Mae'r cynnwys hwn ar gael yn Saesneg yn unig.

Adran Un: Diogelu’r Rhai Dan Ddeunaw Oed

19 Awst 2019

Ymhlith yr eitemau deddfwriaeth perthnasol y mae, yn benodol, adrannau 3(4)(h) a 319(2)(a) ac (f) o Ddeddf Cyfathrebiadau 2003, Erthygl 27 o’r Gyfarwyddeb Gwasanaethau Cyfryngau Clywedol, ac Erthygl 10 o’r Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol, a Siarter a Chytundeb y BBC.)

Rhaid darllen yr adran hon ar y cyd ag Adran Dau: Niwed a Thramgwydd.

Egwyddor

Sicrhau bod pobl dan ddeunaw oed yn cael eu diogelu.

Rheolau

Gwybodaeth am amserlennu a chynnwys

1.1      Rhaid peidio â darlledu deunydd a allai amharu’n ddifrifol ar ddatblygiad corfforol, meddyliol neu foesol pobl dan ddeunaw oed.

1.2    Wrth ddarparu gwasanaethau, rhaid i ddarlledwyr gymryd pob cam rhesymol i ddiogelu pobl dan ddeunaw oed. Yn achos gwasanaethau teledu, mae hyn yn ychwanegol at eu dyletswyddau o ganlyniad i’r Gyfarwyddeb Gwasanaethau Cyfryngau Clywedol (yn benodol, Erthygl 27, gweler Atodiad 2).

1.3    Rhaid diogelu plant hefyd, drwy amserlennu priodol, rhag deunydd sy’n anaddas iddynt. Er nad yw’r gofynion amserlennu yn yr adran hon yn berthnasol i ddarparu rhaglenni ar-alwad, rhaid i’r BBC roi mesurau priodol ar Wasanaeth Rhaglenni Ar-alwad y BBC sy’n rhoi amddiffyniad cyfatebol i blant.

Ystyr “plant”:

Mae plant yn bobl sydd dan bymtheng mlwydd oed.

Ystyr “amserlennu priodol”:

Dylid barnu amserlennu priodol yn ôl:

  • natur y cynnwys;
  • nifer ac ystod oedran tebygol y plant yn y gynulleidfa, gan ystyried amser ysgol, penwythnosau a gwyliau;
  • amser dechrau ac amser gorffen y rhaglen;
  • natur y sianel neu’r orsaf a’r rhaglen benodol; a
  • disgwyliadau tebygol y gynulleidfa ar gyfer sianel neu orsaf benodol ar adeg benodol ac ar ddiwrnod penodol.

1.4    Rhaid i ddarlledwyr teledu gadw at y trothwy.

Ystyr “y trothwy”:

Nid yw’r trothwy ond yn gymwys i deledu. Mae’r trothwy am 2100. Yn gyffredinol, ni ddylid dangos deunydd sy’n anaddas i blant cyn 2100 neu ar ôl 0530.

Ar wasanaethau ffilm premiwm i danysgrifwyr sydd heb eu diogelu fel y nodir yn Rheol 1.24, mae’r trothwy am 2000. Nid oes trothwy ar wasanaethau ffilm premiwm i danysgrifwyr neu wasanaethau talu wrth wylio sydd wedi’u diogelu fel y nodir yn Rheolau 1.24 ac 1.25.

1.5    Rhaid i ddarlledwyr radio fod yn neilltuol o ystyriol o adegau pan yw plant yn neilltuol o debygol o wrando.

Ystyr “pan yw plant yn neilltuol o debygol o wrando”:

Mae’r ymadrodd hwn yn cyfeirio’n benodol at adeg mynd â phlant yn ôl ac ymlaen i’r ysgol ac amser brecwast, ond gallai gynnwys adegau eraill.

