Mae’n Wythnos Gwrth-fwlio, digwyddiad blynyddol yn y DU a drefnir gan y Anti-Bullying Alliance sy'n anelu at godi ymwybyddiaeth o fwlio plant a phobl ifanc mewn ysgolion ac mewn mannau eraill, ac i dynnu sylw at ffyrdd o atal ac ymateb iddo.
Mae bwlio yn brofiad cynhyrfus i blant a phobl ifanc, a gall ddigwydd ar-lein yn ogystal ag yn y byd go iawn.
Dangosodd ein hymchwil o 2022 fod pedwar o bob 10 plentyn 8-17 oed wedi profi bwlio, naill ai ar-lein neu wyneb yn wyneb. Ac ymhlith y plant hyn, roedd y bwlio yn fwy tebygol o ddigwydd ar ddyfais nag wyneb yn wyneb.
Y ffordd fwyaf cyffredin i blant gael eu bwlio trwy dechnoleg oedd trwy apiau testun neu negeseuon, ac yna cyfryngau cymdeithasol a gemau ar-lein.
Ofcom yw'r rheoleiddiwr ar gyfer diogelwch ar-lein yn y DU, ac mae cadw plant yn ddiogel yn flaenoriaeth i ni. Mae'r Ddeddf Diogelwch Ar-lein, sy'n rhoi ein pwerau i ni yn y maes hwn, yn cynnwys rheolau sy'n ei gwneud yn ofynnol i lwyfannau ar-lein fynd i'r afael â'r risg o fwlio i'w defnyddwyr.
Lle bydd y Ddeddf Diogelwch Ar-lein yn helpu
O dan y Ddeddf Diogelwch Ar-lein, mae gan wasanaethau y mae’n debygol y bydd plant yn cael mynediad atynt ddyletswyddau i'w hamddiffyn pan fyddant ar-lein.
Pan wnaethom ni gynllunio’r rheolau y mae'n rhaid i wasanaethau ar-lein eu dilyn, clywsom gan dros 27,000 o blant a 13,000 o rieni, ynghyd â diwydiant, cymdeithas sifil, elusennau ac arbenigwyr diogelwch plant. Fe wnaethom hefyd gynnal gweithdai a chyfweliadau gyda phlant o bob cwr o'r DU i glywed eu barn.
Rhaid i wasanaethau ar-lein gynnal asesiadau risg a defnyddio'r mesurau diogelwch cywir i gadw plant yn ddiogel, gan gynnwys nodi'r mathau o gynnwys sy'n niweidiol i blant. Mae'r cynnwys hwn, yn cynnwys deunydd fel pornograffi, hunanladdiad a chynnwys hunan-niweidio, hefyd yn cynnwys cynnwys o fwlio.
Os oes gan wasanaethau ar-lein gynnwys fel hyn, rhaid iddynt amddiffyn plant rhagddo – yn ogystal â chaniatáu iddynt ei adrodd yn gyflym ac yn hawdd os byddant yn dod ar ei draws.
Rhaid i wasanaethau hefyd fod â phrosesau cymedroli cadarn ar waith i gymryd camau i amddiffyn plant rhag cynnwys bwlio pan gaiff ei adrodd. Mae angen iddynt hefyd gael gweithdrefn gwyno a chael person a enwir yn ei le sy'n gyfrifol am ddiogelwch plant.
Rhaid i wasanaethau hefyd roi mwy o reolaeth i blant dros eu profiad ar-lein. Mae hyn yn cynnwys caniatáu iddynt nodi pa gynnwys nad ydyn yn ei hoffi, dderbyn neu wrthod gwahoddiadau sgwrsio grŵp, a rhwystro a mudo cyfrifon ac analluogi sylwadau ar eu postiadau eu hunain. Mae hyn yn arbennig o bwysig o ran mynd i'r afael â chynnwys bwlio.
Rhaid bod gwybodaeth gefnogol ar gael hefyd i blant sy'n adrodd neu'n postio cynnwys bwlio.
Mae'r prosesau y mae'n rhaid i wasanaethau eu dilyn, a'r mesurau penodol y mae'n rhaid iddynt eu rhoi ar waith, yn dibynnu ar lefelau risg a gyflwynir i blant gan y gwasanaeth hwnnw a'r cynnwys sydd arno.
Gyda'i gilydd, nod y camau hyn yw gwneud mannau ar-lein yn fwy diogel yn gyffredinol i blant, gan gynnwys helpu i'w hamddiffyn rhag cynnwys bwlio.
Gallwch ddysgu mwy am sut, fel y rheoleiddiwr diogelwch ar-lein, rydym yn helpu i gadw plant yn ddiogel ar-lein.
Awgrymiadau i rieni a gofalwyr
Mae’r Anti-Bullying Alliance wedi llunio rhai awgrymiadau i rieni a gofalwyr i helpu plant i adnabod a delio â bwlio:
- Creu lle ar gyfer sgwrs dawel - Dewch o hyd i amser tawel i siarad a gwrando heb dorri ar draws neu farnu.
- Gofynnwch gwestiynau agored - Defnyddiwch ymadroddion fel 'Wyt ti gallu rhannu mwy am beth sy’n digwydd?’ hytrach na chwestiynau ie/na.
- Sylwch ar unrhyw newidiadau - Cadwch lygad allan am newidiadau fel osgoi’r ysgol, newidiadau mewn hwyliau, neu eiddo coll, a all awgrymu bwlio.
- Os ydyn nhw'n cael eu bwlio - Atgoffwch nhw nad eu bai nhw yw e a’ch bod chi’n gweithio gyda'ch gilydd i wneud pethau'n well.
- Os ydyn nhw wedi gweld bwlio - Siaradwch am bwysigrwydd bod yn garedig a chefnogi eraill, fel dweud wrth oedolyn neu fod yn ffrind.
- Os ydyn nhw wedi bod yn rhan o fwlio - Arhoswch yn dawel, helpwch nhw i ddeall sut mae eu hymddygiad yn effeithio ar eraill, a chanolbwyntio ar eu helpu i wneud pethau'n iawn.
- Gweithio gyda'r ysgol - Cysylltwch ag ysgol eich plentyn a rhannwch bryderon yn gynnar.
- Modelwch empathi a pharch - Dangoswch eich hun sut i drin eraill yn garedig, hyd yn oed pan fyddwch yn flin.