Mae'r cynnwys hwn ar gael yn Saesneg yn unig.

Cefndir Deddfwriaethol y Cod

03 Ebrill 2017

Cefndir Deddfwriaethol y Cod[ (PDF, 85.7 KB)1]

Dan Ddeddf Cyfathrebiadau 2003 (fel y’i diwygiwyd) (“y Ddeddf”) a Deddf Darlledu 1996 (fel y’i diwygiwyd) (“Deddf 1996”) mae’n rhaid i Ofcom lunio cod ar gyfer teledu a radio, yn ymdrin â safonau mewn rhaglenni, nawdd, gosod cynnyrch mewn rhaglenni teledu, tegwch a phreifatrwydd. Mae’r Cod hwn i’w alw’n God Darlledu Ofcom (“y Cod”).

Dylai darlledwyr fod yn ymwybodol o gefndir deddfwriaethol y rheolau, yr egwyddorion sy’n berthnasol i bob adran, yr ystyron a roddwyd gan Ofcom a’r arweiniad a gyhoeddwyd gan Ofcom, y gallent oll fod yn berthnasol wrth ddehongli a chymhwyso’r Cod. Ni ddylid darllen unrhyw reol ar ei phen ei hun ond yn hytrach o fewn cyd-destun y Cod cyfan gan gynnwys y penawdau, croesgyfeiriadau a thestun cysylltiol arall.

Wrth osod y safonau hyn, rhaid i Ofcom sicrhau amcanion y safonau sydd wedi’u nodi yn y Ddeddf. Yn ogystal â gosod safonau gofynnol, mae hyn hefyd yn cynnwys hynny o safonau eraill a all fod yn briodol. (Gweler adrannau 3(1)(a) a (b), (2)(e) ac (f) a (4)(b)(g)(h)(j)(k) ac (l), 319, 320, 321, 325, 326 ac Atodlen 11A o’r Ddeddf ac adrannau 107(1) o Ddeddf 1996. Mae’r rhannau hyn yn Atodiad 1 i’r Cod.)

Mae’r Cod hefyd yn gweithredu nifer o ofynion sy’n ymwneud â theledu yng Nghyfarwyddeb 2010/13/EU y Gymuned Ewropeaidd (“Cyfarwyddeb Gwasanaethau Cyfryngau Clywedol”). Mae’r rhannau hyn yn Atodiad 2 i’r Cod.

Mae’r Cod wedi’i ddrafftio hefyd yng ngoleuni Deddf Hawliau Dynol 1998 a’r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol (“y Confensiwn”). Yn benodol, mae’r hawl i ryddid mynegiant, fel y mae wedi’i ddatgan yn Erthygl 10 o’r Confensiwn, yn cwmpasu hawl y gynulleidfa i dderbyn deunydd creadigol, gwybodaeth a syniadau heb ymyrraeth ond yn ddarostyngedig i gyfyngiadau sydd wedi’u pennu gan y gyfraith ac sy’n angenrheidiol mewn cymdeithas ddemocrataidd. Mae’r Erthygl hon, ynghyd ag Erthygl 8 ynghylch hawl rhywun i gael parch tuag at ei fywyd preifat a theuluol, ei gartref a’i ohebiaeth; Erthygl 9, yr hawl i ryddid meddwl, cydwybod a chrefydd; ac Erthygl 14, yr hawl i fwynhau hawliau dynol heb wahaniaethu ar seiliau fel rhyw, hil a chrefydd, yn Atodiad 3 i’r Cod.

Wrth ddrafftio, adolygu a diwygio'r Cod, mae Ofcom wedi rhoi sylw dyledus i’r materion a bennir yn adran 149(1) o Ddeddf Cydraddoldeb 2010 (“dyletswydd cydraddoldeb y sector cyhoeddus”) ac Adran 75 o Ddeddf Gogledd Iwerddon 1998.

Oni nodir yn benodol fel arall, mae’r Cod yn berthnasol i gynnwys radio a theledu mewn gwasanaethau sydd wedi’u trwyddedu gan Ofcom, i wasanaethau darlledu yn y DU sydd wedi’u hariannu gan ffi’r drwydded a ddarperir gan y Gorfforaeth Ddarlledu Brydeinig (“y BBC”), i Wasanaethau Rhaglenni Ar-alwad y BBC yn y DU a ariennir gan ffi'r drwydded[2] ac i Sianel Pedwar Cymru (“S4C”)[3] .

Mae’n ofynnol dan delerau eu trwydded Ofcom i ddarlledwyr ufuddhau i’r Cod Safonau a’r Cod Tegwch, sydd i’w dehongli fel cyfeiriadau at y Cod hwn. Mae ufudd-dod i’r Cod hwn hefyd yn ofynnol yn achos y BBC drwy Gytundeb y BBC[4] ac, yn achos S4C, drwy statud. Heblaw lle mae’r Cod yn datgan fel arall, mae’r term “darlledwyr teledu” yn cyfeirio at ddarparwyr gwasanaethau rhaglenni teledu (gan gynnwys unrhyw wasanaethau lleol fel gwasanaethau teledu cyfyngedig), y BBC ac S4C; mae “darlledwyr radio” yn cyfeirio at ddarparwyr gwasanaethau rhaglenni radio (gan gynnwys gwasanaethau radio lleol a chymunedol a gwasanaethau rhaglenni sain digidol cymunedol) a’r BBC; mae “darlledwr” yn cynnwys y BBC fel darparwr Gwasanaeth Rhaglenni Ar-alwad y BBC; ac mae “darlledu” yn cynnwys darparu rhaglenni ar Wasanaeth Rhaglenni Ar-alwad y BBC. Does dim un rhan o’r Cod yn berthnasol i’r BBC World Service.