1.6    Rhaid i’r newid at ddeunydd sy’n fwy addas i oedolion beidio â bod yn rhy sydyn wrth y trothwy (yn achos teledu) neu ar ôl yr amser pan yw plant yn neilltuol o debygol o wrando (yn achos radio). Yn achos teledu, dylai’r deunydd cryfaf ymddangos yn hwyrach ar yr amserlen.

1.7    Yn achos rhaglenni teledu a ddarlledir cyn y trothwy, neu raglenni radio a ddarlledir pan yw plant yn neilltuol o debygol o wrando, neu ar gyfer Gwasanaeth Rhaglenni Ar-alwad y BBC cynnwys sy’n debyg o gael ei ddefnyddio gan blant, dylid rhoi gwybodaeth glir i’r gynulleidfa am gynnwys a allai achosi gofid i rai plant, os yw hynny’n briodol (gan ystyried y cyd-destun).

(Er mwyn cael ystyr “cyd-destun” gweler Adran Dau: Niwed a Thramgwydd.)

Ystyr “yn debyg o gael ei ddefnyddio gan blant”:

Mae ffactorau sy’n effeithio ar a yw hi’n debyg y bydd cynnwys yn cael ei ddefnyddio gan blant yn cynnwys (ond nid yw’r rhestr hon yn cynnwys popeth):

  • natur y cynnwys - a yw wedi’i anelu at blant neu’n apelio’n arbennig at blant; a
  • natur y mynediad i'r cynnwys e.e. a oes mesurau ar waith i atal plant rhag gwylio a/neu wrando ar y cynnwys.

Sylw i droseddau rhywiol a throseddau eraill yn y DU sy’n ymwneud â rhai dan ddeunaw oed

1.8    Os yw cyfyngiadau statudol neu gyfyngiadau cyfreithiol eraill yn berthnasol sy’n atal enwi unigolion, dylai darlledwyr hwythau fod yn neilltuol o ofalus i beidio â rhoi cliwiau a allai arwain at adnabod rhai nad ydynt eto’n oedolion (gallai’r oedran diffiniol fod yn wahanol mewn gwahanol rannau o’r DU) ac sydd, neu a allai fod, yn gysylltiedig fel dioddefwr, tyst, diffynnydd neu droseddwr arall yn achos troseddau rhywiol sy’n cael sylw mewn achosion mewn llysoedd troseddol, llysoedd sifil neu lysoedd teulu:

  • drwy gyflwyno gwybodaeth gyfyngedig y gellid ei chysylltu â gwybodaeth arall sydd ar gael mewn man arall, er enghraifft mewn adroddiadau papur newydd (yr ‘effaith jig-so’);
  • yn anfwriadol, er enghraifft drwy alw trosedd yn “llosgach”; neu
  • mewn unrhyw fodd anuniongyrchol arall.

(Nodyn: Dylai darlledwyr fod yn ymwybodol y gallai cyfyngiadau statudol ar adrodd fod yn gymwys hyd yn oed os nad yw llys yn benodol wedi gwneud gorchymyn i’r perwyl hwnnw.)

1.9    Wrth roi sylw i unrhyw ymchwiliad cyn treial i drosedd honedig yn y DU, dylai darlledwyr roi sylw neilltuol i sefyllfa fregus bosibl unrhyw unigolyn nad yw eto’n oedolyn sy’n gysylltiedig fel tyst neu ddioddefwr, cyn darlledu ei enw, ei gyfeiriad, enw ei ysgol neu sefydliad addysgol arall, ei le gwaith, neu unrhyw lun llonydd neu symudol ohono. Mae angen cyfiawnhad penodol hefyd dros ddarlledu deunydd o’r math hwnnw sy’n ymwneud ag adnabod unrhyw berson nad yw eto’n oedolyn sy’n gysylltiedig â’r amddiffyniad fel diffynnydd neu ddiffynnydd posibl.

