyfer cysylltiad trydydd parti â rhoi gwobr mewn cystadleuaeth mewn darllediad neu raglen;
  • defnyddio gwasanaethau cyfradd premiwm (e.e. ar gyfer cystadlu mewn cystadleuaeth a ddarlledir); a
  • cyfeiriadau sy’n hyrwyddo cynhyrchion a/neu wasanaethau’r darlledwr a/neu’r orsaf ei hun (e.e. gwefan y rhaglen/darlledwr/gorsaf neu ddigwyddiad gan y darlledwr/gorsaf).

10.5     Ni chaiff unrhyw drefniant masnachol sy’n cynnwys taliad, neu ddarparu ryw gydnabyddiaeth werthfawr arall, i’r darlledwr ddylanwadu ar ddethol neu gylchdroi cerddoriaeth ar gyfer ei darlledu.

10.6     Ni chaiff rhaglen fod yn gysylltiedig â threfniant masnachol gyda thrydydd parti sydd wedi’i wahardd rhag hysbysebu ar y radio. Nid yw'r rheol hon yn berthnasol i sigaréts electronig a chynwysyddion ail-lenwi sy'n ddarostyngedig i Reol 10.6(a).

10.6(a) Gwaherddir rhaglennu a noddir sydd â’r nod neu'r effaith uniongyrchol neu anuniongyrchol o hyrwyddo sigaréts electronig a/neu gynwysyddion ail-lenwi.

10.7     Rhaid i gyfeiriadau masnachol mewn rhaglenni gydymffurfio â’r rheolau sy’n ymwneud ag amserlennu a chynnwys hysbysebion sy’n berthnasol i ddarlledu ar y radio.

10.8     Rhaid i gyfeiriadau masnachol y mae’n rhaid eu cadarnhau neu eu cyfiawnhau cyn eu darlledu gael eu clirio ar gyfer eu darlledu yn yr un modd â hysbysebion.

Rhaglennu

Mae rhaglenni’n cynnwys yr holl ddeunydd a ddarlledir ar wahân i hysbysebion sbot.

Hysbysebion sbot

Hysbysebion sbot yw’r hysbysebion a ddarlledir yn ystod egwyliau masnachol.

Trefniant masnachol

Contract, neu unrhyw ddealltwriaeth ffurfiol arall, yw trefniant masnachol rhwng darlledwr (neu unrhyw asiant neu gyflogai i’r darlledwr), a thrydydd parti (neu drydydd partïon).

Mae nawdd i raglen, rhoi gwobr ar gyfer cystadleuaeth a darparu gwasanaeth cyfradd premiwm yn enghreifftiau o drefniant masnachol. Felly, yn gyffredinol, bydd rhaglen sy’n rhwym wrth drefniant masnachol yn cynnwys taliad a/neu ryw gydnabyddiaeth werthfawr arall yn gyfnewid am gyfeiriad masnachol (pa un a yw’n hyrwyddol neu beidio).

Cyfeiriadau masnachol

At ddibenion yr adran hon o’r Cod, cyfeiriad mewn rhaglen at frand, nod masnach, gynnyrch a/neu wasanaeth yw cyfeiriad masnachol:

  • sy’n destun trefniant masnachol; neu
  • sy’n hyrwyddo cynnyrch neu wasanaethau’r darlledwr/gorsaf ei hun.

Ystyr “noddwr” (gweler Rheol 10.6(a))

Mae “noddwr” yn golygu unrhyw gwmni cyhoeddus neu breifat neu unigolyn (ar wahân i ddarlledwr neu gynhyrchydd rhaglenni) sy’n cyfrannu at y costau rhaglennu gyda’r bwriad o hyrwyddo ei enw, ei ddelwedd, ei gynnyrch, ei wasanaethau, ei nodau masnach neu ei weithgareddau.

Ystyr “rhaglennu a noddir” (gweler Rheol 10.6(a))

Ystyr “rhaglennu a noddir” (a all gynnwys rhaglen, sianel, darn o raglen neu floc o raglenni) yw rhaglennu y mae peth o’r costau, neu’r holl gostau, wedi’u talu gan noddwr. Mae’n cynnwys rhaglenni a ariennir gan hysbysebwyr.