Dan y Ddeddf, darparwr gwasanaeth yw’r person sydd â “rheolaeth gyffredinol” dros ba raglenni a chyfleusterau a gwasanaethau eraill sydd wedi’u cynnwys yn y gwasanaeth (adran 362(2) o’r Ddeddf).

Mae rheolaeth gyffredinol yn ehangach na rheolaeth olygyddol i’r graddau ei bod yn cynnwys rheolaeth dros wasanaethau a chyfleusterau y rhoddir mynediad atynt (er enghraifft, drwy gynnwys dolen neu gyfleuster ar gyfer nodweddion rhyngweithiol yn y prif wasanaeth) ac y gallai’r darlledwr fod heb reolaeth olygyddol drostynt.

Er y gallai dolen sydd wedi’i chynnwys yn y gwasanaeth fod yn un sy’n arwain at nodweddion y tu allan i’r gwasanaeth hwnnw nad ydynt wedi’u rheoleiddio gan Ofcom, mae darparu mynediad at y nodweddion hynny, drwy gynnwys dolen, er enghraifft, yn fater sydd dan reolaeth y darlledwr ac felly’n rhan o gylch gwaith Ofcom. Felly caiff Ofcom fynnu y bydd dolen neu gyfleuster o’r fath yn cael ei ddileu, os yw Ofcom yn pryderu, yng ngoleuni ei ddyletswyddau statudol ac, yn benodol, amcanion y safonau sydd wedi’u nodi yn adran 319 o’r Ddeddf, ynghylch y deunydd y mae’n arwain ato. Beth bynnag, rhaid i’r newid o reolaeth y darlledwr i reolaeth trydydd parti fod yn glir i’r gwyliwr, er mwyn rheoli disgwyliadau’r gynulleidfa o ran y deunydd y mae’n cael ei harwain ato a’r risg o gael bod y darlledwr yn torri’r Cod hwn (er enghraifft, Rheolau 1.2 a 2.1).

Lle mae’r Cod wedi’i dorri, bydd Ofcom fel arfer yn cyhoeddi dyfarniad ac yn egluro pam y mae darlledwr wedi torri’r Cod (mae’r dyfarniadau hyn ar gael ym Mwletinau Broadcast ac On Demand Ofcom yn www.ofcom.org.uk). Os bydd darlledwr yn torri’r Cod yn fwriadol, yn ddifrifol, yn neu’n fynych neu’n ddi-hid, caiff Ofcom osod sancsiynau statudol yn erbyn y darlledwr.[5] Ceir gweithdrefnau Ofcom ar gyfer ymchwilio i achosion (ar ôl cael cwyn neu fel arall) a gosod sancsiynau statudol yn erbyn darlledwyr ar y wefan hefyd. Mae aelodau o’r cyhoedd sydd heb fynediad i’r we yn gallu gofyn i Ofcom anfon copi o’r gweithdrefnau atynt drwy’r post.

Mae’r Cod wedi’i rannu’n adrannau sy’n seiliedig yn bennaf ar yr amcanion fel y maent wedi’u nodi yn adran 319(2) o’r Ddeddf ac adran 107(1) o Ddeddf 1996, yn ogystal â Deddf Cynrychiolaeth y Bobl 1983 (fel y’i diwygiwyd).


[1] Yn y Cod Darlledu hwn, os yw’r cyd-destun yn caniatáu hynny, mae cyfeiriadau at unrhyw ddarpariaethau deddfwriaethol, boed mewn deddfwriaeth sylfaenol neu is-ddeddfwriaeth, yn cynnwys cyfeiriadau at y darpariaethau hynny fel y cawsant eu diwygio neu eu hailfabwysiadu neu fel y newidir y modd y cânt eu cymhwyso gan ddarpariaethau eraill o bryd i’w gilydd; bydd unrhyw gyfeiriad at ddarpariaeth statudol yn cynnwys unrhyw is-ddeddfwriaeth a wneir o bryd i’w gilydd dan y ddarpariaeth honno.

[2] Fel y BBC iPlayer ac iPlayer Kids (rhaglenni clyweledol a sain).

[3] Nid yw darparwyr gwasanaethau rhaglenni ar-alwad y mae'n ofynnol iddynt hysbysu Ofcom o dan adran 368BA o’r Ddeddf yn cael eu llywodraethu gan y rheolau yn Adrannau Un i Ddeg y Cod, ond yn hytrach gan y rheolau gwasanaethau rhaglenni ar-alwad statudol, sydd i'w gweld yn Rhan 3 Cod Darlledu Ofcom (gyda’r Cod Trawshyrwyddo a rheolau Gwasanaethau Rhaglenni Ar-alwad).

[4] Cytundeb dyddiedig Tachwedd 2016 rhwng Ysgrifennydd Gwladol Ei Mawrhydi dros Ddiwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon a’r Gorfforaeth Ddarlledu Brydeinig yw Cytundeb y BBC y gellir ei ddiwygio o bryd i’w gilydd.

[5]  Yn achos y BBC, caiff pŵer Ofcom i osod sancsiynau ei osod yn Siarter y BBC.