Cyffuriau, ysmygu, toddyddion ac alcohol

1.10  Yn achos defnyddio cyffuriau anghyfreithlon, camddefnyddio cyffuriau, ysmygu, camddefnyddio toddyddion a chamddefnyddio alcohol:

  • rhaid peidio â’u cynnwys mewn rhaglenni sydd wedi’u gwneud yn bennaf ar gyfer plant oni bai fod cyfiawnhad golygyddol cryf;
  • rhaid eu hosgoi fel arfer a pha un bynnag rhaid peidio â’u cymeradwyo, eu hyrwyddo na’u ‘glamoreiddio’ mewn rhaglenni eraill a ddarlledir cyn y trothwy (yn achos teledu), pan yw plant yn neilltuol o debygol o wrando (yn achos radio), neu pan mae’n debyg y bydd y cynnwys yn cael ei ddefnyddio gan blant (yn achos Gwasanaeth Rhaglenni Ar-alwad y BBC) oni bai fod cyfiawnhad golygyddol;
  • rhaid peidio â’u cymeradwyo, eu hyrwyddo na’u ‘glamoreiddio’ mewn rhaglenni eraill y mae llawer o rai dan ddeunaw oed yn debygol o’u gweld, eu clywed neu eu defnyddio oni bai fod cyfiawnhad golygyddol.

Trais ac ymddygiad peryglus

1.11  Rhaid cyfyngu mewn modd priodol ar drais, ei ôl-effeithiau a disgrifiadau o drais, pa un a yw’n eiriol neu’n gorfforol, mewn rhaglenni a ddarlledir cyn y trothwy (yn achos teledu) pan yw plant yn neilltuol o debygol o wrando (yn achos radio) neu pan fydd plant yn debyg o ddefnyddio cynnwys (yn achos Gwasanaeth Rhaglenni Ar-alwad y BBC) a rhaid iddo gael ei gyfiawnhau gan y cyd-destun hefyd. y to be accessed by children (in the case of BBC ODPS) and must also be justified by the context.

1.12  Yn achos trais, pa un a yw’n eiriol neu’n gorfforol, y gall plant ei efelychu’n rhwydd mewn modd sy’n niweidiol neu’n beryglus:

  • rhaid peidio â’u cynnwys mewn rhaglenni sydd wedi’u gwneud yn bennaf ar gyfer plant oni bai fod cyfiawnhad golygyddol cryf;
  • rhaid peidio â’i ddarlledu cyn y trothwy (yn achos teledu) pan yw plant yn neilltuol o debygol o wrando (yn achos radio), neu pan mae’n debyg y bydd y cynnwys yn cael ei ddefnyddio gan blant (yn achos Gwasanaeth Rhaglenni Ar-alwad y BBC) oni bai fod cyfiawnhad golygyddol.

1.13  Yn achos ymddygiad peryglus, neu bortreadau o ymddygiad peryglus, y mae plant yn debygol o allu ei efelychu’n rhwydd mewn modd sy’n niweidiol:

  • rhaid peidio â’u cynnwys mewn rhaglenni sydd wedi’u gwneud yn bennaf ar gyfer plant oni bai fod cyfiawnhad golygyddol cryf;
  • rhaid peidio â’i ddarlledu cyn y trothwy (yn achos teledu) pan yw plant yn neilltuol o debygol o wrando (yn achos radio), neu pan mae’n debyg y bydd y cynnwys yn cael ei ddefnyddio gan blant (yn achos Gwasanaeth Rhaglenni Ar-alwad y BBC) oni bai fod cyfiawnhad golygyddol.

(Mewn cysylltiad â Rheolau 1.11 i 1.13 gweler Rheolau 2.4 a 2.5 yn Adran Dau: Niwed a Thramgwydd.)

Iaith dramgwyddus

1.14  Rhaid peidio â darlledu’r iaith fwyaf tramgwyddus (yn achos teledu) pan yw plant yn neilltuol o debygol o wrando (yn achos radio), neu pan mae’n debyg y bydd y cynnwys yn cael ei ddefnyddio gan blant (yn achos Gwasanaeth Rhaglenni Ar-alwad y BBC).

