1 Chwefror 2022

Mis Hanes LHDT+:16 moment tirnod ar deledu a radio Prydain

Thema'r Mis Hanes LHDT+ eleni yw Gwleidyddiaeth mewn Celf: ‘Mae'r Arc yn Hir', slogan a addaswyd o ddyfyniad Martin Luther King Jr., 'Mae arc y bydysawd moesol yn hir, ond mae'n plygu tuag at gyfiawnder’. Mae 2022 hefyd yn nodi 50 mlynedd ers gorymdaith Balchder gyntaf y DU ym 1972.

Fel y rheoleiddiwr darlledu, rydym yn dathlu dechrau'r mis gyda golwg yn ôl ar sut y defnyddiwyd crefft teledu a radio i ddangos straeon, portreadau ac actifiaeth pobl LHDTC+ yn y DU, gan nodi adegau tirnod dros y degawdau diwethaf.

Faint ohonynt ydych chi'n eu cofio?

1959

Darlledwyd South, drama deledu, fel rhan o gyfres antholeg Play of the Week ITV. Dywedir mai South, gyda Peter Wyngarde yn y brif rôl, yw'r ddrama deledu gynharaf y gwyddys amdani ym Mhrydain sydd â thema hoyw.

1982

Dangoswyd One in Five, sioe deledu genedlaethol gyntaf y DU ar gyfer ac am bobl lesbiaidd a hoyw, ar Channel 4. Gyda'i leoliad yng nghlwb nos Heaven yn Llundain, aeth y sioe â'i fformat cylchgrawn ati i archwilio'r problemau yr oedd pobl gwiar ym Mhrydain yn eu hwynebu, a sut i'w herio.

1988

Daeth Syr Ian McKellen allan ar Radio'r BBC wrth ymateb i Adran 28 arfaethedig y llywodraeth yn Senedd y DU.

1989

Dangoswyd y cusan cyntaf rhwng dau ddyn hoyw i'w darlledu ar deledu Prydain mewn pennod o Eastenders, rhwng y cymeriadau Colin Russell (a bortreadwyd gan Michael Cashman) a'i bartner Barry Clark (Gary Hailes). Roedd hyn yn dilyn sîn gynharach ym 1987, pan roddodd Colin gusan ar y talcen i Barry – moment tirnod ynddo'i hun.

1994

Y cusan cyntaf rhwng dwy fenyw cyn y trothwy ar deledu'r DU, ar Brookside ar Channel 4, rhwng y cymeriadau Beth Jordache (a bortreadwyd gan Anna Friel) a Margaret Clemence (Nicola Stephenson).

Y flwyddyn honno, gwelwyd y stori hoyw gyntaf mewn sioe deledu i blant hefyd. Gwelodd Byker Grove, drama gan y BBC a leolwyd mewn clwb ieuenctid yng ngogledd-ddwyrain Lloegr, y cymeriad Noddy (Brett Adams) yn datblygu teimladau at ei ffrind Gary (George Trotter) cyn ei gusanu ar y boch yn ystod ymweliad â'r sinema.

1996

Cyflwynodd The Archers, yr opera sebon fwyaf hirhoedlog yn y byd ar BBC Radio 4, ei chymeriad cyntaf hoyw agored, Sean Myerson, a bortreadwyd gan Gareth Armstrong.

1998

Cyflwynodd Coronation Street ITV Hayley Cropper, a bortreadwyd gan Julie Hesmondhalgh, y cymeriad traws cyntaf mewn opera sebon Brydeinig. Arhosodd Hayley yn ei chartref ar y coblau enwog tan iddi farw yn 2014.

1999

Dangoswyd y ddrama deledu flaengar Queer as Folk am y tro cyntaf ar Channel 4. Cofnododd y gyfres, a luniwyd gan Russell T Davies, fywydau tri dyn hoyw yn lleoliad Pentref Hoyw Manceinion a'r cylch.

2002

Brian Dowling oedd cyflwynydd teledu plant hoyw agored cyntaf y DU ar raglen SMTV Live ITV, ar ôl cymryd rhan yn yr ail gyfres o Big Brother.

2010

Gaydio oedd gwasanaeth radio LHDT FM penodedig cyntaf y DU. Fe ehangodd wedyn i radio digidol pan gaffaelodd Gaydar Radio yn 2013.

Yn yr un flwyddyn, Hollyoaks ar Channel 4 oedd yr opera sebon gyntaf ym Mhrydain i gynnwys stori person traws yn eu harddegau gyda'r cymeriad 15 oed, Jason Costello.

2015

Darlledwyd Boy Meets Girl, y rhaglen comedi sefyllfa deledu gyntaf ym Mhrydain â thema traws. Dyma'r rhaglen gomedi gyntaf gan y BBC i ffocysu ar straeon traws ac roedd hefyd y cyntaf i gael actor traws, gyda Rebecca Root yn portreadu'r cymeriad Judy.

2017

Lansiodd y BBC Gay Britannia, tymor o raglennu a nododd 50 mlynedd ers Deddf Troseddau Rhywiol 1967, a fu'n dad-droseddoli rhyw hoyw rhwng dynion.

2020

Dangosodd Strictly Come Dancing ei bâr dawns cyntaf o'r un rhyw, sef y cyn-focsiwr Olympaidd Nicola Adams a'r dawnsiwr proffesiynol Katya Jones. Flwyddyn yn ddiweddarach, John Whaite, enillydd Great British Bake-Off a'r dawnsiwr proffesiynol Johannes Radebe, y mae'r ddau ohonynt yn hoyw, oedd pâr dawns gwrywaidd cyntaf y sioe – gan fynd yr holl ffordd i'r rownd derfynol.

2021

Darlledwyd It's A Sin ar Channel 4. Yn sioe arall gan Russell T Davies, fe ddangosodd fywyd yn ystod argyfwng AIDS y 1980au o safbwynt Prydeinig unigryw, gan gynnwys Olly Alexander o Years and Years yn y rôl arweiniol fel Richie Tozer.

Mae'n wych gweld cymaint o gynnydd yn y ffordd y mae pobl LHDTC+ wedi cael eu cynrychioli ar y sgrin ac ar yr awyr dros y blynyddoedd, ond mae mwy i'w ddysgu o hyd a mwy i'w wneud.

Rydym yn ymroddedig i hyrwyddo buddiannau pobl LHDTC+ yn niwydiant darlledu'r DU. Fel rhan o hyn, mae ein hymchwil flynyddol yn taflu goleuni ar amrywiaeth gweithluoedd darlledwyr. Gall y canfyddiadau hyn helpu i sicrhau bod y diwydiant yn cynrychioli cymdeithas ar ac oddi ar y sgrin – gan adlewyrchu bywydau a phrofiadau pobl ledled y DU.

Mae ein rheolau darlledu hefyd yn gweithredu i amddiffyn grwpiau lleiafrifol rhag niwed. Ac mae ein hastudiaethau i agweddau cynulleidfaoedd tuag at iaith sarhaus ar y teledu a'r radio yn edrych ar sut mae'r cyhoedd yn gweld gwahanol eiriau ac ymadroddion – gan gynnwys ystod o dermau sy'n effeithio ar y gymuned LHDTC+ – a sut mae'r agweddau hynny'n newid dros amser.

Mae creu gweithle diogel a llawn parch i'n cydweithwyr ein hunain hefyd yn hollbwysig i Ofcom. Gallwch ddarllen am rai o'r mesurau rydym yn eu cymryd i gefnogi ein staff LGBTQ+ ar ein gwefan.

Rhoi barn am y dudalen hon

Oedd y dudalen hon yn ddefnyddiol?

Related content