Ystyr “sigarét electronig” (gweler Rheolau 10.6 a 10.6(a))

Cynnyrch (i) y gellir ei ddefnyddio er mwyn cymryd anwedd sy'n cynnwys nicotin i mewn i'r corff drwy ddarn ceg, neu unrhyw ran o’r cynnyrch hwnnw, gan gynnwys cetrisen, tanc a’r ddyfais heb getrisen na thanc (p’un ai a yw’n gynnyrch sy'n cael ei waredu, ei ail-lenwi drwy ddefnyddio cynhwysydd ail-lenwi a thanc, neu ei ail-wefru gyda chetris a ddefnyddir unwaith yn unig), ond (ii) cynnyrch nad yw’n gynnyrch meddygol o fewn ystyr rheoliad 2 o Reoliadau Meddyginiaethau Dynol 2012 nac yn ddyfais feddygol o fewn ystyr rheoliad 2 o Reoliadau Dyfeisiau Meddygol 2002

Ystyr “cynhwysydd ail-lenwi” (gweler Rheolau 10.6 a 10.6(a))

Cynhwysydd (i) sy’n cynnwys hylif a nicotin ynddo y gellir ei ddefnyddio i ail-lenwi sigarét electronig; ond (ii) nad yw’n gynnyrch meddyginiaethol o fewn ystyr rheoliad 2 o Reoliadau Meddyginiaethau Dynol 2012 nac yn ddyfais feddygol o fewn ystyr rheoliad 2 o Reoliadau Dyfeisiau Meddygol 2002.

Tryloywder

Dylai’r gwrandawyr wybod pan fydd deunydd yn cael ei ddarlledu yn gyfnewid am dâl neu gydnabyddiaeth werthfawr arall. Er mwyn sicrhau tryloywder rhoddir sylw i’r ffaith bod hyn yn digwydd.

Dylid sicrhau bod trefniant masnachol yn dryloyw drwy ddwyn sylw mewn modd priodol at frand, nod masnach, gynnyrch a/neu wasanaeth trydydd parti (neu drydydd partïon) sydd wedi talu i gael sylw mewn darllediad – drwy, er enghraifft: gan gynnwys credyd nawdd; cyfeiriad at roddwr gwobr; hyrwyddo rhif cyfradd premiwm ar gyfer cael gwrandawyr i gyfrannu at raglenni.

Dwyn sylw at drefniant masnachol

Ar adegau priodol, mae’n rhaid i ddarlledwyr roi gwybodaeth glir mewn rhaglenni i hysbysu'r gwrandawyr am unrhyw drefniant masnachol sy'n effeithio ar y rhaglenni hynny.

Felly mae’n rhaid dwyn sylw at hyn mewn modd priodol er mwyn cydymffurfio â Rheol 10.1. Mae pedair agwedd i'w hystyried wrth asesu sut y dylid dwyn sylw at hyn, er mwyn sicrhau cydymffurfiad:

  • Geiriad – rhaid i’r geiriad fod yn glir i sicrhau bod y trefniant masnachol yn amlwg yn syth;
  • Safle – er mwyn i’r trefniant masnachol fod yn dryloyw, yn gyffredinol rhaid dwyn sylw at y trefniant ar ddechrau pob enghraifft o ddeunydd sy’n cael ei ddarlledu y mae’r trefniant yn berthnasol iddo;
  • Amlder – efallai y bydd yn rhaid dwyn sylw at y trefniant ar adegau priodol os bydd y cynnyrch sy'n destun y trefniant masnachol yn hirach na’r arferol;
  • Enwi (y trydydd parti) - er mwyn i’r trefniant masnachol fod yn dryloyw rhaid nodi teitl perthnasol y trydydd parti ar yr awyr.

Dylai darlledwyr sicrhau bod deunydd a ddarlledir sy’n ymddangos naill ai fel petai’n ymgyrch gan orsaf neu’n darparu asesiad annibynnol o gynnyrch/gwasanaethau yn wirioneddol annibynnol a heb fod yn destun trefniant masnachol. Felly wrth ddwyn sylw at gyfeiriadau masnachol mewn, er enghraifft, rhaglenni materion defnyddwyr neu gyngor i ddefnyddwyr, mae’n rhaid bod yn ofalus iawn, gan ei bod yn hollbwysig nad yw’n cael ei ragdybio bod darlledu hyrwyddiadau y telir amdanynt o nwyddau a gwasanaethau yn sylw/datganiad annibynnol.

Meysydd ffeithiol arbenigol

Gallai meysydd ffeithiol arbenigol mewn bwletinau newyddion neu gyflwyniadau gan y ddesg newyddion, neu yn syth cyn ac ar eu hôl, gynnwys, er enghraifft, teithio, chwaraeon, cyllid a’r tywydd.

Rhaglenni ffeithiol, gan gynnwys materion gwleidyddol neu ddiwydiannol sy’n destun dadlau a materion sy’n ymwneud â pholisi cyhoeddus cyfredol

Dylai darlledwyr gofio bod yn rhaid i bob rhaglen gydymffurfio ag Adran Pump o'r Cod. Mae cyfeiriadau masnachol a ddarlledir o dan drefniant o’r fath hefyd yn rhwym wrth Adran 7 o God Hysbysebu ym maes Darlledu’r Pwyllgor Darlledu ar Arferion Hysbysebu. Yn ogystal, atgoffir darlledwyr bod Rheol 2.2 yn berthnasol i bob rhaglen ffeithiol (h.y. rhaid i eitemau ffeithiol beidio â chamarwain y gynulleidfa'n sylweddol).