1.15  Rhaid peidio â defnyddio iaith dramgwyddus mewn rhaglenni sydd wedi’u gwneud ar gyfer plant iau heblaw yn yr amgylchiadau mwyaf eithriadol.

1.16  Rhaid peidio â darlledu iaith dramgwyddus cyn y trothwy (yn achos teledu) pan yw plant yn neilltuol o debygol o wrando (yn achos radio), neu pan mae’n debyg y bydd y cynnwys yn cael ei ddefnyddio gan blant (yn achos Gwasanaeth Rhaglenni Ar-alwad y BBC) oni bai fod y cyd-destun yn cyfiawnhau hynny. Pa un bynnag, rhaid osgoi defnydd mynych o iaith o’r fath cyn y trothwy.

(Mewn cysylltiad â Rheolau 1.14 i 1.16 gweler Rheol 2.3 yn Adran Dau: Niwed a Thramgwydd.)

Deunydd Rhywiol

1.17  Ni chaniateir darlledu deunydd sy’n cyfateb i ddosbarthiad R18 Bwrdd Dosbarthu Ffilmiau Prydain (“BBFC”) ar unrhyw adeg.

1.18  Ni chaniateir darlledu ‘deunydd rhyw ar gyfer oedolion' - deunydd sy'n cynnwys delweddau a/neu iaith o natur rywiol gref sy’n cael eu darlledu’n bennaf ar gyfer cynhyrfu neu gyffroi pobl yn rhywiol – ar unrhyw adeg heblaw rhwng 2200 a 0530 ar wasanaethau premiwm i danysgrifwyr a gwasanaethau talu fesul noson/talu wrth wylio sy’n gweithredu gyda mynediad cyfyngedig gorfodol.

Ar ben hynny, rhaid rhoi mesurau ar waith i sicrhau bod y tanysgrifiwr yn oedolyn.

Ystyr “mynediad cyfyngedig gorfodol”:

Mae mynediad cyfyngedig gorfodol yn golygu system sy'n cael ei diogelu gan rif adnabod personol (PIN), neu amddiffyniad cyfatebol arall, na all y defnyddiwr gael gwared arni, sy’n cyfyngu mynediad i’r rhai sydd wedi’u hawdurdodi i wylio’n unig.

1.19  Rhaid i ddarlledwyr sicrhau bod y cyd-destun yn cyfiawnhau deunydd a ddarlledir ar ôl y trothwy, neu sydd ar gael ar Wasanaeth Rhaglenni Ar-alwad y BBC, sy’n cynnwys delweddau a/neu iaith o natur rywiol amlwg neu gref, ond nad yw’n ‘ddeunydd rhyw ar gyfer oedolion’ fel y’i diffinnir yn Rheol 1.18 uchod.

(Gweler Rheolau 1.6 ac 1.18 a Rheol 2.3 yn Adran Dau: Niwed a Thramgwydd, sy'n cynnwys ystyr “cyd-destun”.)

1.20  Rhaid peidio â darlledu portreadau o gyfathrach rywiol cyn y trothwy (yn achos teledu) neu pan yw plant yn neilltuol o debygol o wrando (yn achos radio), neu pan mae’n debyg y bydd y cynnwys yn cael ei ddefnyddio gan blant (yn achos Gwasanaeth Rhaglenni Ar-alwad y BBC) oni bai fod pwrpas addysgol difrifol dros wneud hynny. Rhaid bod cyfiawnhad golygyddol dros unrhyw drafodaeth ar ymddygiad rhywiol, neu bortread ohono, os caiff ei gynnwys cyn y trothwy, pan yw plant yn neilltuol o debygol o wrando, neu pan mae’n debyg y bydd y cynnwys yn cael ei ddefnyddio gan blant (yn achos Gwasanaeth Rhaglenni Ar-alwad y BBC) a rhaid cyfyngu arno mewn modd priodol.

