Cadwch lygad ar ddiogelwch ar-lein y Nadolig hwn
Eleni, bydd llawer o blant yn agor anrhegion sy’n cynnwys technoleg newydd ac yn treulio mwy o'u hamser ar-lein, gydag ysgolion ar gau ar gyfer tymor yr ŵyl.
Mae anrhegion mawr fel ffonau clyfar, consolau gemau a thabledi yn aml yn uchel ar restrau Nadolig plant, ac yng nghanol y cyffro mae'n werth cofio, i rai plant, bydd y dyfeisiau hyn fydd yn rhoi cyfleoedd cyntaf iddynt fynd ar-lein.
Felly, mae'n bwysig ystyried sut y gallant gadw'n ddiogel pan fyddant yn dod o hyd i'w traed yn y byd ar-lein.
Beth sydd ar waith i gadw plant yn fwy diogel
Fel rheoleiddiwr diogelwch ar-lein y DU, mae helpu plant i fyw bywydau mwy diogel ar-lein yn flaenoriaeth wirioneddol i ni. Mae rheolau diogelwch ar-lein eisoes mewn grym ac yn cynnig amddiffyniadau i blant, gan wneud gwasanaethau ar-lein yn gyfrifol am sicrhau bod safleoedd, llwyfannau ac apiau yn fwy diogel i'r plant sy'n eu defnyddio.
Mae hyn yn golygu bod yn rhaid iddynt asesu'r risg o gynnwys sy'n anghyfreithlon neu'n niweidiol i blant fod ar eu platfform, a chymryd camau i ddiogelu pobl rhagddo. Dyma rai o'r pethau y bydd angen i safleoedd ac apiau eu gwneud o dan ein rheolau:
- Gosod gwiriadau oedran ar waith i sicrhau bod plant yn cael eu diogelu rhag cael mynediad i'r cynnwys mwyaf niweidiol, sy'n cynnwys pornograffi, anhwylder bwyta, hunanladdiad a deunydd hunan-niweidio.
- Gwneud yn siŵr nad yw eu halgorithmau yn argymell cynnwys niweidiol mewn porthiant plant. Rhaid ffurfweddu algorithmau i hidlo'r cynnwys mwyaf niweidiol o borthiant plant, fel deunydd misogynistaidd, treisgar, casineb neu gamdriniol, bwlio ar-lein a heriau peryglus. Rhaid iddynt hefyd leihau gwelededd ac amlygrwydd cynnwys niweidiol arall. Rhaid i blant hefyd allu darparu adborth negyddol yn uniongyrchol, fel y gall yr algorithm ddysgu pa gynnwys nad ydyn eisiau ei weld.
- Darparu gwybodaeth gefnogol i blant sy'n adrodd neu'n postio am gynnwys niweidiol.
- Rhoi mwy o reolaeth i blant dros eu profiad ar-lein. Dylai plant allu nodi pa gynnwys nad ydyn nhw'n ei hoffi, i dderbyn neu wrthod gwahoddiadau sgwrs grŵp, ac i rwystro a mudo cyfrifon ac analluogi sylwadau ar eu postiadau eu hunain.
- Cael prosesau cymedroli ar waith i gymryd camau ar gynnwys niweidiol pan gaiff ei adrodd. Mae angen iddynt hefyd gael gweithdrefn gwyno a pherson a enwir sy'n gyfrifol am ddiogelwch plant.
Beth arall allwch chi ei wneud?
Yn ogystal â'r mesurau hyn, mae rhieni a gofalwyr yn chwarae rhan hanfodol wrth helpu plant i gadw'n ddiogel ar-lein. Dyma rai o'r pethau y gallwch chi eu gwneud, p'un a yw'ch plentyn gyda’i ffôn cyntaf, neu'n syml yn treulio mwy o amser ar-lein dros wyliau'r ysgol.
- Siaradwch am ddiogelwch ar-lein yn gynnar. Cyn i ddyfais neu gêm newydd gael ei droi ymlaen, cael sgwrs syml am gadw'n ddiogel ar-lein. Gadewch i blant wybod y gallant ddod atoch chi os bydd rhywbeth yn gwneud iddyn nhw deimlo'n anghyfforddus, yn ddryslyd neu'n bryderus.