Cyfeiriadau masnachol y mae’n rhaid eu cadarnhau neu eu cyfiawnhau

Dyma enghreifftiau, ond heb fod yn gyfyngedig iddynt: hawliadau ffeithiol cymhleth (gan gynnwys y rheini y mae modd eu cadarnhau’n wrthrychol); hawliadau arwain y farchnad; prisiau cynigion arbennig; cymariaethau â chystadleuwyr; hawliadau rhagoriaeth; hawliadau a chynigion sy’n cynnwys cyfyngiadau ac eithriadau sylweddol; hawliadau “am ddim”; tystebau; ardystiadau; a hawliadau a all fod o ddiddordeb penodol i blant.

Gwasanaethau Cyfradd Premiwm a reolir a gwasanaethau tebyg

Nodyn:

Mae Gwasanaethau Cyfradd Premiwm a Reolir yn is-set o Wasanaethau Cyfradd Premiwm sy’n cael eu rheoleiddio gan PhonepayPlus. Dylai’r trwyddedeion edrych ar y cyfarwyddyd am ragor o fanylion am y termau a ddefnyddir yn yr adran hon

10.9     Rhaid i unrhyw ddefnydd o wasanaethau teleffoni cyfradd premiwm a reolir mewn rhaglenni gydymffurfio â'r Cod Ymarfer ac unrhyw ofynion ychwanegol sy’n gysylltiedig â darlledu a roddir gan PhonepayPlus.

10.10   Pan fydd gwrandawyr yn defnyddio gwasanaethau teleffoni cyfradd premiwm a reolir, neu wasanaethau cyfathrebu eraill lle mae’r refeniw a gynhyrchir yn cael ei rannu rhwng y partïon perthnasol, rhaid i’r gost gael ei gwneud yn glir iddynt a'i darlledu fel y bo'n briodol.

Nodyn:

Dylai’r trwyddedeion edrych ar y cyfarwyddyd am ragor o fanylion am y defnydd o’r rheol hon, yn ogystal â chyfarwyddyd y rheolau cysylltiedig perthnasol (gweler yn arbennig y cyfarwyddyd perthnasol i Reolau 2.13 i 2.16).

Apeliadau gan elusennau

10.11   Caniateir darlledu gweithgarwch codi arian ar ran elusen (neu apêl mewn argyfwng) dim ond os:

  • caiff ei ddarlledu yn rhad ac am ddim;
  • nad yw’n cynnwys unrhyw gyfeiriad masnachol sy’n destun trefniant masnachol â’r elusen berthnasol (neu apêl argyfwng); a hefyd
  • y darlledwr wedi cymryd camau rhesymol i fodloni’i hun:
  • bod y corff dan sylw’n gallu dangos tystiolaeth foddhaol o statws elusennol neu, yn achos apêl mewn argyfwng, fod cronfa gyhoeddus gyfrifol wedi’i sefydlu i ddelio ag ef; ac
  • nad yw’r corff dan sylw wedi’i wahardd rhag hysbysebu ar y radio.

Apelio am gyllid ar gyfer rhaglenni neu wasanaethau

10.12   Caiff darlledwyr ddarlledu apeliadau am roddion i wneud rhaglenni neu i ariannu eu gwasanaeth. Rhaid dweud wrth y gwrandawyr beth yw pwrpas yr apêl a faint y bydd yn ei godi. Rhaid rhoi cyfrif ar wahân o’r holl roddion a’u defnyddio i’r diben y’u rhoddwyd ar ei gyfer.

Hyrwyddiadau ariannol ac argymhellion ar fuddsoddi

10.13   Wrth ddarlledu hyrwyddiadau ariannol ac argymhellion ar fuddsoddi, rhaid i ddarlledwyr gydymffurfio â’r darpariaethau perthnasol yn Atodiad 4 i’r Cod hwn.

Hyrwyddiad ariannol Mae hyrwyddiad ariannol yn golygu gwahoddiad neu anogaeth i ymwneud â gweithgarwch buddsoddi (yn unol ag adran 21(1) o Ddeddf Gwasanaethau a Marchnadoedd Ariannol 2000 (Cyfyngiadau ar hyrwyddo ariannol)).

Argymhelliad buddsoddi Mae argymhelliad yng nghyswllt buddsoddi’n digwydd pan fydd rhywun yn argymell penderfyniad buddsoddi penodol yn uniongyrchol, er enghraifft, prynu neu werthu cyfranddaliadau penodol neu warantu cynnig cyfranddaliadau penodol.


[1] Gan gynnwys rhaglenni clywedol ar Wasanaeth Rhaglenni Ar-alwad y BBC.