Noethni

1.21  Rhaid i noethni cyn y trothwy, neu pan fydd cynnwys yn debyg o gael ei ddefnyddio gan blant (yn achos Gwasanaeth Rhaglenni Ar-alwad y BBC), fod wedi’i gyfiawnhau gan y cyd-destun.

Ffilmiau a gwarchodaeth orfodol yn ystod y dydd

Ystyr “gwarchodaeth orfodol yn ystod y dydd”:

Ystyr gwarchodaeth orfodol yn ystod y dydd yw bod system warchod ar waith sy’n defnyddio PIN cyn 2100 ac ar ôl 0530. Ni all y defnyddiwr gael gwared arno ac mae’n cyfyngu ar fynediad ar gyfer y bobl hynny sydd wedi’u hawdurdodi i wylio yn unig. Nid yw hyn yn berthnasol i ‘ddeunydd rhyw ar gyfer oedolion’ sydd, o dan Reol 1.18, ddim ond yn gallu cael ei ddangos rhwng 2200 a 0530 ac sy’n gorfod gweithredu gyda mynediad cyfyngedig gorfodol (gweler Rheol 1.18).

1.22  Rhaid peidio â darlledu unrhyw ffilm y mae Bwrdd Dosbarthu Ffilmiau Prydain (BBFC) wedi gwrthod rhoi dosbarthiad iddi oni bai iddi gael dosbarthiad wedyn neu i’r BBFC gadarnhau na fyddid yn ei gwrthod yn ôl y safonau sy’n weithredol ar hyn o bryd. Hefyd, rhaid peidio â darlledu unrhyw ffilm sydd wedi’i thorri fel amod ar gyfer rhoi dosbarthiad iddi gan BBFC mewn fersiwn sy’n cynnwys y deunydd a dorrwyd oni bai fod:

  • y BBFC wedi cadarnhau bod y deunydd wedi’i dorri i ganiatáu derbyn y ffilm mewn categori is; neu fod
  • y BBFC wedi cadarnhau na fyddai’n rhaid torri’r ffilm yn ôl y safonau sy’n weithredol ar hyn o bryd.

1.23  Rhaid peidio â darlledu ffilmiau a gafodd ddosbarthiad 18 gan y BBFC neu rai sy’n cyfateb iddynt cyn 2100 ar unrhyw wasanaeth (heblaw gwasanaethau talu wrth wylio), a hyd yn oed wedyn gallent fod yn anaddas i’w darlledu bryd hynny.

1.24  Ar yr amod bod gwarchodaeth orfodol ar waith yn ystod y dydd cyn 2100 ac ar ôl 0530 (neu cyn 2000 ac ar ôl 0530 ar gyfer ffilmiau hyd at ddosbarthiad 15 y BBFC neu rai sy’n cyfateb iddynt ar wasanaethau ffilm premiwm i danysgrifwyr), caiff rhaglenni sy’n anaddas i blant a fyddai fel arfer yn cael eu hamserlennu ar ôl y trothwy, a ffilmiau hyd at ddosbarthiad 18 y BBFC neu rai sy’n cyfateb iddynt, eu darlledu ar y teledu unrhyw bryd yn ystod y dydd. Rhaid darparu gwybodaeth glir gyda chynnwys y rhaglenni a’r ffilmiau a fydd yn cynorthwyo’r oedolion i asesu pa mor addas ydynt i blant, ac mae’n rhaid esbonio’n glir i’r holl wylwyr beth yw’r warchodaeth orfodol sydd ar waith yn ystod y dydd.

Pan na fydd gwarchodaeth orfodol yn ystod y dydd yn cael ei defnyddio, mae’n rhaid i ddarlledwyr gydymffurfio â rheolau Ofcom ar amserlennu a’r trothwy (gweler Rheolau 1.1 i 1.7).