- Rhowch reolaethau rhieni ar waith. Gallwch wneud hyn ar ddyfeisiau unigol neu ar eich band eang cartref, ac mae'n helpu i wneud yn siŵr nad yw plant yn gwneud pethau neu'n cyrchu cynnwys a allai fod yn niweidiol neu'n anaddas i'w hoedran. Gall hefyd helpu i'w hatal rhag gwneud pryniannau yn y gêm neu ar-lein nad ydych yn ymwybodol ohonynt.
- Gwnewch yn siŵr eu bod yn defnyddio apiau sy'n briodol i oedran. Mae gan lawer o apiau cyfryngau cymdeithasol ofynion oedran gofynnol. Efallai y bydd rhai plant yn cael eu temtio i ddefnyddio oedran ffug i gofrestru ar gyfer ap – os ydynt yn gwneud hyn, efallai y byddant yn agored i gynnwys neu nodweddion nad ydynt yn addas i'w hoedran.
- Gosod terfynau amser sgrin. Mae'r rhan fwyaf o ddyfeisiau yn eich galluogi i roi terfynau amser sgrin ar waith – gellir gwneud hyn naill ai yn system weithredu'r dyfeisiau, neu ar apiau neu raglenni unigol.
- Byddwch yn ymwybodol o nodweddion sgwrsio a nodweddion byw yn y gêm. Mae rhai gemau’n cynnwys sgwrs fyw, sgwrs llais neu'r gallu i ryngweithio â dieithriaid ar-lein. Efallai yr hoffech ddiffodd y nodweddion hyn ar gyfer plant iau, neu gytuno ar reolau clir ynghylch pryd a sut y gellir eu defnyddio. Chwiliwch hefyd am sgoriau oedran gemau fideo. Mae gemau fideo yn cael eu rheoleiddio gan PEGI, gan sicrhau bod sgoriau oedran ar waith - maent fel arfer yn amlwg ar unrhyw becynnu gêm.
- Defnyddiwch osodiadau teulu i gadw mewn cysylltiad. Mae rhai gwasanaethau ar-lein, ffonau clyfar a gliniaduron yn caniatáu ichi ddefnyddio gosodiadau sy'n golygu y gall rhieni gadw golwg ar sut mae eu plant yn treulio amser ar-lein, ychwanegu cyfyngiadau i'r cynnwys y gallant ei weld, neu gyfyngu ar lawrlwytho apiau newydd.
- Gwnewch yn siŵr eich bod chi a'ch plentyn yn gwybod sut i adrodd, blocio a mudo. Er bod angen gwasanaethau ar-lein i wneud hyn yn syml i'w wneud, mae'n werth gwirio bod eich plant yn ymwybodol o sut i'w wneud, a beth i'w ddisgwyl pan fyddant yn gwneud hynny.
Gosod esiampl dda
Siaradwch yn agored â'ch plant am yr hyn maen nhw'n ei wneud pan fyddant ar-lein, a'u hannog i ddweud wrthych os ydyn nhw wedi dod ar draws rhywbeth anaddas neu ofidus.
Mae hefyd yn helpu i arwain trwy esiampl pan ddaw at ddefnydd eich plant o dechnoleg. Er enghraifft, efallai yr hoffech chi osod ffiniau o amgylch amser sgrin, a phryd a ble y caniateir iddynt ddefnyddio eu dyfeisiau. Felly, meddyliwch am gadw at yr un rheolau eich hun i osod esiampl gadarnhaol.
Awgrymiadau pellach
Mae yna ystod o ganllawiau ar gael i rieni sy'n dymuno helpu eu plant i gadw'n ddiogel ar-lein y Nadolig hwn. O gyfarwyddiadau ar sut i sefydlu rheolaethau rhieni, i awgrymiadau ar lywio'r sgyrsiau anodd hynny. Edrychwch ar y safleoedd canlynol am ragor o wybodaeth.