Sylwer:

Gall ‘gwybodaeth glir am gynnwys rhaglenni a ffilmiau’ gynnwys ond heb fod yn gyfyngedig i’r canlynol:

  • gwybodaeth am y rhaglen a ddarperir yn yr EPG sy’n cyfeirio at unrhyw ddeunydd anaddas posibl fel “iaith gref”, “noethni”, “golygfeydd o drais graffig” neu “ddelweddau rhywiol”;
  • dosbarthiadau (BBFC neu gyfatebol); a/neu
  • gwybodaeth a roddir mewn cyhoeddiadau cyswllt.

1.25  Caiff gwasanaethau talu wrth wylio ddarlledu ffilmiau hyd at ddosbarthiad 18 y BBFC neu rai sy’n cyfateb iddynt, ar unrhyw adeg o’r dydd ar yr amod bod gwarchodaeth orfodol yn ystod y dydd ar waith cyn 2100 ac ar ôl 0530.

Yn ogystal:

  • rhaid darparu gwybodaeth am gynnwys rhaglen a fydd yn helpu oedolion i asesu ei haddasrwydd i blant;
  • rhaid cael system filio fanwl i danysgrifwyr sy’n rhestru’n glir y cwbl a wyliwyd gan gynnwys amseroedd a dyddiadau gwylio; a bod
  • rhaid i’r systemau diogelu hynny sydd ar waith i amddiffyn plant gael eu hesbonio’n glir i’r holl danysgrifwyr.

(Gweler ystyr “mynediad cyfyngedig gorfodol” dan Reol 1.18 uchod.)

1.26  Rhaid peidio â darlledu ffilmiau a gafodd ddosbarthiad R18 gan y BBFC.

Dadreibio, yr ocwlt a’r goruwchnaturiol

1.27  Rhaid peidio â dangos arddangosiadau o ddadreibio, arferion yr ocwlt a’r goruwchnaturiol (yr honnir eu bod yn rhai go iawn) cyn y trothwy (yn achos teledu) neu pan yw plant yn neilltuol o debygol o wrando (yn achos radio), neu pan mae’n debyg y bydd y cynnwys yn cael ei ddefnyddio gan blant (yn achos Gwasanaeth Rhaglenni Ar-alwad y BBC). Rhaid peidio â darlledu arferion goruwchnaturiol i ddibenion adloniant pan ellid disgwyl y bydd niferoedd sylweddol o blant yn gwylio, neu pan fyddant yn neilltuol o debygol o fod yn gwrando, neu pan fydd cynnwys yn debyg o gael ei ddefnyddio gan blant (yn achos Gwasanaeth Rhaglenni Ar-alwad y BBC), (Nid yw’r rheol hon yn berthnasol i ddrama, ffilm na chomedi.).

(Gweler Rheolau 2.6 i 2.8 yn Adran Dau: Niwed a Thramgwydd a Rheol 4.7 yn Adran Pedwar: Crefydd.)

Cynnwys pobl dan ddeunaw oed mewn rhaglenni

1.28  Rhaid gofalu’n briodol am les corfforol ac emosiynol ac urddas pobl dan ddeunaw oed sy’n cymryd rhan neu’n cael eu cynnwys fel arall mewn rhaglenni. Rhaid gwneud hyn heb ystyried unrhyw ganiatâd a roddwyd gan yr un sy’n cymryd rhan neu gan riant, gwarcheidwad neu gan unigolyn arall sydd dros ddeunaw oed yn lle rhiant..

1.29  Rhaid peidio ag achosi gofid neu bryder diangen i bobl dan ddeunaw oed drwy eu cynnwys mewn rhaglenni neu drwy ddarlledu’r rhaglenni hynny.

1.30  Rhaid i wobrau sydd wedi’u bwriadu ar gyfer plant fod yn addas i ystod oedran y gynulleidfa yr anelir ati a’r rhai sy’n cymryd rhan.

(Gweler Rheol 2.16 yn Adran Dau: Niwed a Thramgwydd.)